Lối mở nào cho mô hình điểm bưu điện văn hóa xã?
Điểm bưu điện văn hóa xã (BĐVHX), là loại hình dịch vụ công ích, góp phần tích cực đưa các dịch vụ bưu chính - viễn thông đến nông thôn, đặc biệt là đồng bào các dân tộc vùng sâu, vùng xa, biên giới nơi thiếu thốn nhiều mặt về đời sống văn hóa tinh thần.
Tuy nhiên, những năm gần đây, hoạt động của điểm BĐVHX chưa phát huy hiệu quả do những nguyên nhân khác nhau. Đây thật sự là bài toán khó, đòi hỏi ngành Bưu điện cần có những thay đổi phù hợp trong thời điểm cạnh tranh khốc liệt của cơ chế thị trường.
Sau hơn 12 năm (1998) mô hình điểm BĐVHX được đầu tư xây dựng và đi vào hoạt động, đến nay toàn tỉnh có 94/112 xã, phường, thị trấn có điểm BĐVHX. Trong đó, 80 điểm nằm ở các xã đặc biệt khó khăn, 24 điểm các xã biên giới. Theo thiết kế ban đầu, mỗi điểm BĐVHX có tổng trị giá xây lắp 150 triệu đồng, được cấp 1,5 triệu đồng tiền mua sách lần đầu và mỗi năm bổ sung 500.000 đồng/điểm. Có thể khẳng định, trong những năm qua điểm BĐVHX góp phần nâng cao dân trí vùng nông thôn, đưa chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước đến với đồng bào vùng cao thông qua việc phục vụ sách, báo miễn phí cho nhân dân đến xem, đọc, tra cứu, tham khảo tại các điểm BĐVHX. Nhưng từ năm 2008 đến nay do nguồn kinh phí này không được duy trì thường xuyên; sách, báo, tạp chí bổ sung chủ yếu từ việc huy động quyên góp của thanh thiếu niên thành phố, thị xã. Mặt khác, sự phát triển mạnh của các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là các mạng viễn thông dẫn đến thực trạng người đến đọc sách, báo tại các điểm BĐVHX ngày một giảm.
Anh Lò Văn Cường, nhân viên phụ trách điểm BĐVHX Thanh Xương, huyện Điện Biên cho biết: Mới đầu, điểm BĐVHX thu hút rất nhiều khách đến giao dịch, đọc sách, báo, tạp chí nhất là các em học sinh; trung bình mỗi ngày có từ 45 - 50 người đến đọc báo; nông dân tìm đọc sách, báo khoa học kỹ thuật, sách hướng dẫn trồng trọt, chăn nuôi; hiện nay mỗi ngày chỉ khoảng 5 - 7 người đến. Cũng theo anh Lò Văn Cường: Nguyên nhân khách đến điểm BĐVHX giảm dần là do đầu sách, báo tạp chí cắt giảm, nhất là sách thiếu nhi, sách nông nghiệp; từ đầu năm 2011, báo Nhân dân cũng không được cấp phát cho các điểm BĐVHX, duy nhất còn 3 đầu báo cấp đều là Báo Nông nghiệp, Báo Bưu Điện và Báo Điện Biên Phủ. Hơn nữa, khi điện thoại di động phủ sóng rộng, vươn đến thôn, bản, vùng hẻo lánh thì điểm BĐVHX càng gặp khó khăn mặc dù đây là một loại hình dịch vụ công ích. Nhiều điểm BĐVHX hoạt động không hiệu quả, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nhân viên. Năm 2010, tổng doanh thu các điểm BĐVHX trong toàn tỉnh, đạt 394.390.000 đồng, tính ra doanh thu bình quân mỗi điểm BĐVHX chỉ đạt 353.970 đồng; một số điểm vùng sâu, biên giới như: Na Cô Sa, Leng Su Sìn, Sen Thượng (huyện Mường Nhé)… thu chưa đầy 100 nghìn đồng/ tháng.
Theo ông Phan Duy Minh, Phó Giám đốc Bưu điện tỉnh: Trên cơ sở phân tích rõ nguyên nhân dẫn đến thực trạng các điểm BĐVHX, Tập đoàn Bưu chính - Viễn thông Việt Nam, Tổng Công ty Bưu chính Việt Nam, Bưu điện tỉnh Điện Biên cùng các ngành liên quan đã có những điều chỉnh cần thiết để củng cố, vực dậy hoạt động tại các điểm BĐVHX theo đề án “Phát triển thông tin - truyền thông nông thôn, đưa thông tin internet về nông thôn” của Bộ Thông tin và Truyền thông trình Chính phủ giai đoạn 2011 - 2015. Tháng 9/2010, Bưu điện tỉnh mở lớp tập huấn nghiệp vụ bưu chính - viễn thông cho 86 nhân viên các điểm BĐVHX. Bưu điện tỉnh đa dạng hóa các loại hình dịch vụ tại điểm BĐVHX như: Bán bảo hiểm bưu điện, bảo hiểm nhân thọ bưu chính, thẻ, sim viễn thông, văn phòng phẩm, thu cước viễn thông... lắp đặt internet tại 31 điểm BĐVHX, dựa trên cơ sở lựa chọn những điểm phù hợp để phát huy tối đa hiệu quả loại hình dịch vụ này. Trong thời gian ngắn, nỗ lực đổi mới của ngành Bưu điện đang dần khẳng định hiệu quả hoạt động, thu hút khá đông người dân đến điểm BĐVHX, nguồn thu của nhân viên điểm BĐVHX vì thế cũng được cải thiện. Ngoài thu nhập 650.000 đồng/người/tháng, nhân viên BĐVHX được hưởng hoa hồng từ các loại hình dịch vụ phát sinh, kiêm phát thư báo trong xã, góp phần tăng thu nhập giảm khó khăn cho nhân viên các điểm BĐVHX.
Bằng một loạt các điều chỉnh nói trên, thu nhập của nhân viên tại các điểm BĐVHX đạt trên 1,1 triệu đồng/người/tháng. Bưu điện tỉnh chỉ đạo bưu điện cấp huyện rà soát, tính toán lại giờ mở cửa tại các điểm BĐVHX phù hợp với đặc thù của địa bàn, nhằm thu hút nhân dân đến giao dịch. Thực hiện phong trào “Chung tay vun đắp điểm BĐVHX”, năm 2010, cán bộ, viên chức ngành Bưu điện đã quyên góp hơn 4 triệu đồng mua sách, báo bổ sung và xây dựng các tủ sách mẫu luân chuyển đến các điểm BĐVHX.
Có thể nói, điểm BĐVHX là hệ thống cơ sở hạ tầng được đầu tư khá đồng bộ vì mục tiêu đưa thông tin - truyền thông đến với đồng bào các dân tộc vùng đặc biệt khó khăn. Vì vậy, nếu sử dụng kém hiệu quả sẽ gây lãng phí nguồn ngân sách Nhà nước, trong khi đó, vùng sâu, vùng xa nơi trình độ dân trí còn nhiều mặt hạn chế do ít có cơ hội tiếp cận thông tin. Với những nỗ lực, cố gắng đổi mới của ngành Bưu điện về hoạt động các điểm BĐVHX, tin chắc rằng trong thời gian tới mô hình điểm BĐVHX sẽ tiếp tục có những đổi mới nhiều mặt, tạo chuyển biến tích cực để BĐVHX phục phụ tốt hơn nhiệm vụ chính trị khu vực vùng sâu, vùng xa còn nhiều cách trở.
Theo www.baodienbienphu.info.vn