Tại buổi làm việc giữa UBND tỉnh với lãnh đạo T.P Điện Biên Phủ vừa qua, vấn đề chậm tiến độ các công trình, dự án do vướng mắc đền bù, giải phóng mặt bằng lại được đưa ra bàn thảo.

Dùng dằng… giải phóng mặt bằng

T.P Điện Biên Phủ là địa bàn có nhiều công trình, dự án được triển khai xây dựng nhưng cũng là địa phương bị chậm tiến độ nhiều công trình bởi vướng mắc trong khâu đền bù, giải phóng mặt bằng. Ông Nguyễn Quang Sáng, Chủ tịch UBND thành phố Điện Biên Phủ cho rằng, công tác đền bù, giải phóng mặt bằng dù đã được thành phố tập trung chỉ đạo, quan tâm tháo gỡ, giải quyết song vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu xây dựng, phát triển của thành phố.

Dự án cải tạo, nâng cấp QL279 theo tiến độ đã phải hoàn thành cách đây hơn 1 năm song chỉ vì vướng mắc trong đền bù, giải phóng mặt bằng ở 1,4km ngay đầu thành phố nên đến nay dự án vẫn nằm chờ… mặt bằng. Tuyến đường Sùng Phái Sinh được đề nghị, cấp vốn đầu tư nâng cấp đã mấy năm nhưng chưa thể triển khai dự án do chưa được bàn giao đầy đủ mặt bằng. Trung tâm Thể dục Thể thao tỉnh chậm tiến độ mà một trong những nguyên nhân chủ yếu là công tác giải phóng mặt bằng chưa được giải quyết. Đến thời điểm này, công trình Trung tâm Thể dục Thể thao tỉnh mới hoàn thiện giai đoạn I và vẫn còn 22 trường hợp chưa được giải tỏa, bàn giao mặt bằng. Dự án cải tạo QL12 chậm tiến độ, tạm dừng thi công cũng bởi ách tắc ở khâu đền bù, giải tỏa. Một số công trình, dự án đã hoàn thành song công tác đền bù, giải phóng mặt bằng vẫn chưa giải quyết xong như: Trung tâm Hội nghị - Văn hóa tỉnh, Trung tâm Thương mại… Dự án xây dựng bãi đỗ xe tĩnh của T.P lẽ ra là công trình chào mừng 55 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ nhưng đến nay dự án này vẫn chưa được xây dựng cũng bởi vướng mắc trong việc tính toán phương án đền bù, bàn giao mặt bằng.

Điểm lại các công trình, dự án được triển khai trên địa bàn thành phố cho thấy, công trình nào, dự án nào cũng gặp trở ngại trong khâu đền bù, giải phóng mặt bằng. Lời giải cho bài toán giải phóng mặt bằng chính là làm thế nào để đền bù, hỗ trợ tốt nhất cho người bị thu hồi đất trên cơ sở chính sách hiện có. Chính quyền địa phương cũng nhìn nhận, không làm tốt công tác đền bù, giải phóng mặt bằng sẽ khó thu hút nhà đầu tư. Đáp số cho bài toán đền bù, giải phóng mặt bằng ai cũng nhận thấy song làm thế nào để giải quyết được những vấn đề đó lại không phải dễ.

Đơn thư khiếu kiện đi cùng dự án

Trong 8 tháng năm 2009, T.P Điện Biên Phủ đã triển khai thực hiện 16 phương án chi trả bàn giao mặt bằng, lập trình duyệt 10 phương án và 8 phương án đang triển khai thực hiện. Để triển khai, xây dựng các công trình thường đi kèm với việc phải thu hồi đất, trong đó phần lớn các công trình phải thu hồi đất ở, đất sản xuất đã giao cho dân. Việc áp giá đền bù, hỗ trợ sau thu hồi đất, cấp đất tái định cư… đối với mỗi công trình đều là những vấn đề nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến khiếu kiện. Ông Đỗ Quốc Thăng, Trưởng Phòng Tài nguyên – Môi trường TP Điện Biên Phủ cho biết: Có đến 90% đơn thư khiếu kiện liên quan đến đất đai, đền bù, giải tỏa mặt bằng. Và việc thẩm định, tìm hiểu nguyên nhân để trả lời, giải quyết các đơn thư này mất rất nhiều thời gian.

Tính ra, đi kèm với mỗi công trình, dự án là một loạt đơn thư, khiếu kiện phải giải quyết liên quan đến vấn đề đền bù, giải phóng mặt bằng. Mỗi khi có dự án, công trình nào được triển khai phải thu hồi đất, người dân có đất bị thu hồi thường quan tâm 3 vấn đề chính: giá đền bù, nơi tái định cư và thời điểm phải di chuyển. Chính việc không tìm được tiếng nói chung giữa chính quyền, nhà đầu tư với người dân trong giải quyết 3 vấn đề này đã làm chậm tiến độ nhiều công trình và nảy sinh khiếu kiện. Có những dự án, chính quyền địa phương đã đền bù, hỗ trợ theo đúng chính sách nhưng người dân vẫn cho rằng chưa thỏa đáng để kéo dài thời gian giao mặt bằng hoặc yêu cầu phương án đền bù khác. Bên cạnh đó là vướng mắc trong tính toán phương án bồi thường, xác minh nguồn gốc đất, nguồn kinh phí cấp chậm và những vấn đề liên quan đến chính sách đền bù, giải tỏa. Trong nhiều nguyên nhân dẫn tới khiếu kiện, phần lớn vẫn là không thỏa hiệp được phương án đền bù, hỗ trợ tái định cư sau thu hồi đất. Cơ chế, chính sách về bồi thường, hỗ trợ tái định cư thường xuyên có sự thay đổi, điều chỉnh cộng với mức đền bù khác biệt giữa các dự án cũng nảy sinh đơn thư khiếu kiện.

Thực tế hiện nay cho thấy, việc thực hiện điều chỉnh giá đất hàng năm cũng là nguyên nhân làm chậm tiến độ giải tỏa mặt bằng. Thường thì, giá đất hàng năm được điều chỉnh tăng dần nên không ít người cố tình chây ỳ, kéo dài thời gian bàn giao mặt bằng để hưởng mức đền bù mới cao hơn. Chính điều này đã không khuyến khích được người dân bàn giao mặt bằng sớm. Bên cạnh đó là nguồn kinh phí dành cho đền bù giải phóng mặt bằng thường không đáp ứng được nhu cầu đã làm chậm tiến độ.

Giải phóng mặt bằng thực sự là công tác khó khăn, nhạy cảm và phức tạp, không dễ giải quyết. Những nguyên nhân thì đã nhìn rõ nhưng giải pháp khắc phục, giải quyết vẫn là sự phối hợp đồng bộ của các bộ phận cùng với việc giải quyết chế độ chính sách, tuyên truyền, vận động người dân tự giác chấp hành.

Theo BĐBP