Đây cũng là thời điểm mà các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo nguy cơ cháy rừng ở mức báo động cấp 5, cấp cực kỳ nguy hiểm, do ảnh hưởng của gió Lào và thời tiết hanh khô trên diện rộng. Tuy vậy, ở một vài nơi, cấp ủy, chính quyền cơ sở và người dân chưa thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR), nên công tác PCCCR trên địa bàn còn nhiều khó khăn, bất cập…

Tỉnh ta có diện tích tự nhiên gần 1 triệu héc ta, trong đó diện tích rừng và đất lâm nghiệp gần 800.000ha. Đất rừng bao la nhưng độ che phủ rừng lại rất thấp, năm 2010 ước đạt 42%. Nhằm thực hiện hiệu quả công tác PCCCR, năm 2008, UBND tỉnh xây dựng và triển khai thực hiện Dự án "Đầu tư xây dựng nâng cao năng lực PCCCR tỉnh Điện Biên". Dự án xây dựng chi tiết, cụ thể các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và các bước triển khai nội dung PCCCR. Dự án tập trung tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cán bộ, đảng viên, nhân dân các dân tộc về công tác bảo vệ rừng, PCCCR; xây dựng và vận hành hệ thống dự báo, cảnh báo nguy cơ cháy rừng; hướng dẫn thôn, bản, đội sản xuất xây dựng và tổ chức thực hiện quy ước, hương ước bảo vệ, phát triển rừng, PCCCR. Đặc biệt, Dự án dành nhiều vốn mua sắm trang thiết bị PCCCR: ô tô, máy định vị toàn cầu, ống nhòm quan sát ban đêm, loa chỉ huy chữa cháy…

Được biết, trước khi có Dự án "Đầu tư xây dựng nâng cao năng lực PCCCR tỉnh Điện Biên" thì đầu mùa khô hàng năm, UBND tỉnh ban hành chỉ thị về việc triển khai bảo vệ rừng, PCCCR với nhiều biện pháp quyết liệt. Nội dung các chỉ thị yêu cầu UBND các huyện, thành phố, thị xã; các xã, phường và các cơ quan chức năng thực hiện nghiêm những quy định của Nhà nước về bảo vệ rừng và PCCCR; xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm, đặc biệt là người có thẩm quyền nhưng thiếu trách nhiệm để xảy ra tình trạng phá rừng, cháy rừng. Các chủ rừng chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh nếu để xảy ra cháy rừng trên lâm phần mình quản lý. 

Thực hiện Dự án, Chi cục Kiểm lâm phối hợp cùng các cơ quan chức năng mở 8 lớp tập huấn nghiệp vụ PCCCR cho kiểm lâm viên cắm xã, bảo lâm xã, trưởng các thôn, bản… với trên 500 lượt người tham gia. Tổ chức gần 1.000 buổi tuyên truyền Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, PCCCR cho trên 50.000 lượt người. Củng cố, kiện toàn 1.721 tổ, đội PCCCR với trên 15.000 thành viên…

Có thể khẳng định, Dự án “Nâng cao năng lực PCCCR tỉnh Điện Biên” được triển khai là yếu tố quan trọng giảm thiểu tình trạng cháy rừng trên địa bàn. Tuy nhiên, khách quan đánh giá, những năm qua, trên địa bàn vẫn xảy ra nhiều vụ cháy rừng mà nguyên nhân chủ yếu là do cấp ủy, chính quyền và người dân một số nơi chưa thực hiện nghiêm quy định về PCCCR.

Theo báo cáo của Chi cục Kiểm lâm, mỗi năm đơn vị phát hiện, xử lý từ 500 - 700 vụ vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng. Trong đó, 50 - 70 vụ cháy rừng làm thiệt hại hàng trăm héc ta rừng, thảm cỏ, lau lách.

Ông Nguyễn Duy Chinh, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm cho biết: Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng cháy rừng những năm qua là do ý thức của người dân chưa cao trong việc thực hiện Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, PCCCR. Phần lớn các vụ cháy rừng đều xuất phát từ việc dùng lửa không đúng quy định. Bên cạnh đó, việc xử lý các hành vi vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng của các cơ quan chức năng chưa nghiêm dẫn đến nguyên nhân cháy rừng. Gần 100% vụ phá rừng trái phép làm nương, đốt nương không đúng quy định được các cơ quan chức năng phát hiện, tiến hành xử phạt hành chính hoặc cán bộ thôn, bản yêu cầu chấp hành quy ước, hương ước về PCCCR, tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ người dân không chấp hành.

Ông Vàng A Sếnh, Trưởng bản Pú Nhi B, xã Pú Nhi, huyện Điện Biên Đông cho biết: Năm 2010, trong bản có 14 trường hợp vi phạm những quy ước bảo vệ và phát triển rừng, PCCCR, lỗi vi phạm chủ yếu là người dân khi đốt nương không báo trưởng bản, không tạo đường băng cản lửa, chưa cử người canh gác… Các trường hợp trên đều bị trưởng bản nhắc nhở, yêu cầu nộp phạt theo quy ước, Tuy nhiên, đến nay mới có 3 trường hợp hoàn thành trách nhiệm theo quy ước. Việc xử phạt không nghiêm dẫn đến tình trạng người dân nhờn luật, tiếp tục phá rừng làm nương trái phép hoặc không thực hiện nghiêm các quy định về công tác PCCCR. Ông Lò Văn Thanh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Điện Biên Đông, cho biết: Nhiều trường hợp vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng Hạt lập biên bản giao cho chính quyền địa phương xử lý theo quy định, đôn đốc thu tiền phạt nhưng do hoàn cảnh quá khó khăn, bà con không có khả năng nộp phạt. Có trường hợp vi phạm chưa nộp đủ tiền phạt lại tái phạm.

Bên cạnh những nguyên nhân nêu trên thì việc thiếu kinh phí mua sắm thiết bị PCCCR vô hình trung đẩy công tác PCCCR vào chỗ khó. Ông Nguyễn Duy Chinh phân tích: Dự án "Đầu tư xây dựng nâng cao năng lực PCCCR tỉnh Điện Biên” giai đoạn 2008 – 2010 có tổng kinh phí 11 tỷ đồng, nhưng trên thực tế đến cuối tháng 3/2011, mới giải ngân được 7 tỷ đồng (đạt 63,6%). Hiện nay, công cụ PCCCR ở các địa phương là công cụ thô sơ. Mùa khô 2009 - 2010, trên địa bàn huyện Mường Nhé xảy ra 52 vụ cháy rừng, gây thiệt hại gần 10ha. Mỗi khi xảy ra cháy rừng, các cấp chính quyền đã huy động hàng trăm lượt người tham gia, song do phương tiện quá thô sơ, thiếu thốn nên hiệu quả công tác PCCCR không cao.

Theo Chi cục trưởng chi cục Kiểm lâm: Bên cạnh việc tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức người dân trong việc bảo vệ rừng, PCCCR thì giải pháp bền vững cho công tác bảo vệ rừng, PCCCR là giao rừng trực tiếp cho người dân quản lý. Chỉ khi nào người dân thực sự hưởng lợi từ rừng thì lúc đó nguy cơ xâm lấn rừng, cháy rừng mới giảm.

Theo www.baodienbienphu.info.vn