Một thời đồng hành cùng nghèo khó

Thanh Chăn là một trong những xã nghèo của tỉnh Điện Biên, mười năm trước có thể ví với cụm từ vườn không, nhà trống. Không chợ, không nhà văn hóa, đường đất, nhà tranh, đêm xuống tối đèn, người dân chỉ biết bám vào nguồn nước Hoong Lếch, một vụ lúa, một vụ màu, quanh năm đói vẫn hoàn đói. Bí thư Đảng uỷ xã Hoàng Văn Muôn kể: Ở cái vùng đất khắc nghiệt "ba phần núi, một phần đất” này, người dân những năm trước chỉ biết trông chờ vào vào vụ lúa, sắn khoai. Bữa đói nhiều hơn bữa no, tiền trợ cấp đổi thành rượu uống say cho quên ngày tháng. "Dân trí thấp, không có tư liệu sản xuất, giao thương khó khăn, đời sống người dân Thanh Chăn rất khó khăn”, Bí thư Muôn trầm ngâm kể lại.

Xã Thanh Chăn chủ yếu gồm người Thái (54%), Nùng, Tày và người Kinh lên khai hoang từ thời Pháp thuộc. 14 km đường đất, nối liền 17 thôn, bản, có 4 km tiếp giáp với Lào. Trước năm 2008, sản xuất nông, lâm nghiệp chiếm 92,15%, độ che phủ rừng 27,5%. Tổng thu ngân sách 1,6 tỷ trong đó 1,2 tỷ thu từ nguồn trợ cấp, thu nhập bình quân đầu người 6,9 triệu đồng/ người/ năm, khoảng 575.000 đồng/ tháng. "Bố mẹ chủ yếu làm nông, con cái nhiều đời vì thế cũng làm nông. Thanh Chăn trước kia cái gì cũng thiếu và thấp. Hệ lụy là nghèo đói, rượu và thuốc phiện”, Chủ tịch UBND xã Cà Văn Pánh tâm sự.

Dãy nhà lụp xụp, xiêu vẹo bên dòng sông Hoong Lếch dường như là hình ảnh chân thực nhất của một thời Thanh Chăn "nhiều không” nhất. Còn đó một trạm tiêu nước, tồi tàn hoen gỉ vì sương muối và băng giá. Chủ tịch Pánh cười hài hước bảo: Đây chính là "bảo tàng” của xã. Để cho bà con nhìn thấy mà "cảm khái” cho một thời của chính mình. "Đấy, chúng ta đã từng nghèo như vậy, do đó cần quý trọng những gì mình đang nắm giữ hôm nay”.

Biết biến không thành có

Người dân xã Thanh Chăn đã từng coi gia đình nhà anh Lò Văn Dọn (dân tộc Thái) ở đội 2 là "phù thủy” khi từ 3 triệu đồng vốn vay của ngân hàng đã "biến” nhà lá cùa mình thành nhà mái bằng, có ao cá, chuồng vịt, rừng lấy gỗ. Thực ra, để "vẫy được cây đũa thần”, anh Dọn đã mất hơn 10 năm tích lũy, vượt khó, qua nhiều cơn bĩ cực để bây giờ có được vịt hơn 500 con, ao cá ăm ắp vược, rô phi, chắm, mè... 2ha rừng chuẩn bị vào vụ khai thác. Giám đốc phòng giao dịch Tam Thanh (Ngân hàng NN&PTNT huyện Điện Biên) Cà Văn Xích cho biết, năm 2000, chi nhánh chỉ "dám” cho anh Dọn vay 3 triệu đồng để chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi. Tuy nhiên, mô hình chuồng, ao, rừng ngày một cho thấy hiệu quả, chính từ sự nỗ lực bền bỉ không ngại mày mò theo hướng nông nghiệp chuyển đổi. Bây giờ, gia đình anh Dọn vay cả trăm triệu để mở rộng quy mô, ngân hàng hoàn toàn yên tâm mà không lo bị quá hạn dư nợ.

