Từ thời điểm thành lập thị xã rồi trở thành T.P Điện Biên Phủ, phố thị phát triển, đường sá mở ra không đủ dung lượng phục vụ nhu cầu phát triển của một đô thị trẻ. Từ đó, vấn đề quy hoạch phát triển thành phố thành một đô thị xứng tầm được đặt ra. Và có một ước mơ hình thành: Điện Biên Phủ sẽ là khu đô thị hành chính cùng hệ thống công viên – di tích.

Năm Canh Dần qua, ngoài những sự kiện chính trị, xã hội đánh dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của thành phố Điện Biên Phủ, có một đề án (nói chính xác hơn là hiện thực hóa của một ước mơ) được chính quyền thành phố phối hợp với các sở, ngành tỉnh hoàn thành; UBND tỉnh đã đưa ra lấy ý kiến rộng rãi tại các kỳ họp HĐND cấp tỉnh và thành phố. Đó là Đề án “Quy hoạch chung thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”. Theo tinh thần của Đề án, quy hoạch kiến trúc T.P Điện Biên Phủ sẽ trả về cho vùng đất lịch sử này giá trị các di tích và vẫn đảm bảo giữ được nét văn hóa truyền thống.

Những di tích lịch sử là chứng tích quý giá mà nếu bảo tồn tốt, mỗi di tích sẽ là một câu chuyện hào hùng về lịch sử dân tộc. Thời gian càng lùi xa, những chứng tích càng trở nên quý giá. Từ một thung lũng hoang sơ, trù phú, nơi được người Thái chọn làm điểm an cư với cái tên đã chưa đựng bao ước vọng về một cuộc sống tươi đẹp – cái tên Mường Then (tức Mường Trời), sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, Điện Biên Phủ đã được người đời mặc cho biết bao chiếc áo mang tước hiệu cao quý, thân thương. Nào là Điện Biên Phủ chiến thắng, Điện Biên Phủ – thành phố lịch sử, thành phố du lịch, thành phố trẻ nơi ven trời Tây Bắc...Ai chẳng khát khao, dù chỉ một lần đến thăm Điện Biên Phủ – Mường Thanh để ngắm nhìn, để được chạm tay vào các di tích lịch sử; để nghe tiếng cựa mình của lúa, nếm vị ngọt của hạt gạo Mường Thanh, để cùng đắm say trong cảnh sắc, tình người, cùng bao ước mơ nhân thế

Quy hoạch chung thành phố Điện Biên Phủ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là định hướng, là bước chuẩn bị cho việc xây dựng thành phố thành đô thị xứng tầm. Trong số rất nhiều những nội dung của quy hoạch chi tiết, có hai phần hạng mục được nhiều người quan tâm, đó là sẽ có khu đô thị hành chính và hệ thống các công viên – di tích. Đành rằng mới chỉ là ước mơ thôi, nhưng ai cấm đoán được ước mơ nào. Theo quy hoạch, tỉnh sẽ di dời tất cả các cơ quan hành chính và một bộ phận dân cư xung quanh cụm di tích đồi A1, quảng trường Trung tâm Hội nghị – Văn hóa và Tượng đài chiến thắng trên đồi D1 sang vùng Noong Bua ở phía đông thành phố, cách trung tâm thành phố hiện tại chừng 5km. Khu đô thị hành chính sẽ không chỉ là nơi tập trung các cơ quan, công sở. Đô thị trong ước mơ là tác phẩm tạo điểm son thời đại, khẳng định vị thế của một thành phố trẻ năng động. Và từ ý tưởng đó, hình thức và chất liệu công trình sẽ được tạo dựng trong nghĩ suy của những người thể hiện qua đường nét, bố cục, chất liệu sao cho khu đô thị không phải là những công sở cứng nhắc, đơn lẻ mà là một quần thể kiến trúc độc đáo, hài hoà với các cụm dân cư vệ tinh; để trung tâm đô thị hành chínhcó thể kết nối danh xưng của những điểm du lịch văn hóa, khu trung tâm thương mại…

Xác định rõ vai trò lịch sử và lợi ích xã hội của hệ thống các di tích lịch sử, di chỉ khảo cổ cũng như các giá trị văn hóa đa tầng, đa dạng cả về vật thể và phi vật thể ở vùng lòng chảo Mường Thanh, giữ gìn bản sắc văn hóa khi quy hoạch kiến trúc xây dựng T.P Điện Biên Phủ là tổ chức các dạng công viên du lịch, vui chơi giải trí ven sông Nậm Rốm, tạo ra trục thảm thực vật của thành phố. Một khái niệm tương đối mới trong kiến trúc, đó là hệ thống các công viên – di tích, gồm: Công viên nghĩa trang A1, công viên đồi Độc Lập, công viên nghĩa trang Him Lam... mang đặc trưng Điện Biên. Theo ý tưởng quy hoạch này, giá trị các di tích sẽ được bảo tồn, lưu giữ và phát huy. Không chỉ thế, thành phố lịch sử sẽ có quần thể công viên – bảo tàng ngoài trời thú vị và đẹp mắt dành cho khách thưởng lãm.

Chắc còn nhiều dấu hỏi đặt ra. Từ sự lãng mạn, ước mơ cháy bỏng trong ý tưởng đến sự hình thành công trình sẽ còn biền biệt xa xăm! Nhưng thưa rằng, chẳng phải ngẫu nhiên khi trong quá trình thiên di khắc nghiệt, người Thái đã chọn Mường Thanh làm điểm an cư. Cũng chẳng phải người Pháp bỗng dưng chọn Điện Biên Phủ là nơi đồn trú quân trấn giữ vùng Tây Bắc và các tỉnh Bắc Lào. Và cơ duyên nào để tỉnh Lai Châu, nay là tỉnh Điện Biên quyết định di dời tỉnh lị từ thị xã ngã ba sông về vùng đất lịch sử này.

Khu đô thị hành chính cùng hệ thống công viên – di tích và bảo tàng không phải là giấc mơ khó đạt của khoa học kỹ thuật hôm nay. Sẽ còn phải được bày ra trong trí, trong lòng, trong mắt của nhiều người, nhất là các kiến trúc sư, nhà quy hoạch đô thị, thiết kế công trình, kỹ thuật gia, nhà lãnh đạo; nó cũng sẽ động đến từ trong cảm thức của từng người yêu Điện Biên với câu hỏi nó có phá vỡ không gian, có che chắn tầm nhìn, có đụng đến những địa chỉ đã được xếp hạng thành di sản văn hóa, địa tầng, địa chất không?

Dẫu để mơ ước về một đô thị xứng tầm thành hiện thực vẫn cần rất nhiều yếu tố, như: nguồn lực đầu tư, thời gian thực hiện và cả bằng quyết tâm của không chỉ Đảng bộ, chính quyền và người dân Điện Biên. Song những người yêu Điện Biên, mong cùng chung xây dựng nên những công trình có tính bền vững lâu dài. Đột phá trong sáng tạo nghệ thuật, trong tư duy dự báo cũng là ước mong để thời gian ghi lại dấu ấn của thời đại qua những công trình kiến trúc, văn hoá trên thành phố lịch sử.

Theo www.baodienbienphu.com.vn