Sau ba thập kỷ thế giới đương đầu với HIV/AIDS, nhiều thành tựu đã đạt được trong phòng, chống HIV/AIDS, tuy nhiên tình trạng kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến nhiễm HIV/AIDS vẫn tồn tại khá phổ biến tại tất cả các quốc gia trên thế giới. Nhiều quốc gia vẫn còn những quy định cấm những người nhiễm HIV nhập cảnh và cư trú hoặc tồn tại tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử và bạo hành giới liên quan đến HIV/AIDS... Cả trên thế giới cũng như ở Việt Nam, kỳ thị và phân biệt đối xử tiếp tục là nguyên nhân hạn chế những người có hành vi nguy cơ cao cũng như những người nhiễm HIV/AIDS tiếp cận các dịch vụ dự phòng, chăm sóc, hỗ trợ và điều trị nhiễm HIV/AIDS cũng như là những rào cản đối với việc thực hiện đầy đủ các quyền của người nhiễm HIV/AIDS, bao gồm quyền học hành, lao động... đã được pháp luật các quốc gia quy định.

Tuy dịch HIV/AIDS ở Việt Nam đã bước đầu được kiềm chế ở mức độ thấp, số người mới phát hiện nhiễm HIV đã giảm liên tục trong 4 năm gần đây nhưng vẫn chưa đủ bền vững. Dịch HIV/AIDS vẫn tiếp tục lây lan trên đất nước ta với một số xu hướng thay đổi đáng lưu ý như gia tăng sự lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục, gia tăng số người nhiễm HIV vốn được coi là những người ít có nguy cơ như phụ nữ mang thai... Một bộ phận dân cư vẫn chưa thực sự có nhận thức đúng đắn về HIV/AIDS. Hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV trong một số nhóm người như tiêm chích ma túy, phụ nữ bán dâm vẫn còn ở mức độ cao...  Điều đó có nghĩa là, mặc dù chúng ta đã làm giảm được tốc độ lây lan của HIV, nhưng dịch HIV/AIDS vẫn diễn biến khó lường và tiềm ẩn các yếu tố có thể gây bùng nổ dịch nếu chúng ta không có những biện pháp ứng phó toàn diện và quyết liệt hơn. Do vậy kiểm soát sự lây nhiễm HIV trong cộng đồng đã là một trong những mục tiêu ưu tiên của Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.

Với tỉnh Điện Biên, nếu tính từ thời điểm Uỷ ban Phòng chống AIDS tỉnh Lai Châu (cũ) được thành lập (ngày 19/9/1995), đã gần 2 thập kỷ muốn hay không chúng ta vẫn phải “sống chung” với một căn bệnh xã hội, cho dù ai cũng biết là rất nguy hiểm và không dễ dàng gì để “hội nhập” cho được. Tháng 6/1998, bệnh nhân HIV đầu tiên được tìm thấy ở Điện Biên và không còn nghi ngờ gì nữa, vậy là “con ết” đã mò lên tận tỉnh nghèo nơi cuối trời Tây Bắc.

Theo báo cáo của Sở Y tế (cơ quan Thường trực của Uỷ ban Phòng chống AIDS tỉnh): Từ trường hợp HIV đầu tiên, tình hình lây nhiễm HIV trên địa bàn Điện Biên đã và đang diễn ra vô cùng phức tạp, khó kiểm soát và “tiên lượng” mỗi ngày một xấu hơn. HIV đã và đang “thâm nhập” từng địa phương, cơ quan, đơn vị, xí nghiệp, trường học và nhất là từng gia đình - nơi có những mái nhà mà đáng lẽ phải rất bình yên và hạnh phúc; đáng lẽ phải là một “pháo đài” chống lại cuộc “tấn công” không khoan nhượng của HIV. Thống kê cho thấy nguyên nhân lây nhiễm HIV ở tỉnh ta chiếm trên 92% là do tiêm chích ma tuý. Đó là nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao nhất, tác động nhiều nhất và xấu nhất tới kết quả phòng chống HIV của chúng ta.

Sinh hoạt câu lạc bộ phòng chống HIV ở tỉnh Điện Biên.

