Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, nhất là số hộ tái nghèo và sử dụng nguồn vốn chưa hiệu quả. PV có cuộc phỏng vấn ông Phan Đăng Lưu, Giám đốc Ngân hàng NN&PTNT tỉnh Điện Biên.
 
Thưa ông, câu chuyện thoát nghèo ở vùng cao luôn đặt ra những câu hỏi chưa có lời giải đầy đủ với các cấp chính quyền sở tại. Dường như, ý thức tự lực tự cường của chính người nông dân là nguyên nhân mấu chốt?

- Chương trình 30a của Chính phủ được nhiều địa phương thực hiện khá bài bản. Các cấp chính quyền đã đến tận nơi, trao nguồn vốn hỗ trợ đúng đối tượng, ngoài ra còn phối hợp với Mặt trận Tổ quốc giám sát nguồn vốn đã tới tay người dân chưa, liệu có đủ không, hay xây nhà này cho ai, họ đã tới ở chưa, phát triển kinh tế như thế nào... Đó là cách làm hay và hiệu quả.

Nhưng, có một thực tế không phải hiếm gặp, là nhiều nguồn vốn, nhiều ngôi nhà vừa gắn biển hỗ trợ xong nhưng mấy hôm sau đã mất mấy tấm ván. Không phải ai lấy trộm mà chính những người nông dân bán đi. Thậm chí một số người còn sử dụng nguồn vốn hỗ trợ sang các tệ nạn khác. Đây thực sự là điều chua xót.

Vậy câu chuyện ở đây, chính là "ý thức nghèo” đã ăn vào thâm căn cố đế của phần lớn người nông dân. Hiện nay, rất ít đối tượng nghèo nói: Xây nhà cho tôi rồi tôi sẽ thoát nghèo. Mà đã nghèo, sẽ có rất nhiều khoản phải vay mượn. Do đó, vốn có đổ bao nhiêu chăng nữa, chương trình có to như thế nào, thì nhà xây cho rồi cũng trống hoác, trang bị cho máy cày, con trâu, rồi cũng dăm bữa nửa tháng trở về tay trắng, thì sao có thể thoát nghèo?

Cho nên, quan trọng nhất vẫn là thay đổi nhận thức để người nông dân tự vượt lên bản thân mình. Có thể khẳng định, ý thức tự lực tự cường của người dân mới là chủ thể. Nếu không, "tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống” thì xóa nghèo không thể bền vững.

Có một thực tế là phần lớn người nông dân vùng cao đang bằng lòng với những gì hiện có. Quan niệm nghèo, hay thoát nghèo chỉ là gia đình có đủ ăn hay không, có đúng vậy không thưa ông?

- Không bằng lòng không được, vì thực sự người nông dân vùng cao còn nghèo, mặc dù bây giờ không đến nỗi thiếu thông tin như trước đây, các chương trình khoa giáo hướng nghiệp trên đài báo luôn tràn ngập song điều quan trọng là họ học tập gì được ở đó. Chính vì vậy rất cần có những cán bộ cơ sở gần dân, sát dân hướng dẫn người dân làm kinh tế theo kiểu "Cầm tay chỉ việc”.

Có một thực tế là Nhà nước hỗ trợ đi học nghề, nhưng có nghề về liệu có chắc gia đình sẽ khá lên, thôn bản sẽ hết nghèo, hay "chữ thầy lại trả thầy”. Tôi đơn cử ở Thanh Chăn, người nông dân được học nghề thêu dệt, nhưng sản phẩm chỉ lèo tèo vài chiếc, sẽ bán cho ai. Cho nên bên cạnh việc thay đổi tư duy cho bố mẹ, phải tập trung đào tạo con cái họ. Dạy các em biết cách tích lũy và phát triển 1 đồng thành 2 đồng. Như vậy, nguồn vốn của Nhà nước mới hiệu quả.

Phải chăng, chúng ta chưa bao giờ có tổng kết: có bao nhiêu hộ nông dân, đơn vị cá thể sử dụng đồng vốn chính sách không hiệu quả, thưa ông?

- Có tổng kết nhưng theo hướng ngược lại. Đó là đồng vốn tới người dân thì có bao nhiêu hộ cận nghèo thoát nghèo, bao nhiêu hộ nghèo lên cận nghèo. Nhưng còn tổng kết có bao nhiêu trường hợp không thành công, và vì lý do gì, điều đó dường như chưa được quan tâm đúng mức. Con số này cũng không hề ít.

Tôi lấy ví dụ như Điện Biên vừa qua hỗ trợ cho hai huyện Mường Ăng và Tủa Chùa số tiền 160 tỷ đồng. Số tiền đó không nhỏ nhưng đối với một huyện chưa thấm tháp gì. Cho nên, quay lại vấn đề nội lực, đối với một huyện vùng cao, đã được hỗ trợ, thì ngay các cấp chính quyền phải phải kết nối được sức mạnh từ thôn bản, xã phường, phát huy được những mô hình làm kinh tế hay, đưa ra nhiều gương thoát nghèo để người dân học tập...

Vấn đề "hậu” hỗ trợ cũng phải được đánh giá đúng mức, tránh kiểu hô hào thành tích. Theo tôi, phải tìm được nguyên nhân vì sao với đồng vốn hỗ trợ như vậy mà người dân vẫn không thể thoát nghèo. Từ đó sẽ mở ra những hướng đi mới, cho từng địa phương cho từng khu vực.

Xin cảm ơn ông!

Theo daidoanket.vn