Ngần ấy thời gian, mặc dù các sở, ban, ngành liên quan đã nỗ lực vào cuộc, bám sát Nghị quyết để triển khai công việc giúp dân. Tuy nhiên, qua đánh giá bước đầu thì cơ bản các hợp phần không đạt yêu cầu đề ra, trong đó có mục tiêu hỗ trợ sản xuất... Những tưởng kế hoạch xoá đói giảm nghèo (XĐGN) của tỉnh gặp nhiều thuận lợi, nhất là từ năm 2009 đến nay, khi tỉnh ta có 4 huyện nghèo được hưởng lợi Nghị quyết 30a của Chính phủ về xóa nghèo nhanh và bền vững đến năm 2020. Cùng với đó, Chính phủ ban hành Quyết định 167/CP về “xoá nhà tạm” cho hộ nghèo; các doanh nghiệp, tổng công ty, tập đoàn kinh tế chung tay hỗ trợ, giúp đỡ người nghèo. Tuy vậy, lộ trình XĐGN không dễ và không thuận lợi như nhiều người mong tưởng. Minh chứng là sau hơn 2 năm triển khai Nghị quyết 30a (2009 và 2010) đã bắt đầu nảy sinh những bất cập. Như phân tích của lãnh đạo các sở, ngành liên quan thì chúng ta thiếu cái quan trọng, cốt yếu nhất đó là... tiền. Nhu cầu vốn cần để XĐGN của 2 năm mà tỉnh đề nghị là 2.759 tỷ đồng (năm 2009 cần 689 tỷ đồng, năm 2010 khoảng 2.070 tỷ đồng), nhưng thực tế chỉ được cấp 217,8 tỷ đồng (bằng 8%). “Không tiền mua lược khó xong” chứ nói gì đến việc mỗi năm XĐGN cho hàng trăm hộ nghèo. Vốn thực hiện Nghị quyết 30a chủ yếu do Trung ương cấp, ngân sách tỉnh chỉ cân đối được một phần rất nhỏ, nên khi cấp trên chậm chuyển vốn, khan vốn đã ảnh hưởng đến kế hoạch XĐGN.

Trước thực trạng đó, trong nhiều cuộc họp Ban Chấp hành Tỉnh ủy và HĐND, UBND tỉnh gần đây, một số đại biểu nêu vấn đề và kiến nghị giải pháp để XĐGN tại 4 huyện nghèo, trong đó cần chú trọng hỗ trợ, đầu tư vốn cho sản xuất nông nghiệp nhiều hơn. Điều này hoàn toàn hợp lý, vì trên 80% dân số tại 4 huyện nghèo sống bằng sản xuất nông nghiệp. Đất đai, ao hồ là tài sản vô giá của bà con. Nếu biết tận dụng, khai thác tốt tiềm năng thì chúng ta sẽ giải quyết tận gốc vấn đề thiếu lương thực, nhất là trong các tháng giáp hạt. Một thực tế đang xảy ra tại 4 huyện nghèo là mặc dù đất rộng, lao động khá dồi dào, nhưng do nhận thức hạn chế, một bộ phận nông dân thiếu kiến thức KHKT sản xuất nông nghiệp; thêm vào đó là tính trông chờ Nhà nước quá lớn nên diện tích ao hồ, đồi, nương... đang còn bỏ hoang nhiều, rất lãng phí.

Những nội dung đặt ra về hỗ trợ sản xuất theo Nghị quyết 30a là rất tốt, tuy nhiên khi áp dụng vào thực tế tại 4 huyện nghèo lại bộc lộ những bất cập. Việc hỗ trợ kinh phí cho hợp phần sản xuất gồm rất nhiều mục, xuống đến tận hộ dân, trong khi lực lượng cán bộ chuyên trách hoặc trưng tập phụ trách nội dung này rất hạn chế. Công việc giống như “làm dâu thiên hạ”, kéo dài trong nhiều năm (đến năm 2020) và cái gì cũng đến tay, trong khi phụ cấp chức vụ, phụ cấp trách nhiệm quá ít ỏi, không đủ chi phí xăng xe đi lại nên phần nào làm giảm nhiệt huyết đối với cán bộ công chức. Trong phiên thảo luận tổ tại kỳ họp thứ 2, HĐND tỉnh khoá XIII, tổ chức đầu tháng 7 vừa qua, nhiều đại biểu cho rằng: Chính sách nhận khoán, chăm sóc, bảo vệ rừng tại 4 huyện nghèo chưa tương xứng. Nghị quyết 30a là chủ trương chung, nhưng khi áp dụng vào thực tế địa phương, nếu thấy bất cập thì UBND tỉnh và các sở, ngành được trưng tập vào Ban XĐGN tỉnh cần họp bàn, tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn và có văn bản trình cấp trên xin điều chỉnh, bổ sung kinh phí cho hợp lý. Chính phủ ban hành Nghị quyết 30a vào cuối năm 2008, thời điểm đó do kinh tế chưa lạm phát cao, đồng tiền có giá trị, mức hỗ trợ đối với hộ gia đình nhận khoán, chăm sóc, bảo vệ rừng 200.000 đồng/ha/năm là “sống được”. Tuy nhiên hiện nay, với số tiền đó chỉ đủ ăn 8 bát phở sáng, do vậy người dân không mặn mà là điều đương nhiên. Do đó, chúng ta cần nâng mức hỗ trợ lên 500.000 đồng/ha/năm. Lĩnh vực khai hoang, phục hoá, tạo ruộng bậc thang cũng cần nâng từ 10 lên 15 triệu đồng/ha. Chính vì mức tiền hỗ trợ quá thấp nên trong 2 năm (2009, 2010) tại 4 huyện nghèo chỉ mới hoàn thiện hồ sơ hỗ trợ khai hoang, phục hoá được có 155ha, trong khi ruộng, nương ven các khe suối rất nhiều, điều kiện tưới tiêu cũng không đến nỗi khó khăn lắm.

