Theo kết quả rà soát, hiện nay có trên 3.000 lao động đang làm việc tại các tổ hợp tác; trong đó tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên chiếm tới 85% (2.500 người). Thực tế cho thấy, những năm trước đây, hầu hết chỉ có các tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp có điều kiện phát triển hơn cả và chủ yếu của nông dân, xã viên xã Lay Nưa liên kết đăng ký thành lập. Tuy nhiên, sau thời gian thực hiện di dân tái định cư (TĐC), cuộc sống của người dân có nhiều xáo trộn, diện tích sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp nên hoạt động của các HTX gặp không ít khó khăn. Do hầu hết các HTX nông nghiệp thời gian hoạt động đã lâu, mô hình hoạt động chậm đổi mới, không phù hợp xu thế. Công việc lại mang tính chất thời vụ, theo lịch nhà nông nên số lượng lao động thường xuyên trong các HTX dịch vụ nông nghiệp rất ít, thu nhập bình quân thấp. Chính vì vậy, mô hình kiểu mẫu một thời này đang có khuynh hướng thu hẹp dần.
 
Đến thời điểm này, việc di dân TĐC Thủy điện Sơn La cơ bản hoàn thành. Thị xã đang đẩy nhanh quá trình tái thiết, xây dựng đô thị mới. Với các chính sách khuyến khích, hỗ trợ sau TĐC nhằm thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển, đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng và thành lập các HTX kiểu mới với quy mô, tính chất hoạt động phù hợp xu thế. Nổi bật trong đó là lĩnh vực vận tải, dịch vụ hàng hóa. Đây cũng là mô hình hợp tác phù hợp với định hướng phát triển kinh tế của T.X Mường Lay trong những năm tới. So với lao động trong các HTX nông nghiệp thì lao động làm việc trong lĩnh vực vận tải có việc làm thường xuyên hơn nên thu nhập của lao động trong lĩnh vực này cao gấp 2 - 3 lần so với thu nhập của lao động HTX nông nghiệp. Như HTX Thủy Sơn, phường Sông Đà do ông Nguyễn Thanh Mai làm chủ nhiệm. Dù mới chính thức đi vào hoạt động từ vài tháng nay, song được đánh giá là mô hình kinh tế khá hiệu quả trong số các tổ hợp tác ở T.X Mường Lay. Hoạt động theo hình thức cổ phần vốn của các thành viên, chủ yếu khai thác kinh doanh trong 2 lĩnh vực nuôi trồng thủy sản và vận tải đường sông kết hợp du lịch. Để hoạt động sản xuất kinh doanh đi vào quy trình như hiện nay là chuỗi ngày chủ nhiệm Nguyễn Thanh Mai và các cổ đông suy tính, tìm tòi giải pháp khắc phục khó khăn thời gian đầu mới đi vào hoạt động trong điều kiện thị xã đang thực hiện tái thiết đô thị mới, địa bàn vẫn là đại công trường ngổn ngang, sản xuất kinh doanh chưa thực sự ổn định. Nắm bắt tình hình một số loại hình kinh doanh có điều kiện phát triển mạnh nên ngoài diện tích đăng ký nuôi trồng thủy sản tại phường Sông Đà, từ đầu tháng 8, HTX Thủy Sơn đã đăng ký mở tuyến đò ngang tại khu Nậm Cản và Cơ Khí phục vụ nhu cầu đi lại của người dân vùng TĐC. Nhờ đó đến nay, HTX luôn tạo việc làm ổn định, thường xuyên cho 50 lao động với thu nhập trung bình 4 - 4,5 triệu đồng/người/tháng.

Việc triển khai chương trình di dân TĐC Thủy điện Sơn La trong những năm qua và hậu TĐC tại thị xã, ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động của các tổ hợp tác đã thành lập trước đó và một số tổ hợp tác mới đi vào hoạt động sau này. Do các HTX được thành lập dựa trên nguyện vọng, nhu cầu của người dân, đội ngũ ban quản trị đa phần chưa qua đào tạo, thiếu kinh nghiệm quản lý, việc tiếp cận với phương thức làm kinh tế theo mô hình kiểu mới hạn chế nên quá trình điều hành lúng túng, hiệu quả không cao. Dù ít nhiều các tổ hợp tác đã nhận sự hỗ trợ về vốn, giống, song cơ chế cho vay vốn còn rườm rà, thiếu tính khả thi, chưa đủ sức hấp dẫn, chưa tạo tính chủ động cho bà con xã viên. Đây cũng là khó khăn chung của nhiều tổ hợp tác. Chính vì vậy mới dẫn đến tình trạng có tổ hợp tác chỉ duy trì hoạt động cầm chừng, chưa mạnh dạn đầu tư vì sợ rủi ro, nhất là ở các HTX nông nghiệp.

Thực hiện cơ chế khuyến khích các thành phần kinh tế cùng phát triển, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh là điều kiện thuận lợi để những bà con xã viên có nguyện vọng, nhu cầu liên kết thành lập tổ chức hợp tác. Với tốc độ tái thiết đô thị như hiện nay ở TX. Mường Lay, sẽ mở ra cơ hội phát triển mạnh các ngành nghề mới như vận tải -  dịch vụ, du lịch... Dự ước năm 2011, số lượng xã viên trong các HTX sẽ tăng lên 7%, doanh thu tăng 18%, riêng HTX dịch vụ vận tải tăng 16% so với năm 2010; lợi nhuận đạt được đối với HTX nông nghiệp là 18%, trong khi đó HTX vận tải - dịch vụ đạt 27%. Hiện một số HTX đăng ký nuôi trồng đánh bắt thủy sản, sửa chữa cơ khí, vận tải đường sông đang hoàn thiện thủ tục pháp lý, chuẩn bị đi vào hoạt động. Việc xác định rõ HTX là tổ chức kinh tế nòng cốt, mang tính xã hội cao và tập trung rà soát có giải pháp tổ chức, đổi mới, củng cố các hợp tác còn yếu kém; tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, tạo điều kiện cho việc thành lập các HTX mới ở mọi ngành nghề, lĩnh vực mới phát triển; đồng thời thực hiện cơ chế hỗ trợ, tập huấn nâng cao trình độ năng lực cho cán bộ quản lý, đặc biệt là cán bộ HTX nông nghiệp về kỹ năng sử dụng tốt nguồn quỹ đất hiện có, chăm sóc giống, cây trồng, vật nuôi... Có như vậy T.X Mường Lay mới có thể khơi dậy và phát huy sức mạnh của thành phần kinh tế tập thể này.

Theo baodienbienphu.com.vn