Cách đây ít phút, giải thưởng Fields - được xem là giải "Nobel Toán học" - đã chính thức được Liên đoàn Toán học thế giới trao cho giáo sư Ngô Bảo Châu của Việt Nam.
 
Như vậy là niềm mong mỏi, khát khao của hàng triệu người Việt Nam đã trở thành sự thật. Đây là niềm vinh dự rất lớn đối với Việt Nam vì lần đầu tiên có một người mang quốc tịch Việt Nam giành giải thưởng này.
 
Lễ trao giải được Đại hội Liên đoàn Toán học thế giới (ICM 2010) tổ chức tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hyderabad, thành phố Hyderabad - bang Andhra Pradesh (Ấn Độ) vào lúc 12 giờ 55 phút trưa nay (19/8).

Người thân của GS Ngô Bảo Châu đến dự đại hội toán học thế giới.
Ảnh: VNN

 
Trong suốt 74 năm qua, châu Á mới có một quốc gia duy nhất có công dân được nhận giải này là Nhật Bản (vào các năm 1954, 1970 và 1990), nay Việt Nam là quốc gia thứ 2.
 
ICM 2010 diễn ra liên tục từ ngày 19 đến 27/8 với sự tham dự của hàng ngàn nhà toán học tên tuổi đến từ khắp thế giới với nhiều hoạt động chuyên môn ở các tiểu ban khác nhau.
 

Bố mẹ GS Ngô Bảo Châu cũng có mặt tại "khu vực dành cho gia đình
người chiến thắng". Ảnh: VNN

Theo Tuổi trẻ, GS Ngô Bảo Châu đã có mặt tại Hyderabad từ ngày 13/8 - cùng gia đình và nhiều đồng nghiệp từ Việt Nam. GS Ngô Bảo Châu được đánh giá là một trong những ứng cử viên sáng giá nhất cho giải thưởng Fields.
 
Xuất hiện từ năm 1936, giải thưởng Fields là phần thưởng cao quý nhất trong lĩnh vực toán, mà sở hữu chủ là Hiệp hội Toán học Quốc tế (IMU - International Mathematical Union). Cộng đồng khoa học thường đánh giá Fields là Nobel của toán học. Giải Fields chỉ tặng cho những tài năng trẻ 4 năm một lần, tuổi dưới 40 - điều này gây thiệt thòi cho những tài năng nở muộn. Trong khi đó giải Nobel lại không bị giới hạn về tuổi tác và mỗi năm 1 lần. Về phương diện tài chính, người nhận giải Fields được tặng khoảng 15.000 USD, chỉ khoảng hơn 1% của giải Nobel (khoảng 1,4 triệu USD).

GS Châu là một trong 20 nhà toán học được mời trình bày báo cáo công trình khoa học và thành tựu nghiên cứu tại đại hội. Đồng thời ông cũng là một trong hai nhà khoa học dưới 40 tuổi được mời thuyết trình tại ICM 2010.
 
Vì vậy, giới toán học trong và ngoài nước đều tiên đoán GS Ngô Bảo Châu được trao giải thưởng Fields - giải thưởng danh giá nhất trong ngành toán, vì từ trước tới nay tại các kỳ ICM, nhà toán học nào hội đủ hai yếu tố nêu trên đều giành giải Fields.
 
Theo nhiều nhà toán học, được mời đọc báo cáo tại phiên toàn thể của ICM luôn là một vinh dự đặc biệt, thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng toán học đối với thành tựu nghiên cứu và uy tín của nhà toán học đó.
 
Hơn 20 nhà toán học VN đã có mặt ở Hyderabad để tham dự sự kiện trọng đại này. Ngoài ra, đoàn đại biểu Bộ GD-ĐT do Thứ trưởng Bùi Văn Ga dẫn đầu cũng đã đến Hyderabad để tham dự phiên khai mạc và lễ công bố giải thưởng của ICM 2010.
 
Hành trình của một tài năng
 
Ngô Bảo Châu sinh năm 1972, là con một của gia đình trí thức: cha là GS.TS khoa học cơ học Ngô Huy Cẩn, làm việc tại Viện Cơ học (thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam); mẹ là PGS.TS dược học Trần Lưu Vân Hiền - công tác tại Bệnh viện Y học cổ truyền trung ương. Có thể nói, “nghề gia truyền” của gia đình anh là “nghề khoa học”.
 
Ngô Bảo Châu đã sớm phát huy năng khiếu toán của mình. Anh là học sinh Việt Nam đầu tiên2 lần đoạt huy chương vàng Olympic Toán quốc tế, năm 1988 tại Canberra (Úc) với điểm tối đa 42/42 khi học lớp 11 và năm 1989 tại Brunswick (Cộng hòa Liên bang Đức) khi học lớp 12.
 
Dù là con duy nhất trong gia đình, nhưng cha mẹ không nuông chiều anh thái quá. Tác phong khoa học của gia đình đã rèn luyện tư duy anh ngay từ thuở thiếu thời. Tuổi thơ của anh cũng giống như bao trẻ thơ ngoan khác, ngoài giờ học anh giúp gia đình trong việc nhà, dành nhiều thời gian đọc sách, chơi nhạc hay tham gia cùng bạn bè những trò chơi hữu ích: đá banh, cờ tướng…

Giáo sư Ngô Bảo Châu cùng gia đình. Ảnh gia đình cung cấp

Được học bổng của Chính phủ Pháp, Châu bắt đầu cuộc đời sinh viên tại Université de Paris VI ở tuổi 18. Năm 1992, Châu đậu vào trường Đại học Sư phạm (ENS, Ecole normale supérieure) ở Paris. ENS là lò đào tạo nhiều nhân tài không chỉ riêng cho nước Pháp, một số nhân tài lỗi lạc của Việt Nam như Hoàng Xuân Hãn, Trần Đức Thảo, Lê Văn Thiêm… cũng xuất thân từ ngôi trường danh tiếng nầy. Châu bảo vệ luận án tiến sĩ năm 1997 - năm Châu 25 tuổi tại Université de Paris XI.

GS Ngô Bảo Châu và bố- GS Ngô Huy Cẩn. Ảnh: TTO

Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại Đại học Paris 11. Đầu năm sau anh trở thành giáo sư của đại học này. Từ ngày 1/9/2010, anh trở thành giáo sư của Đại học Chicago, Mỹ.
 
Nhân dịp về VN làm việc vừa qua, GS Ngô Bảo Châu đã được Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân, Chủ tịch Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước tiếp và bàn về việc phát triển toán học Việt Nam.
 
Theo đó, Phó Thủ tướng đề nghị GS Ngô Bảo Châu giữ chức Viện trưởng Viện Nghiên cứu cấp cao về Toán học, sẽ được thành lập theo Chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2010-2020 với tổng mức đầu tư 651 tỷ đồng vừa được Thủ tướng phê duyệt.
 

Theo giadinh.net.vn