Ngoài hỗ trợ kinh phí trực tiếp để kiến thiết hạ tầng cơ sở, sản xuất nông nghiệp, Nghị quyết 30a còn yêu cầu chính quyền các địa phương được hưởng lợi quy hoạch lại sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp gắn với sắp xếp ổn định dân cư. Trong quá trình làm, các địa phương có thể sử dụng lồng ghép nhiều nguồn vốn để cải thiện đời sống cho nhân dân, các chính sách an sinh xã hội được đảm bảo. Vậy mà đến nay, kế hoạch này đang “dậm chân tại chỗ”. Ông Hà Văn Quân, Chủ tịch UBND huyện Mường Ảng kiến nghị: Tỉnh cần sớm thông qua đề án phát triển kinh tế nông, lâm, ngư nghiệp tại các huyện 30a để huyện có kế hoạch phân kỳ đầu tư các chương trình, dự án phát triển nông, lâm nghiệp, tránh đầu tư chồng chéo, gây lãng phí tiền của Nhà nước. Điều ông Hà Văn Quân lo lắng là hoàn toàn có cơ sở, vì từ trước đến nay, tại một số địa phương trong tỉnh đã xảy ra tình trạng đầu tư chồng chéo, nơi đáng được hỗ trợ kinh phí thì bị “bỏ quên” còn nơi đã có dự án rồi thì tiếp tục đầu tư theo kiểu “no dồn”.

Như trên đã đề cập, hợp phần sản xuất nông nghiệp có 7 nội dung hỗ trợ. Và vấn đề được bàn thảo khá nhiều là chính sách thu hút, khuyến khích người dân tham gia trồng rừng, trước hết để phủ xanh đất trống đồi trọc, sau đó tăng thu nhập cho gia đình. Khách quan nhìn nhận thì chủ trương này đang gặp những thuận lợi nhất định, do từ năm 2009 đến nay, UBND tỉnh đã có chính sách thu hút, mời gọi các doanh nghiệp trồng rừng. Hiện tại đã có 10 doanh nghiệp đăng ký và được UBND tỉnh cấp giấy phép trồng rừng, tổng diện tích gần 20.000ha tại 4 huyện: Mường Chà, Tuần Giáo, Điện Biên Đông và huyện Điện Biên; trong đó huyện Mường Chà có 6 dự án. Vậy tại sao 4 huyện 30a chưa có doanh nghiệp nào tham gia trồng rừng? Ông Nguyễn Đức Vượng, Bí thư Huyện ủy Mường Ảng phát biểu tại kỳ họp thứ 2, HĐND tính khóa XIII rằng: Theo quy định, mỗi hộ dân huyện 30a khi nhận trồng rừng được hỗ trợ 5 triệu đồng/ha. Nếu sau này không tự trồng rừng mà tham gia góp đất cùng doanh nghiệp thì bà con có được hỗ trợ số tiền trên nữa không? có được cộng số tiền đó vào giá trị góp vốn để về sau chia cổ tức, lợi nhuận không? Ngoài hỗ trợ tiền, bà con còn được hỗ trợ gạo và một số chính sách khác nữa. Do vậy, chúng ta cần sớm thống nhất được cơ chế góp vốn, hưởng lợi giữa hộ nghèo theo Nghị quyết 30a và doanh nghiệp cho lĩnh vực trồng rừng. Cũng theo ông Vượng thì hiện nay tỷ lệ che phủ rừng của huyện Mường Ảng rất thấp (chỉ 21,7%), trong khi tỷ lệ chung của cả tỉnh là gần 38%. Cổ nhân có câu “rừng vàng biển bạc”, vậy mà Mường Ảng nói riêng, các huyện 30a nói chung đang bỏ quên rất nhiều “vàng” do lãng phí tài nguyên rừng.

Theo baodienbienphu.com.vn