Mà nguyên nhân của sự gia tăng dân số cơ học đó không gì khác chính là hệ quả của những chuyến luồn rừng mà một bộ phận không nhỏ người Mông từ các huyện lân cận, hoặc các tỉnh khác đổ về. Hệ quả thì xin không bàn đến, nhưng thực trạng ở Mường Nhé khiến chính quyền địa phương không thể an tâm và đây cũng có thể được coi như một ý tưởng cho một đề án mới, mang tên “đề án sắp xếp ổn định dân cư huyện Mường Nhé, tỉnh Địên Biên đến năm 2015”.

Đề án mới và đề án cũ

Thoạt nghe, tôi những tưởng đề án mới - “đề án sắp xếp ổn định dân cư huyện Mường Nhé, tỉnh Địên Biên đến năm 2015” - là đề án cũ (chính là đề án sắp xếp, ổn định dân di cư tự do huyện Mường Nhé, giai đoạn 2008 - 2012), được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại quyết định 141/2008/QĐ-TTg (gọi tắt là đề án 141). Nhưng không, đề án mới được xây dựng không hoàn toàn là đề án cũ mà có chăng chỉ là kế thừa một số kết quả, kinh nghiệm và thực tại trong công tác quy hoạch bố trí dân cư.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, sau hơn 3 năm thực hiện Đề án 141, mới thực hiện sắp xếp, ổn định dân cư ở 4/17 bản (đạt 23,5% khối lượng đề ra); tổng số hộ được bố trí ổn định 169 hộ (đạt 24,3%) số hộ cần sắp xếp; số nhân khẩu được sắp xếp đạt 24,2%. Đánh giá một cách khách quan, việc thực hiện Đề án 141 là quá chậm so với yêu cầu. Và cũng chính bởi cái sự chậm trễ ấy nên kéo theo nhiều hệ quả: kinh tế - xã hội huyện Mường Nhé chậm phát triển, hàng nghìn người dân khó khăn và đương nhiên, họ cũng không được hưởng các điều kiện phúc lợi tối thiểu khác: Chăm sóc sức khoẻ, giáo dục đào tạo, các chính sách hỗ trợ hộ nghèo. Nhưng nguy hiểm hơn, đó lại là điều kiện để các đối tượng thù địch lợi dụng tuyên truyền trái chủ trương của Đảng, Nhà nước, lợi dụng sự nhẹ dạ, sự nghèo khó của người dân để tuyên truyền, kích động phục vụ cho âm mưu của chúng. Thực tế, sự việc ở Huổi Khon xã Nậm Kè (tháng 5/2011), cũng không nằm ngoài nguyên nhân đó.

Bởi vậy, trong lộ trình thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2015 tại huyện Mường Nhé nói riêng, tỉnh Điện Biên nói chung; đồng thời dự liệu thời gian còn lại của Đề án 141 không nhiều nên ngay cả khi Quyết định 141 của Thủ tướng Chính phủ còn hiệu lực, UBND tỉnh giao một số sở, ban, ngành chịu trách nhiệm tham mưu, xây dựng đề án mới kế cận Đề án 141. Về cơ bản, Đề án mới được xây dựng trên nền nội dung của Đề án 141, song có bổ sung một số nội dung, chính sách cho phù hợp với thực tại. Trên quan điểm, sắp xếp ổn định dân cư phải phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương, phù hợp với phong tục tập quán từng dân tộc; sắp xếp dân cư phải đảm bảo phát triển bền vững, không ảnh hưởng lớn đến môi trường sinh thái rừng; sắp xếp, bố trí dân cư phải gắn với xây dựng nông thôn mới, không gây xáo trộn dân cư trên địa bàn, tạo thế trận quốc phòng - an ninh vững mạnh, đề án mới đặt ra các mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể cho cả giai đoạn. Theo đó, mục tiêu cụ thể, đến năm 2015 phải hoàn thành sắp xếp, ổn định đời sống cho 10.876 hộ với 62.020 nhân khẩu thuộc 153 bản và 14 nhóm dân cư trên địa bàn toàn huyện. Trong đó, riêng mục tiêu phát triển kinh tế có thu nhập bình quân đầu người đạt 500.000/người/tháng (năm 2015); với mục tiêu phát triển văn hoá xã hội phấn đấu có 100% số xã có trung tâm bưu điện văn hoá xã, 100% số bản có nhà văn hoá cộng đồng, giảm thiểu đối tượng nghiện ma tuý, tuyên truyền đạo trái pháp luật và di dịch cư tự do; trong nhóm mục tiêu xây dựng cơ sở hạ tầng phấn đấu có thêm một số công trình hạ tầng thiết yếu, công trình công cộng tại các xã, bản để phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân...

Phần việc nhiều hơn, số hộ dân, số nhân khẩu lớn hơn và số bản sau khi bố trí sắp xếp dự kiến cũng tăng nhiều (52 bản), cho nên dự toán kinh phí cần cho Đề án mới cũng lớn hơn. Nếu làm một phép so sánh thì số vốn cần cho Đề án mới lớn hơn gần hai chục lần so với Đề án 141 (Đề án 141 có số vốn được duyệt là 447 tỷ đồng; Đề án mới dự kiến hơn 7.171 tỷ đồng). Và đó là một con số khiến không ít đồng chí là lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh “giật mình” vì lo, lấy đâu tiền nhiều như thế?