Chính từ mô hình phát triển kinh tế hiệu quả của gia đình anh Dọn, nhiều người dân trong xã đã mạnh dạn vay vốn ngân hàng, chuyển từ lao động thuần nông sang nông lâm nghiệp và thủy sản. Toàn xã có đất sản xuất nông nghiệp là 437ha, nuôi trồng thủy sản 37ha, rừng tái sinh 1.178 ha, rồi HTX dịch vụ nông nghiệp, HTX điện năng, trang trại tổng hợp... Nhiều ngôi nhà mái bằng từ đó đã mọc lên, kinh tế đủ ăn giúp trẻ con đều đặn tới lớp, lùi dần tệ nạn. Bà Nguyễn Thị Phương, Chủ tịch MTTQ xã nhấn mạnh: Khó nhất là công tác vận động bà con thay đổi phương thức sản xuất của mình khi tư duy "làm” kinh tế đã bị bóp chặt bởi nhiều thế hệ đói nghèo. Đến nay, nhiều người dân vẫn "sợ” phải thay đổi. Với họ, chỉ cần đủ ăn, ngày mai tính tiếp. "Bây giờ nhà nước chủ trương xây dựng Thanh Chăn thành xã nông thôn mới. Đã có cầu, đường, trường, trạm, thoát nghèo chính tự ở nội lực của bà con”, bà Phương nhận xét.

Theo đề án thí điểm mô hình nông thôn mới giai đoạn 2009-2011 đến 2020, xã Thanh Chăn sẽ phải đạt "chuẩn” 19 tiêu chí về chính trị, kinh tế xã hội. Hiện, toàn xã chỉ đạt 2 tiêu chí về giáo dục và y tế, phấn đấu đến hết 2011, Thanh Chăn sẽ đạt thêm 8 tiêu chí.

Đã có "nhà”, trong nhà phải có "đồ đạc”

Chủ tịch Pánh bảo: Người dân có "nhà mới” rồi (tức là cầu, đường, trường, trạm), thì phải sắm cho ngôi nhà đó những đồ dùng thiết yếu. Quan trọng hơn, là người dân nhờ đó phải tự thoát nghèo, đó chính là nội lực, là chính sách đã đi vào cuộc sống. Nếu không, chẳng khác gì sự hào nhoáng chỉ là lớp vỏ bọc cho những khốn khó, khổ cực...

Sau 2 năm triển khai thí điểm nông thôn mới, Thanh Chăn đã rải nhựa tuyến đường vào trung tâm xã, liên thôn bản với tổng mức đầu tư gần 10 tỷ đồng. Hệ thống thuỷ lợi, kênh mương nội đồng phục vụ tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp đã hoàn thiện. 412 hộ dân được thụ hưởng chương trình nước sạch. 541 hộ lắp hệ thống hầm khí biogas. Hệ thống trường học, nhà văn hoá, nhà thi đấu đa năng được nâng cấp, sửa chữa khang trang. Các chương trình hỗ trợ sản xuất bằng nguồn vốn nông thôn mới đã được giải ngân cho chương trình trồng cây ăn quả, thủy sản, sản xuất cấy vụ 3 trên đất lúa 2 vụ, chăn nuôi vịt công nghệ sinh học, sản xuất nấm dược liệu, chăn nuôi bò... Tổ chức 3 lớp dạy nghề cho nông dân theo Đề án 1956, phối hợp với trung tâm khuyến nông tỉnh tổ chức đào tạo nghề cho hơn 50 học viên...

Chủ tịch Pánh tiếp: Bây giờ, câu hỏi lớn với các cấp chính quyền xã là nhà nước quan tâm như vậy, trong thời gian tới, Thanh Chăn sẽ có bao nhiều gia đình có "đồ đạc” như gia đình nhà ông Dọn? Đã có "đồ đạc” người dân sẽ phải làm gì để tiếp tục "tân trang” những đồ đạc đó? Những lời giải hoàn toàn chứa đựng nhiều thách thức, khi trình độ dân trí còn thấp, đầu ra của sản phẩm nông nghiệp xã còn bất cập, nhiều chính sách hỗ trợ chưa thực sự "sát sườn” với bà con, tệ nạn chưa được triệt phá...

Xin lấy hình ảnh "bảo tàng” xã Thanh Chăn thay cho lời kết: Bên cạnh trạm tiêu nước hoen gỉ, giờ đây một trạm bơm mới đã mọc lên, đưa những dòng nước ngọt Hoong Lếch chảy vào những cánh đồng xanh mướt. Cậu bé chăn trâu tên Lắm đủng đỉnh ngắm ngôi nhà mới bên kia sườn núi. Hỏi: Đi học không?. Trả lời: Có ạ. Có nhà không? Mới được xây. Mấy anh chị em? Bốn. Nhà có trâu không? Có. Còn gì nữa? 3 cái giường và tivi, xe máy. Gì nữa? Ớ, còn nhiều lắm chớ...

Theo daidoanket.vn