Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh của tổng đội lúc ấy có 280 đoàn viên thanh niên do đồng chí ủy viên Thường vụ Tỉnh đoàn làm Bí thư. Tổ chức công đoàn gồm 11 công đoàn bộ phận, trực thuộc công đoàn tỉnh Lai Châu.

Tiểu đoàn tự vệ gồm 4 đại đội với 480 đồng chí được trang bị 5 khẩu đại liên, 3 khẩu thượng liên, 5 khẩu trung liên và 60 khẩu súng các loại. Số lượng người không đông, phương tiện máy móc thô sơ, nhưng Tổng đội TNXP ngày ấy phải đảm đương nhiệm vụ vô cùng nặng nề songcũng hết sức vẻ vang là xây dựng công trình Đại thủy nông Nậm Rốm trên địa bàn huyện Điện Biên, nhằm phục vụ tưới tiêu cho cánh đồng Mường Thanh, để phát triển kinh tế - xã hội gắn với đảm bảo quốc phòng - an ninh và xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Bên cạnh đó, Tổng đội TNXP còn đảm đương nhiệm vụ củng cố tổ chức, xây dựng lực lượng tự vệ, sẵn sàng chiến đấu, phục vụ chiến đấu tại chỗ và sẵn sàng cung cấp lực lượng cho chiến trường C (Lào).

Ngày 3/10/1963, công trình Đại thủy nông Nậm Rốm chính thức được khởi công xây dựng, với sự tham gia của 2.000 cán bộ, đội viên TNXP (trong đó có hơn 600 đội viên thanh niên tình nguyện Thủ đô). Ngày ấy, công trình Đại thủy nông Nậm Rốm được xác định là công trình thủy lợi lớn thứ hai sau Bắc Hưng Hải của miền Bắc XHCN, nên lực lượng TNXP tích cực lao động hết mình. Nhưng hoạt động sôi nổi nhất là khoảng thời gian từ năm 1964 đến hết năm 1968, và đây cũng là thời kỳ cực kỳ khó khăn gian khổ vì TNXP phải lao động trong điều kiện khắc nghiệt của thời tiết, sự ác liệt của chiến tranh. Máy bay Mỹ ngày đêm đánh phá ác liệt vào công trình và hiện trường thi công. Công nhân lao động, TNXP lâm vào đói ăn, thiếu thốn triền miên; một thời gian dài không có gạo, họ phải ăn ngô hạt. Không máy móc, không phương tiện, nhưng với tinh thần lao động quên mình vì đồng bào miền Nam ruột thịt, vì miền Bắc XHCN, lực lượng TNXP làm việc không kể giờ giấc, mặt nào cũng phấn đấu đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch: đập đá dăm thủ công vượt từ 15-20% và tương tự gánh đất cũng vậy. Lúc đầu gánh 2 sọt hầu hết anh chị em TNXP phải lấy quần áo bọc đòn gánh, sau tăng lên 4 sọt, có người gánh được 6 sọt; cá biệt có người khỏe hăng hái gánh được 8 đến 10 sọt (tương đương 100kg).

Với tinh thần, khí thế lao động khẩn trương nên chỉ sau một thời gian ngắn, đơn vị đã xây dựng một đập tràn qua sông Nậm Rốm dài 127m (bằng đá hộc và bê tông) sừng sững như một bức tường thành vững chãi chặn dòng dâng nước lên cao. Và bên cạnh là một bức tường chắn sóng bằng bê tông cốt thép dài 68m, cao 17m; một cống xả cát một cống lấy nước và hai cống ngầm vượt quốc lộ 42. TNXP đào đắp 34,6km mương dẫn nước như hai gọng kìm đông tây huyền thoại ôm lấy cánh đồng Mường Thanh, tưới nước để cánh đồng Mường Thanh xanh mướt bốn mùa...

Thực hiện lệnh của Tỉnh đội Lai Châu và quân khu Tây Bắc, đại đội tự vệ của đơn vị phải bố trí trận địa pháo cao xạ để có lưới lửa tầm thấp, nếu không máy bay Mỹ sà xuống thì mục tiêu khó được bảo toàn. Do vậy, đại đội tự vệ bố trí 2 trung đội trực chiến vừa bảo vệ mục tiêu vừa bảo vệ trận địa cao xạ của Quân khu. 2 trung đội trực chiến di chuyển theo địa điểm thi công. Trong thời gian máy bay Mỹ đánh phá, đơn vị đã phối hợp chặt chẽ với tiểu đoàn cao xạ 34 của Quân khu và các đơn vị bạn bắn rơi 12 máy bay Mỹ, trong đó có 1 chiếc F11 rơi tại chỗ. Với thành tích này, đơn vị được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen và Huân chương Chiến công; Quân khu Tây Bắc tặng Bằng khen và còn tặng thêm cho đơn vị 4 khẩu đại liên phòng không.