Và quan điểm “nhiều, rẻ, bền lâu”!

Là ý kiến của ông Phạm Đức Hiển, Giám đốc Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn khi tham gia hội nghị lấy ý kiến đề án do UBND tỉnh vừa tổ chức. Diễn giải một cách dễ hiểu chữ trong ý kiến của ông Phạm Đức Hiển thì, nhiều ở đây cần hiểu là nhiều người dân được bố trí ổn định cuộc sống nhất với một số tiền càng ít càng tốt và “bền lâu” chính là hiệu quả sử dụng của các công trình được đầu tư phục vụ các khu dân cư được bố trí sắp xếp. Mong mỏi là như thế, nhưng làm cách nào thì cần phải suy nghĩ, cần phải trí tuệ của nhiều người và trách nhiệm của nhiều ngành, chứ không thể cứ nói mong mà mọi việc tốt đẹp ngay được. Rút kinh nghiệm của quá trình thực hiện Đề án 141, ông Phạm Đức Hiển đề nghị: Các ngành được giao là thành viên phải chung lưng đấu cật trong suốt quá trình thực hiện, phải xác định là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt của tỉnh chứ đừng thờ ơ và coi đó chỉ là nhiệm vụ của ngành này, sở kia. Bày tỏ cho tâm nguyện tha thiết của mình, ông Phạm Đức Hiển nhấn mạnh “Chúng ta phải xúm vào lôi dân lên chứ không thể đứng chờ dân làm để... vỗ tay”.

Băn khoăn nhiều vì nguồn vốn dự kiến cần cho Đề án mới quá lớn, ông Đinh Văn Tấn, Giám đốc Sở Tài chính đặt vấn đề: “Có nên tách bản để thành lập bản mới nhiều như dự thảo đề án hay không? Vì tách bản là kéo theo phải thêm các công trình hạ tầng phục vụ, kinh phí đội lên, trong khi đó chưa hẳn đã phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của người dân”.

Chung quan điểm với Giám đốc Sở Tài chính, ông Lê Văn Quý, Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo phát biểu chân thành, thẳng thắn: Tất cả các việc chúng ta xây dựng, thực hiện trong Đề án đề nhằm mục đích vì cuộc sống của đồng bào các dân tộc huyện Mường Nhé. Để Đề án thành hiện thực, là trách nhiệm của các cấp các ngành - mà trực tiếp là những người được giao nhiệm vụ, song không thể phủ nhận vai trò của người dân. Bởi vậy, ngoài tuân thủ quy định của Nhà nước, mọi việc trong đề án nên xuất phát từ tâm tư, nguyện vọng của người dân. Ông Lê Văn Quý lấy ví dụ: “Đơn giản như việc tách bản, nếu dân không đồng ý thì e rằng, tách xong lại đâu vào đấy chứ nói gì đến việc lớn hơn?”.

Thời gian và trách nhiệm

Được xây dựng cho giai đoạn từ nay đến năm 2015, như vậy nếu lấy thời điểm Đề án 141 kết thúc (năm 2012) làm thời điểm bắt đầu của “Đề án sắp xếp, ổn định dân cư huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên”, thì thời gian còn lại của Đề án mới là 3 năm. Từ nay đến đó còn hơn một năm nếu khẩn trương cũng đủ để hoàn thành những giai đoạn cần thiết cho việc hoàn thiện các thủ tục để đề án được phê duyệt thực hiện. Và đó cũng là khoảng thời gian để chúng ta hoàn thành thêm những phần việc còn lại của Đề án 141 để con số kết quả thực hiện tại năm 2012 lớn hơn nhiều so với thực tại (23,5%). Nhưng, có một câu hỏi đặt ra, nếu được phê duyêt, chúng ta làm cách nào đề hoàn thành đề án mới với khối lượng việc khổng lồ mà thời gian lại không nhiều như trước? Liệu có khi nào đề án lại rơi vào đình trệ cả thời gian dài vì lý do: Không có vốn, vì vướng mắc ở cơ chế, thủ tục như trước hay không? Xin thưa, khó khăn có thể đến và thuận lợi cũng rất có thể đến.

Nói tóm lại, với việc nội dung đạt cao nhất cũng chỉ 24,3% của Đề án 141 (cũ), đó được xem là một “thất bại” dù vì lý do gì chăng nữa. Tuy nhiên, cổ nhân dạy rằng “Thất bại là mẹ thành công”, chúng ta có thể từ đó rút ra những bài học trong chỉ đạo, điều hành và triển khai thực hiện. Khó khăn hay thuận lợi cũng đều do con người mà ra và nếu có khó khăn, xin hãy nghĩ đến lời dạy của Bác Hồ: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu // Khó vạn lần dân liệu cũng xong” để vì dân mà vượt qua khó khăn, trở ngại. Đề án 141 là một chính sách nhân văn, vì vậy, hãy làm bằng tất cả tinh thần nhân văn của những người cộng sản chân chính...

Theo baodienbienphu.com.vn