Thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên là đơn vị thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: vừa tái thiết đô thị vừa thực hiện nhiệm vụ tái định cư để phục vụ xây dựng Nhà máy thủy điện Sơn La và phải di chuyển hàng nghìn hộ dân đến nơi ở mới với mục tiêu “đồng bào TĐC phải có cuộc sống tốt hơn nơi ở cũ”; mặt khác, vẫn phải đảm bảo ổn định chính trị, giữ vững quốc phòng – an ninh, duy trì tốc độ phát triển KT-XH trên địa bàn.

Quy mô của dự án rất lớn, thời gian lại đòi hỏi hết sức khẩn trương, trong khi hệ thống chính sách của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương cũng như của địa phương về công tác TĐC chưa đồng bộ, chưa phù hợp với thực tiễn. Những năm đầu, tỉnh Điện Biên đã chủ động tổ chức thực hiện với tinh thần vướng ở đâu, tháo gỡ ở đó, tuy nhiên thị xã nói chung và tỉnh nói riêng, không tránh khỏi nhiều lúc lúng túng, bị động. Đó là những lý do chủ yếu khiến tiến độ dự án chậm.

Được sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ, sự giúp đỡ của các bộ, ngành Trung ương, với sự lãnh đạo sâu sát và trực tiếp của Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Điện Biên, với sự hưởng ứng tham gia thực hiện của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở nên đến nay dự án TĐC trên địa bàn đã qua giai đoạn “vạn sự khởi đầu nan” và đang được triển khai với nhịp độ khẩn trương hơn trước nhiều lần, đã xây dựng tổng tiến độ TĐC và tiến độ chi itết cho từng nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra tập trung tháo gỡ vướng mắc trong quá trình xử lý các thủ tục hành chính của các cấp, các ngành. Nếu như trước đây các đầu mối công việc như: phê duyệt dự án, đấu thầu và chọn thầu, điều chỉnh, bổ sung cơ chế chính sách... thường bị ách tắc, kéo dài, thì nay được giải quyết nhanh chóng và dứt điểm dưới hình thức trao đổi, chỉ đạo trực tiếp. Xác định con người là yếu tố quyết định nên UBND tỉnh đã tập trung chỉ đạo kiện toàn và phân cấp giao trách nhiệm cho Ban Quản lý dự án TĐC của tỉnh cũng như các ban quản lý huyện, thị xã được kiện toàn, bổ sung những cán bộ có năng lực và nhiệt tình, phân công trách nhiệm rõ ràng và phải chịu trách nhiệm về phần việc của mình.

Đến thời điểm này, các điểm TĐC trên địa bàn huyện Tủa Chùa đã cơ bản hoàn thành xây dựng cơ sở hạ tầng. Riêng thị xã Mường Lay tiến độ các dự án đang được đẩy nhanh. Thị xã có 3.530 hộ phải di dời, trong đó hơn 2.200 hộ phi nông nghiệp, gần 1.300 hộ nông nghiệp. Đến cuối tháng 10/2008, đã căn bản hoàn thành việc kiểm tra, xác minh, tính giá trị đền bù cho các hộ thuộc diện TĐC. Thời gian gần đây, trung bình lượng tiền được giải ngân qua hoạt động chi trả, đền bù đạt khoảng 1 tỷ đồng mỗi ngày. Cũng vào thời điểm này, có một khó khăn đã và đang đặt ra không chỉ với riêng thị xã mà cả với tỉnh, đó là con số phát sinh ước tính hàng trăm hộ thuộc diện TĐC nông nghiệp. Trong khi hiện tại thị xã chỉ có 260ha đất nông nghiệp; quỹ đất lâm nghiệp còn nhiều nhưng hạn chế bởi địa hình chia cắt và độ dốc lớn, không phù hợp với cây lúa. Để giúp những hộ dân này có điều kiện ổn định cuộc sống cần đẩy nhanh tốc độ tái thiết đô thị và triển khai tích cực chương trình, dự án chuyển đổi ngành nghề, trên cơ sở những điều kiện đặc thù của thị xã Mường Lay, cũng như mặt bằng dân trí chung của người nông dân.

Quan điểm của tỉnh là chỉ đạo thống nhất, giao việc cụ thể cho từng cấp, từng ngành; tránh việc đùn đẩy trách nhiệm. Hơn bao giờ hết, thời điểm này là lúc tỉnh thực hiện nghiêm túc việc cải cách hành chính, ách tắc ở khâu nào yêu cầu các ngành liên quan ngồi lại với nhau bàn cách giải quyết và phải đưa ra phương án khắc phục một cách nhanh nhất. Để minh bạch hóa những việc tỉnh đã và đang làm, yêu cầu các chương trình, dự án phải được công khai tiến độ để dân biết, dân bàn, dân kiểm tra. Làm tốt được như thế, tỉnh mới huy động được sức dân và sự đồng thuận của nhân dân.

Đến thời điểm này, chương trình TĐC thủy điện Sơn La trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã thu được những kết quả bước đầu thật đáng mừng; đồng thời, cũng cho chúgn ta nhiều bài học kinh nghiệm trong công tác điều hành và thực hiện. Góp vào thành công chung này, có vai trò hết sức quan trọng của Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Điện Biên, với chức năng là cơ quan quản lý, thanh toán vốn, vừa là thành viên của Ban chỉ đạo Dự án. Trong những năm qua, Chi nhánh đã làm tốt nhiệm vụ tham mưu giúp UBND tỉnh trong việc bố trí kế hoạch vốn đầu tư, chủ động đảm bảo nguồn vốn, quản lý và thanh toán vốn đúng nguyên tắc tài chính và chế độ của Nhà nước. Mặt khác, dưới sự chỉ đạo của Ban giám đốc Chi nhánh còn cử những cán bộ có nghiệp vụ vững giúp các chủ đầu tư kịp thời hoàn thiện hồ sơ tạm ứng thanh toán vốn theo từng phương án TĐC đã được phê duyệt sao cho đồng tiền chi trả đến tay người dân một cách nhanh nhất, giúp bà con sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới. Từ thực tế công tác quản lý và thanh toán vốn, Chi nhánh đã có những đề xuất kịp thời để UBND tỉnh và các bộ, ngành Trung ương sớm có những giải pháp khắc phục khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ TĐC sát tình hình thực tế của địa phương. Với hàng trăm tỷ đồng đã được giải ngân, Chi nhánh đã và đang góp phần thúc đẩy công tác TĐC nhanh hơn, giúp các nhà thầu yên tâm thực hiện các hợp đồng đã ký. Theo tinh thần ấy, UBND tỉnh yêu cầu công tác giải ngân tại thị xã Mường Lay phấn đấu nâng mức giải ngân từ trên một tỷ đồng mỗi ngày như hiện nay lên ba tỷ và thậm chí còn cao hơn nữa. Điều đó chứng tỏ các đầu mối công việc của đơn vị đã bám sát tiến độ chung và đang vận hành lưu loát, trơn tru.

Trước mắt còn nhiều khó khăn thách thức, nhưng chúng tôi tin rằng dưới sự lãnh đạo sâu sát, kịp thời của Đảng và Chính phủ, sự hợp tác giúp đỡ của các Bộ, ban, ngành Trung ương, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Điện Biên quyết tâm phấn đấu để thực hiện tốt hơn và nhanh hơn nhằm hoàn thành chương trình, dự án TĐC với chất lượng hiệu quả cao nhất.

Hoàng Văn Nhân (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên)