Ngoài báo cáo tình hình thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ phát triển KT-XH, đảm bảo QP-AN trên địa bàn tỉnh trong năm 2010 của UBND tỉnh trình tại kỳ họp, thì các báo cáo giám sát thực hiện Nghị quyết 30a, Quyết định 167, Đề án Xuất khẩu lao động, Đề án kiên cố hoá trường, lớp học, nhà công vụ cho giáo viên và Đề án đầu tư, nâng cấp, cải tạo bệnh viện đa khoa tuyến huyện, khu vực… của các ban chuyên trách HĐND tỉnh cũng thu hút sự quan tâm đặc biệt của đại biểu dự họp và đông đảo cử tri.

Sở dĩ đại biểu, cử tri dành sự quan tâm đặc biệt đến kết quả thực hiện các nghị quyết, đề án trên bởi một điều hết sức hiển nhiên rằng, đó là những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, có vai trò quan trọng trong thực hiện mục tiêu đẩy nhanh tiến độ xoá đói giảm nghèo toàn tỉnh, sớm đưa tỉnh Điện Biên thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn như mục tiêu nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh khoá XI đề ra. Tuy nhiên, với những gì đã đạt được trong thực hiện các chương trình dự án trên, thì 2 vấn đề mà lãnh đạo ngành chủ quản, cử tri dành sự quan tâm đặc biệt đó là tiến độ và vốn. Bởi vướng mắc của các chương trình, dự án đó đều chung một nguyên nhân: thiếu vốn.

Toàn cảnh khó khăn

Được đánh giá là một trong những đề án lợi thế hơn hẳn vì Đề án Kiên cố hoá trường lớp học và nhà công vụ cho giáo viên giai đoạn 2008-2010 được triển khai thực hiện trên cơ sở tiếp thu những kinh nghiệm cơ bản rút ra trong quá trình thực hiện Chương trình 159 (2002-2007), do đó sẽ hạn chế được lúng túng, bất cạp có thể xảy ra trong quá trình bố trí nguồn vốn, chuẩn bị đầu tư, tổ chức thực hiện đầu tư, quản lý chất lượng, hiệu quả sử dụng các công trình. Tuy vậy, đánh giá thực tế sau 3 năm thực Đề án thì tiến độ kiên cố hoá trường, lớp học và nhà công vụ cho giáo viên so với mục tiêu tổng thể của đề án là chậm. Bởi hiện nay, số phòng học được đầu tư và hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng mới đạt 34,57%, số phòng công vụ đạt 32% mục tiêu của đề án. Nguyên nhân của thực tế trên được xác định cơ bản là do vốn phân bổ cho đầu tư xây dựng trường, lớp học, nhà công vụ cho giáo viên trong 3 năm qua rất thấp, không đáp ứng yêu cầu đầu tư. Dẫn chứng cho điều này, đấy chính là con số: đến cuối tháng 10/2010, tỉnh Điện Biên được giao hơn 464 tỷ đồng (bao gồm cả 40 tỷ đồng từ các dự án khác chuyển sang). Theo đánh giá của ngành chủ quản, mức vốn này mới chỉ đáp ứng 69% so với tổng mức đầu tư các dự án được quyết định phê duyệt đầu tư; và bằng 77,85% giá trị khối lượng hoàn thành. Điều đáng quan tâm hơn là, cũng vì thiếu vốn mà năm 2010, UBND tỉnh không phê duyệt được dự án đầu tư nào mới trong lộ trình thực hiện Đề án này.

Đề án Đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp bệnh viện đa khoa huyện và phòng khám đa khoa khu vực cũng được triển khai từ năm 2008. Trên cơ sở danh mục dự án theo Quyết định 47/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, UBND tỉnh đã phê duyệt 17 dự án đầu tư sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ gồm 9 bệnh viện đa khoa tuyến huyện và 8 phòng khám đa khoa khu vực. Tổng mức đầu tư cho 17 dự án là hơn 827 tỷ đồng (bao gồm cả đầu tư xây dựng và mua sắm trang thiết bị y tế). Đến cuối tháng 11/2010, toàn tỉnh có 7 bệnh viện tuyến huyện đã triển khai thi công xây dựng (trong đó, 4 bệnh viện đa khoa đã hoàn thành đưa vào sử dụng, gồm: Tuần Giáo, Mường Chà, Mường Nhé, Điện Biên Đông); 4 phòng khám đa khoa khu vực cơ bản hoàn thành giai đoạn I và bàn giao đưa vào sử dụng. Tổng giá trị khối lượng hoàn thành gần 450 tỷ đồng, đạt 54,3% giá trị tổng mức đầu tư được duyệt. Tuy nhiên, đánh giá chung tiến độ tổng thể thực hiện Đề án thì không đạt yêu cầu về thời gian mà Quyết định 47 của Thủ tướng Chính phủ đề ra. Nguyên nhân đó được lý giải là do thời gian thực hiện đề án được quy định quá ngắn (từ năm 2008-2010), trong khi khối lượng công việc nhiều, số lượng danh mục bệnh viện tuyến huyện và phòng khám đa khoa khu vực cần thực hiện trên địa bàn tỉnh tương đối nhiều, quy mô lớn. Cùng với đó là nguyên nhân nguồn vốn bố trí cho thực hiện Đề án trong 3 năm qua thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đầu tư nên đã ảnh hưởng rất nhiều đến tiến độ thực hiện.

Được triển khai sớm hơn (từ 2007-2010), song có lẽ kết quả thực hiện Đề án Xuất khẩu lao động của tỉnh Điện Biên khiêm tốn hơn rất nhiều so với kết quả 2 đề án trên. Với con số 416 lao động xuất khẩu đi các nước, Đề án Xuất khẩu lao động mới đạt 16% so với mục tiêu đề ra. Và đương nhiên, nguồn vốn chi thực hiện Đề án cũng là con số rất khiêm tốn, đạt 7,34% kế hoạch đề án, trong đó có nhiều đầu mục chi không thực hiện gì: chi hỗ trợ hoạt động của ban chỉ đạo xuất khẩu các cấp, chi hỗ trợ các trường hợp rủi ro (đều đạt 0%). Và như thế, nguyên nhân của tồn tại, hạn chế này thì dẫu không nói chúng ta cũng dễ dàng biết bởi một điều hiển nhiên rằng, ngân sách hạn chế thì lấy gì để chi?

Cũng nằm trong danh sách báo cáo thu hút sự quan tâm đặc biệt của đại biểu, cử tri, báo cáo kết quả giám sát thực hiện Nghị quyết 30a về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo và Quyết định 167 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở của Ban Kinh tế – Ngân sách cũng đề cập: do nguồn vốn ít, mức độ giải ngân đạt thấp và một số chính sách chậm tháo gỡ nên một số chỉ tiêu mà Nghị quyết 30a đề ra trong năm 2010 khó hoàn thành kế hoạch; còn khó khăn trong thực hiện Quyết định 167 chỉ xảy ra với huyện Mường Nhé do thiếu nguồn vốn hỗ trợ của các doanh nghiệp. Đánh giá chung thực hiện Quyết định 167 thì, tiến độ, kế hoạch thực hiện đều không đạt do vốn hỗ trợ chậm, không kịp thời.

Như vậy thì, vấn đề đặt ra với ngành chủ quản, ban chỉ đạo các cấp ở đây là làm gì để tháo gỡ những khó khăn ấy?

Giải cách nào?

Tôi biết, khi đọc câu hỏi này, có lẽ nhiều người sẽ lại cười và cho rằng nhiều chuyện! Giải cách nào đã có đoàn giám sát kiến nghị; có ban chỉ đạo thực hiện đề án các ngành, các cấp lo chứ đâu cần đến những người không chuyên phải bận lòng. Tuy nhiên, vấn đề tôi trăn trở và mạnh dạn đặt ra để tham khảo ý kiến bạn đọc, chuyên gia trong các ngành quản lý kinh tế là, hãy đặt các chương trình, dự án trên trong một lộ trình thực hiện mục tiêu xoá đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc tỉnh Điện Biên để nhận thấy, đòi hỏi “giải bài thiếu vốn” là cần thiết hơn bao giờ hết và đó, cũng đồng thời là trách nhiệm của mỗi chúng ta!

Trước nhất, hãy làm một phép so sánh các đề án, chương trình, nghị quyết trên với rất nhiều các chương trình, dự án đã, đang được triển khai trên địa bàn tỉnh trong thời gian 5 năm trở lại đây, như: dự án tái định cư Thuỷ điện Sơn La, Đề án Sắp xếp ổn định dân di cư tự do huyện Mường Nhé, Dự án 5 triệu ha rừng… thấy rằng, hầu hết các chương trình, dự án đều không đạt mục tiêu đặt ra vì một nguyên nhân chung là thiếu vốn. Đặc biệt như Đề án Sắp xếp ổn định dân di cư tự do huyện Mường Nhé, tiến độ rất “ì ạch” vì phải triển khai trên địa bàn rộng, xa xôi lại thiếu vốn; hay như dự án tái định cư Thuỷ điện Sơn La tại TX. Mường Lay có thời gian dài “án binh bất động” cũng chỉ vì thiếu vốn. Và, cũng vì thiếu vốn mà ngay trong nội thành Điện Biên Phủ có rất nhiều công trình giao thông, các dự án đô thị trở thành dự án treo, để hàng ngàn hộ dân sống trong cảnh phấp phỏng lo âu, sầu muộn. Như vậy, thiếu vốn là khó khăn muôn thuở với tất cả các chương trình, dự án đã, đang triển khai trên địa bàn tỉnh chứ không phải là khó khăn đặc thù của riêng dự án, chương trình nào. Còn nếu nói rộng hơn là, với một tỉnh phải dựa vào ngân sách Trung ương cấp hơn 90% như Điện Biên thì, khó khăn vì thiếu vốn sẽ là khó dài dài…

Vì thế, giải bài thiếu vốn với Điện Biên là một việc làm vô cùng cần thiết, nhưng xem ra, vấn đề này chưa thực được coi trọng. Bởi một tâm lý là, tỉnh dùng ngân sách cấp nên vốn cũng chờ cấp; dự án do ngành nào thực hiện thì ngành ấy tự lo tháo gỡ: thiếu vốn Trung ương thì kêu Trung ương, thiếu vốn tỉnh thì kêu tỉnh; có vốn thì làm không có vốn thì “đóng băng” chương trình thực hiện… Tuy nhiên, theo thiển nghĩ, tôi cho rằng giờ là lúc ta không nên chỉ biết ngồi kêu thiếu vốn một cách thụ động như thế. Hãy đừng coi thiếu vốn là trách nhiệm của riêng ngành này, cấp nọ mà xin cùng nhìn vào bức tranh toàn cảnh về kinh tế – xã hội, đời sống thực tại của đồng bào các dân tộc ở Điện Biên để cộng đồng trách nhiệm trong giải bài thiếu vốn. Ngồi lại với nhau trên chiếc ghế trách nhiệm cùng bàn thảo để giải bài thiếu vốn, tôi cho rằng đó là cách đầu tiên đem lại kết quả cho “bài thiếu vốn” và rất nhiều vấn đề hóc búa khác…

Theo www.baodienbienphu.info.vn