Nguồn sống chính của người Mảng là làm nương, ở đó cây lúa đóng vai trò quan trọng cho dù bà con chỉ làm mỗi năm một vụ nương và năng suất phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhất là nguồn nước mưa. Ngoài ra, trên nương bà con trồng xen canh ngô, sắn, bầu, bí và nhất là cây thuốc lá. Nói chung, chăn nuôi gia súc của người Mảng chưa đem lại hiệu quả cao; tập quán thả rông các giống trâu, bò, lợn còn phổ biến. Đặc điểm nổi bật là người Mảng rất thích ăn cua suối nướng. Dân tộc Mảng có một kho tàng văn học nghệ thuật dân gian khá phong phú và hầu hết là truyền miệng. Các cụ già thích nghe kể sử thi, nhất là tác phẩm Soỏng mẳng, nội dung nói về chuyện chia đất chia mường.  
 
Mới đây, tại xã Bum Nưa huyện Mường Tè, Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch Lai Châu đã phối hợp với UBND huyện Mường Tè phục dựng tục xăm cằm của dân tộc Mảng. Buổi lễ gồm phần lễ và hội, tục xăm cằm được tiến hành trong nội dung phần lễ. Theo truyền thống, người Mảng thường xăm cằm vào ngày mùi (con dê) và kiêng nếu trùng với ngày sinh hoặc ngày mất của người thân. Xa xưa trong tín ngưỡng huyền bí, người con gái dân tộc Mảng có chung một niềm tin mãnh liệt: Hình xăm là thể hiện sự chăm chỉ, duyên dáng và hạnh phúc. Chính vì vậy mà trong quá trình diễn ra việc xăm cằm, cô gái nào cũng cắn răng chịu đựng, cho dù những chiếc kim cắm sâu trên mặt, máu tuôn ra đỏ ối trong đau đớn tột cùng...
 
Trong kho tàng truyện cổ dân gian của người Mảng, nổi tiếng nhất là truyền thuyết về tục xăm cằm. Truyền rằng, ngày xưa, có đôi vợ chồng trẻ dân tộc Mảng sống với nhau rất hạnh phúc. Hàng ngày họ cùng lên nương trồng bông, gieo lúa; xuống suối bắt cá, mò tôm. Vừa làm họ vừa ca hát đùa vui, khiến chim muông nhiều khi cũng ngừng bay nhảy vì mải ngắm nhìn đôi vợ chồng tâm đầu ý hợp. Nhưng sau khi sinh hạ đứa con đầu lòng, chị vợ bỗng dưng trái tính trái nết, hay cáu gắt vô cớ, đã thế lại tham ăn và lười nhác. Nhiều hôm người chồng đi nương về, nhìn nhà cửa ngập ngụa, bếp núc lạnh lẽo, anh lấy làm buồn lắm. Trong số cá tôm anh bắt được, chị vợ thường chọn con to nhất nướng lên rồi một mình ngồi ăn hết, chẳng mời chồng lấy nửa lời. Sau nhiều lần bảo ban, rồi cả mắng mỏ mà người vợ vẫn chứng nào tật ấy, anh chồng hết sức đau khổ. Bữa nọ anh ra suối, ngồi khóc một mình cạnh “hòn đá tổ” Xôm Bai. Tâm sự của anh làm động lòng vị thần chăm sóc hạnh phúc tên là Trừ Giảng. Một lần Trừ Giảng hiện lên, hỏi chuyện anh rồi bảo:

- Ngươi về lấy lá xanh cắm ở hiên nhà, rồi dùng kim chỉ khâu bớt mồm vợ lại. Khắc nó sẽ chăm chỉ làm lụng và không còn chửi mắng gì được nữa.

Nghe lời Trừ Giảng, anh chồng lấy lá xanh cắm ở hiên nhà; nhưng việc khâu bớt mồm vợ thì anh thương vợ đau nên không nỡ làm. Cuối cùng anh nghĩ ra một cách, bảo vợ dùng gai nhọn xăm quanh cằm, rồi tự tay anh lấy lá chàm xát vào. Nhựa lá chàm ăn vào các vết gai châm, tạo nên một màu xanh đen như vết chỉ đen. Ngay sau đó, người vợ trở nên chăm chỉ làm lụng, tính tình hiền thục, ăn ở tình nghĩa với chồng con... Từ đấy, người Mảng có tục con gái đến tuổi cập kê (khoảng 14 - 15 tuổi), ai cũng phải xăm cằm. Tập tục này nhắc nhở các cô gái về bổn phận làm vợ, làm mẹ của người phụ nữ. Lâu dần, người ta không xăm cằm một cách tuỳ hứng mà xăm theo hình con rồng, chim muông, con bướm, bông hoa... như một cách trang điểm độc đáo của phụ nữ dân tộc Mảng. Các cụ già còn bảo nếu cô gái nào không xăm cằm, khi chết đi linh hồn sẽ không được siêu thoát, không thể vượt qua cổng nhà trời để “nhập” trở lại dòng họ, sẽ thành con ma lang thang đói khát mãi. Ngày nay, nhìn chung phụ nữ Mảng đã bỏ tục xăm cằm. Tuy nhiên, người chết trước lúc khâm liệm, được ông mo lấy than vẽ quanh cằm, giả làm như đã xăm cằm để được “nhập” vào thế giới người âm...

Theo www.baodienbienphu.com.vn