Theo Báo cáo số 512/CTK-TH ngày 19/10/2012 của Cục Thống kê Điện Biên, tính đến ngày 30/9/2012 tất cả 9/9 huyện, thị, thành phố tỉnh Điện Biên có người nhiễm HIV. Trong tháng phát hiện thêm 54 ca nhiễm HIV mới, đưa số bệnh nhân HIV luỹ tích toàn tỉnh lên 6.574 ca, số chuyển sang giai đoạn AIDS lũy tích là 3.702 ca, tử vong do AIDS là 2.240 trường hợp. Về lý thuyết, chúng ta mới cơ bản quản lý được 3.825 ca, tức quản lý được 88% số người nhiễm HIV trên địa bàn. Tiếp tục công tác Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, các đơn vị chức năng tăng cường công tác giám sát, phát hiện HIV ở phụ nữ mang thai giai đoạn sớm, từ đó tư vấn điều trị phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.

Như mọi người đã biết, cách đây hơn 4 năm (tháng 8/2008), từ Cục Phòng chống HIV/AIDS (VAAC) của Bộ Y tế, một “thông điệp khẩn” được phát đi với nội dung cảnh báo: Đại dịch thế kỷ HIV/AIDS đang có xu hướng dịch chuyển từ các tỉnh, thành vùng đồng bằng, lên khu vực miền núi, biên giới. Nguồn thống kê của VAAC cho thấy một “bức tranh” ảm đạm về sự “đổi ngôi” trong danh sách 10 tỉnh, thành có tỷ lệ người nhiễm HIV/AIDS cao nhất nước, tính trên xác suất 100.000 dân. Trong “bảng tổng sắp”, đương nhiên, chiếm ngôi vị “quán quân” vẫn là TP. Hồ Chí Minh. Nhưng điều có thể nói gây rất nhiều bất ngờ, khi tỉnh bạn Sơn La “về nhì” còn Điện Biên là tỉnh “về ba”; tiếp sau là một số tỉnh vùng núi phía bắc như Yên Bái, Cao Bằng, Bắc Cạn... Riêng tỉnh Điện Biên, thật đáng lo ngại khi mà tỷ lệ người nhiễm HIV/AIDS đã vượt ngưỡng “báo động đỏ” với 0,3%, tức là cao hơn nhiều so với chỉ số giới hạn của Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống HIV/AIDS.

Đánh giá của các chuyên gia, tồn tại lớn của Điện Biên là tỷ lệ nhiễm HIV ở tất cả các nhóm đều cao hơn so với chỉ số chung toàn quốc. Cụ thể: Nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích gấp 1,8 lần; trong nhóm phụ nữ mang thai nông thôn gấp 7,1 lần; tốc độ lây nhiễm cao, trung bình mỗi ngày phát hiện 3,58 người nhiễm HIV. Nhìn vào biểu đồ phân tích về tỷ lệ người nhiễm HIV/AIDS, chia theo dân tộc, ta thấy 3/9 địa phương trong tỉnh có bệnh nhân (BN) HIV là người dân tộc Kinh đông hơn các dân tộc khác; đó là TP. Điện Biên Phủ (81,4% BN người Kinh), huyện Mường Nhé (70,0% BN người Kinh) và thị xã Mường Lay (51,6% BN người Kinh). Trong khi 6/9 đơn vị còn lại, phần lớn con bệnh HIV/AIDS là người các dân tộc thiểu số và chủ yếu là dân tộc Thái, sau đến dân tộc Mông. Đáng kể nhất và cũng đáng lo nhất là địa bàn huyện Điện Biên Đông, trong số 92,3% trường hợp HIV/AIDS là người các dân tộc thiểu số nói chung, thì có tới 88,5% trường hợp rơi vào bà con dân tộc Thái.

Trước thực tế lây nhiễm HIV ở mức đáng báo động tại tỉnh ta, đòi hỏi công tác phòng chống HIV/AIDS phải đư¬ợc các cấp, các ngành và toàn xã hội quan tâm nhiều hơn nữa, thường xuyên hơn nữa và hiệu quả hơn nữa. Từ chủ đề “Hướng tới không còn người nhiễm mới HIV” của Ngày thế giới phòng, chống AIDS năm nay, có thể thấy các cơ sở điều trị methadone, các cuộc ra quân diễu hành, các bài diễn văn lưu loát; các dịch vụ dự phòng, tư vấn, hỗ trợ, điều trị HIV/AIDS... chỉ là điều kiện cần, chứ không phải là điều kiện đủ...  

Theo baodienbienphu.info.vn