Ký ức buồn thương

Đi vào hoạt động từ năm 1970 và chính thức thành lập từ năm 1979, đến nay Khu điều trị bệnh phong K10 đã có tuổi đời hơn 40 năm. Lúc mới thành lập, trại được gọi là "trại phong” theo đúng nghĩa của nó. Bởi ngày ấy, khu điều trị có một nội quy "nội bất xuất, ngoại bất nhập”, nếu ai tự ý bỏ trại đi ra ngoài, hay chỉ ra suối tắm cũng bị ngăn cấm. Chính sự cách ly, cô lập ấy khiến trại phong trở thành một "ốc đảo” giữa sa mạc cuộc đời, mà người ta vẫn thường gọi là "ốc đảo gió” hay miền đất chết (nghĩa là ốc đảo của những người bị bệnh phong).

Mặc dù đã được thành lập hơn 40 năm, nhưng đằng đẵng hơn 30 năm Khu điều trị phong K10 Nậm Din luôn sống trong cảnh đèn dầu, quạt giấy. Mãi đến năm 2001 các bác sĩ và bệnh nhân Khu điều trị phong K10 mới biết đến ánh sáng của nguồn điện lưới quốc gia. Khó khăn, thiệt thòi là thế nhưng những con người nơi đây vẫn nỗ lực vươn lên, sống một cách có ích. Không phụ công người, hạnh phúc đã nảy sinh trong đau thương, khổ hạnh. Trưởng khu điều trị, Y sĩ Hoàng Mạnh Hân bồi hồi kể lại: Ngày đó, đường đi lại khó khăn, vất vả lắm! Bởi khu vực này là một thung lũng hoang vu. Nguyên nhân bởi cái tiếng "hủi” khi đó bị người dân nơi đây miệt thị ghê gớm lắm. Con suối không tên xuất phát từ thượng nguồn bản Nậm Mu phân chia ranh giới giữa khu trại phong và cuộc sống bên ngoài, ngày đó cua, cá, ốc nhiều, mặc dù cuộc sống thiếu ăn nhưng dân bản cũng chẳng ai thèm xuống đánh bắt vì sợ cái căn bệnh bị "lở loét, rụng rời chân tay” lây truyền từ "khu người dị dạng”.

Gần 40 năm công tác tại đây, trong ký ức của anh Hân vẫn là những bệnh nhân với khuôn mặt bất thần, mắt trắng bệch, những đôi bàn tay thiếu ngón, cục mịch, co quắp không hình hài, những đôi chân một nửa là gỗ, nửa là da, thịt và cả những thân người đen như những thân cây lửa rừng vừa cháy qua. Những cảnh tượng hàng chục bệnh nhân đi dật dờ, bò lê trong khuôn viên khu điều trị giữa đêm khuya cùng tiếng thở dài, rên xiết lúc cơn phản ứng phong do trực khuẩn Han-sen gây nên luôn ám ảnh anh. Lúc đông nhất khu điều trị phong K10 Nậm Din này có trên 100 bệnh nhân, đa phần các bệnh nhân về đây khi bệnh đã rất nặng. Cứ sau mỗi một mùa khô qua đi là có đến hàng chục bệnh nhân mất đi tay, chân. Trong 3 thể của bệnh phong thì thể ác tính tàn phá cơ thể người bệnh nhiều nhất, mỗi thời kỳ u phong thể ác tính bộc phát là gây đau đớn, tê cóng, nhói tới tận xương tủy bệnh nhân. Vết thương thối thịt bốc mùi khó chịu, ám ảnh dai dẳng hàng tháng trời... không những thế chúng tôi còn bị dân quanh khu vực "cự tuyệt” tiếp xúc. Ra đường thấy chúng tôi là dân địa phương nhìn bằng ánh mắt dè chừng, khó hiểu, chẳng dám lại gần. "Chỉ có tình thương, lòng nhân ái mới có can đảm làm việc ở những nơi này thôi. Chính tình thương nhân ái mới làm vơi bớt nỗi bất hạnh của người bệnh phong”, anh Hân tâm sự.

Không còn là "Ốc đảo gió”

Tại Khu điều trị phong K10 Nậm Din hiện có 4 cán bộ công tác, gồm Trưởng khu điều trị Hoàng Mạnh Hân, y sĩ Phạm Duy Hưng, điều dưỡng Nguyễn Văn Đức và hộ lý Lò Thị Núi cùng 30 bệnh nhân (14 nữ, 16 nam). Các bệnh nhân ở đây không còn ai phải điều trị chuyên khoa nữa mà chủ yếu là trong giai đoạn chăm sóc, điều trị phục hồi, nên công việc của đội ngũ cán bộ cũng đỡ vất vả hơn trước. Các bệnh nhân nơi đây, họ đến từ những vùng miền khác nhau, cuộc đời, số phận mỗi một bệnh nhân đều gắn với một câu chuyện buồn, nhưng chính tại nơi đây họ đã tìm thấy tiếng cười, niềm vui, nghị lực và cuộc sống mới.

Tiếp xúc với bệnh nhân Lò Văn Sơ (sinh năm 1952) chúng tôi được biết: Từ khi về khu điều trị, cuộc sống của anh đã chấm dứt những chuỗi ngày lang thang, dật dờ trên khắp các bản làng ở xã Si Pa Phìn, Mường Mươn, Ma Thì Hồ (huyện Mường Chà) trước đây. Theo anh Sơ: "cuộc sống ở trong đây tuy khó khăn nhưng mọi người luôn đoàn kết, yêu thương nhau, lúc ốm đau đã có các y sĩ tận tình chăm sóc, chữa trị”. Cùng với các bệnh nhân khác trong khu điều trị như Lò Văn Hóa, Cà Văn E... anh Sơ cũng tham gia nuôi dê, nuôi cá để có thêm thu nhập. Được biết tại khu điều trị, mỗi tháng các bệnh nhân nơi đây đều được nhà nước hỗ trợ 540.000 đồng. Khoản tiền tuy ít ỏi nhưng cũng đã giúp các bệnh nhân rất nhiều trong cuộc sống. Để tạo điều kiện tăng thu nhập cho bệnh nhân, khu điều trị cũng đã dành 10ha quỹ đất để những bệnh nhân có khả năng lao động tham gia phát triển sản xuất (chăn nuôi gà, vịt, dê, bò, cá, trồng ngô, sắn, vải, tre măng...).

"Sự kỳ thị, xa lánh đối với bệnh nhân phong của người dân trên địa bàn đã không còn như trước nữa. Đã có những bệnh nhân lập gia đình với người ngoài khu điều trị như gia đình anh Hóa, chị Nọi; anh E, chị Hao; anh Minh, chị Vọn... Gia đình họ sống đầm ấm, hòa thuận, con cái ngoan ngoãn, được bố, mẹ chăm lo ăn học đến nơi, đến chốn”. Theo thống kê của Khu điều trị thì từ ngày thành lập đến nay cũng đã có gần 20 trường hợp bệnh nhân trong trại lập gia đình với người địa phương”, anh Hân cho biết.

Lúc chia tay chúng tôi, những nét vui buồn xen lẫn trên khuôn mặt các bệnh nhân, hình ảnh những bàn tay dị dạng, không ngón, những đôi chân ngắn dài bước đi khó khăn của họ khi tiễn chúng tôi ra chiếc cầu treo lắc lẻo bắc qua dòng suối không tên cứ ám ảnh mãi trong tâm trí chúng tôi. Thiệt thòi là vậy, mà họ đã biết vượt lên số phận, vẫn vững vàng đứng trên đôi chân không lành lặn của mình.

Theo daidoanket.vn