Tình nguyện 3 sẵn sàng: sẵn sàng chiến đấu, phục vụ chiến đấu; sẵn sàng học tập và lao động sản xuất; sẵn sàng đi bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì mà Đảng yêu cầu, hàng năm TNXP Nậm Rốm đều xung phong tòng quân vượt chỉ tiêu Tỉnh đội đề ra. Trong 5 năm, có 368 TNXP tình nguyện đi bộ đội chiến đấu ở chiến trường Lào và trong số ấy, có rất nhiều đồng chí anh dũng hy sinh, mãi mãi nằm lại trên đất bạn, để rồi hôm nay và cả mai sau đất nước luôn nhắc tên anh – người TNXP.

Trong công tác xây dựng Đảng, đoàn và đào tạo con người, Đảng ủy tổng đội TNXP Nậm Rốm không những lãnh đạo tốt hoạt động lao động sản xuất hoàn thành vượt mức chỉ tiêu kế hoạch hàng năm, mà còn chăm lo lãnh đạo xây dựng các đoàn thể công đoàn và đoàn thanh niên làm nòng cốt cho phong trào thi đua. Từ năm 1963-1969, đã kết nạp 337 đảng viên mới, 1.363 thanh niên ưu tú được kết nạp đoàn, gần 2.000 người được kết nạp tổ chức công đoàn; 100 đồng chí được đi học trường y tế tỉnh; trên 1.000 đồng chí được đi đào tạo tại các trường trung học, đại học, được chuyển sang các ngành, nhiều đồng chí đã trở thành cán bộ khoa học và cán bộ lãnh đạo các cấp. Đặc biệt có đồng chí Bí thư Đảng ủy Tổng đội TNXP công trình Đại thủy nông Nậm Rốm sau này được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu. Trong suốt quá trình xây dựng và trưởng thành, không một đảng viên, đoàn viên nào của đơn vị bị thi hành kỷ luật. Năm 1966-1967, đơn vị được Trung ương Đoàn thanh niên lao động tặng Cờ Nguyễn Văn Trỗi – phần thưởng cao quý nhất của Trung ương Đoàn dành cho tập thể lúc bấy giờ. Từ năm 1965-1968, được Quân khu Tây Bắc tặng 4 Bằng khen; được UBND tỉnh Lai Châu tặng 4 Bằng khen. Đến năm 1998 và 1999, được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tặng trên 1.600 kỷ niệm chương; hàng ngàn cán bộ, đội viên lực lượng TNXP Đại thủy nông Nậm Rốm được tặng thưởng nhiều danh hiệu thi đua cao quý. Tổng kết kháng chiến chống Mỹ cứu nước, TNXP công trình Đại thủy nông Nậm Rốm được Nhà nước tặng 1.032 Huân chương Kháng chiến hạng Ba, 1 Huân chương Độc lập hạng Ba, 1 Huân chương Quân công hạng Nhất, 1 Huân chương Chiến thắng hạng Nhất.

Ghi nhận những đóng góp xương máu của lực lượng TNXP, ngày 22/2/2010, Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1963-1969) cho Tổng đội TNXP công trình Đại thủy nông Nậm Rốm. Đây là niềm tự hào chung cho toàn Đảng bộ, lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc tỉnh Điện Biên nói chung, lực lượng TNXP công trình Đại thủy nông Nậm Rốm nói riêng. Hôm nay đây, trong niềm vui hân hoan, vinh dự này, hơn ai hết, cựu TNXP luôn nhận thức đầy đủ trách nhiệm với đất nước, với dân tộc và với đồng đội của họ đã ngã xuống, và họ tự nhủ: còn sức lực, còn cống hiến đấy chính là việc giáo dục con cháu phát huy truyền thống anh hùng của dân tộc, phải chung vai gánh vác việc vì Đảng vì Dân.
 

Theo www.baodienbienphu.com.vn