Bài 1: Vì sao lao động nông thôn không thích học nghề?

Những năm gần đây, tỉnh ta đã chú trọng hơn trong việc đầu tư ngân sách ưu tiên đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT), tạo điều kiện cho LĐNT có cơ hội học tập, trang bị nghề nghiệp, thuận lợi trong quá trình tìm việc làm, góp phần tăng thu nhập. Tuy nhiên, tình trạng LĐNT chưa mặn mà với công tác đào tạo nghề, dẫn đến kết quả thu được trong giải quyết việc làm đối với LĐNTnhững năm qua vẫn chưa thực sự hiệu quả.

Học phải đi đôi với hành

Chị Giàng Thị Mẩy, thôn Tà Là Cáo, xã Sính Phình, huyện Tủa Chùa, thông qua tổ chức phi Chính phủ và Bộ Nông nghiệp - PTNT đầu tư vốn hỗ trợ dự án: “Khôi phục làng nghề truyền thống” đã thu hút được rất nhiều phụ nữ địa phương tham gia nhóm thêu truyền thống của dân tộc Mông. Chỉ cho chúng tôi xem những tấm áo và khăn thêu mang đặc trưng của đồng bào dân tộc mình với những hoa văn độc đáo lạ mắt, chị Mẩy khoe: Con gái dân tộc Mông biết thêu thùa từ khi còn là thiếu nữ thông qua các bà, các mẹ dạy để thêu váy, áo, khăn, đai, chăn, gối khi về nhà chồng. Trước đây, mình vẫn biết làm nghề truyền thống, nhưng chỉ để mặc trong gia đình, giờ được tiếp cận nhiều mẫu sản phẩm đẹp, nếu không được học thêm thì không thể làm được.

Chị Giàng Thị Phanh, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Sính Phình cho biết: Nhờ Dự án sát với tình hình địa phương nên chỉ qua 6 năm hoạt động (2003 - 2009), nhóm thêu xã Sính Phình mà chủ lực là những thành viên thôn Tà Là Cáo đã duy trì và phát triển nghề thêu hiệu quả, các sản phẩm không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong gia đình, mà đã vươn ra thị trường, tạo việc làm, tăng thu nhập cho LĐNT. Hiệu quả của nhóm thêu xã Sính Phình không chỉ góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa mà còn mang lại thu nhập ổn định cho các thành viên (700 nghìn đồng/người/tháng) từ bán các sản phẩm hàng thổ cẩm.

Từ cách làm trên cho thấy, để việc đào tạo nghề cho LĐNT thực sự hiệu quả, theo ý kiến của nhiều LĐNT thì, cần phải rà soát lại chương trình học, làm tốt công tác định hướng ngành nghề và đặc biệt công tác đào tạo nghề phải sát với thực tế địa phương. Bởi có một thực tế từ trước đến nay, nhiều địa phương, người lao động khi được vận động đi học rất băn khoăn “học xong sẽ làm gì”? nếu học rồi mà vẫn không có việc làm thì có khi còn nghèo hơn. Thêm vào đó là ở độ tuổi 35 - 50, để học một ngành nghề khác nghề nông không phải chuyện đơn giản. Vì thế phần lớn họ muốn tham gia các khóa đào tạo chăn nuôi, trồng trọt vì dễ ứng dụng mà lại không lo thất nghiệp. Tuy nhiên, trường hợp này chỉ có thể áp dụng có hiệu quả đối với LĐNT có đất sản xuất, còn đối với hộ không có đất sản xuất thì phương án tối ưu vẫn là đào tạo ngành nghề mới. Đã đến lúc cần thay đổi phương thức đào tạo cho LĐNT, đừng bắt họ phải đọc sách hoặc tới các địa điểm để nghe giáo viên giảng “chay”, bởi LĐNT vốn đã ngại học, nên đào tạo theo hướng thiên về thực hành mới thu hút được nhiều người tham gia.

Đào tạo nghề theo địa chỉ

Theo dự báo từ nay đến hết năm 2010, trên địa bàn tỉnh có khoảng trên 247 nghìn lao động đang trong độ tuổi, trong khi đó, mục tiêu giải quyết việc làm mới trong năm, toàn tỉnh chỉ đạt khoảng 8 nghìn lao động, số còn lại hiện vẫn chưa có phương án giải quyết. Đây là bài toán nan giải, nếu chỉ giao nhiệm vụ đào tạo và tìm việc làm cho các cơ sở đào tạo nghề thì rất khó mang lại hiệu quả.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó trưởng Phòng Việc làm - An toàn lao động, (Sở Lao động - Thương Binh và Xã hội) cho biết: Muốn giải quyết việc làm hiệu quả cần phải đào tạo lao động theo địa chỉ. Nghĩa là phải có sự liên kết chặt chẽ giữa ba “nhà”: Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Có thể thấy rõ vai trò của từng chủ thể trong mối liên kết “tay ba” trong việc đào tạo và sử dụng lao động: Nhà nước đóng vai trò quản lý và ban hành những chính sách khuyến khích, hỗ trợ; doanh nghiệp đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức đào tạo; nông dân là chủ thể của quá trình đào tạo, có nhiệm vụ tiếp thu kiến thức, kỹ năng và vận dụng vào thực tiễn.

Qua tìm hiểu việc đào tạo nghề cho LĐNT tại các Trung tâm dạy nghề trong tỉnh, nhiều ý kiến cho rằng, có không ít học viên theo học các lớp đào tạo nghề đã bỏ học giữa chừng. Nguyên nhân chính là do trình độ chênh lệch, suy nghĩ đơn giản rằng cứ học xong sẽ được bố trí việc làm nên khi hiểu được mục tiêu học nghề thì họ không thích học nữa. Bên cạnh đó, chất lượng đào tạo chưa cao, trang thiết bị, vật tư phục vụ cho học nghề không đáp ứng yêu cầu thực hành của học viên. Chính những điều này đã không thu hút được học viên, đồng thời làm giảm chất lượng của dạy nghề. Do đó, các cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp phải tìm được tiếng nói chung qua việc thiết lập quan hệ hợp tác, hỗ trợ đào tạo nghề. Đây mới là giải pháp thiết thực nhất để rút ngắn khoảng cách trong hoạt động đào tạo, giới thiệu việc làm, cung ứng lao động cho doanh nghiệp. Có ý kiến cho rằng, mô hình liên kết đào tạo giữa doanh nghiệp và nhà trường sẽ bảo đảm hiệu quả cho việc đào tạo và phát triển bền vững. Bởi mô hình liên kết này giống như một khế ước giữa công ty và nhà trường về cung ứng và bảo đảm việc làm cho học viên khi tốt nghiệp. Đồng thời, cũng buộc các cơ sở dạy nghề có ý thức hơn đến công tác đào tạo nhằm đáp ứng được yêu cầu tối thiểu của các doanh nghiệp. Có thể nói, đào tạo nghề cho lao động nông thôn chính là khâu then chốt, là giải pháp bền vững nhất trong việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Theo đó, đào tạo có chất lượng, theo địa chỉ sẽ là giải pháp giúp LĐNT có đủ điều kiện, tiêu chuẩn, năng lực vào làm việc tại các cơ sở công nghiệp, dịch vụ, đáp ứng mục tiêu chuyển đổi ngành nghề phù hợp cho LĐNT.

Bài 2: Cần định hướng ngành nghề đào tạo
 

Theo www.baodienbienphu.com.vn