Tuy nhiên, để xã nông thôn mới thực sự... mới vào năm 2013 - khi Đề án kết thúc, Thanh Chăn vẫn còn nhiều việc phải làm...

Hình hài xã nông thôn mới

Tháng 4, chớm mùa hè, mới hơn 7 giờ sáng, nhưng tiết trời dần nóng nực. Đoàn công tác của Trung ương do đồng chí Trương Tấn Sang, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban chỉ đạo Nông thôn mới Trung ương đã về Thanh Chăn làm việc, kiểm tra tiến độ xây dựng mô hình thí điểm nông thôn mới.

Rời T.P Điện Biên Phủ qua Thanh Hưng về Thanh Chăn, xe chạy bon bon trên con đường nông thôn loại A đã được thảm nhựa phẳng phiu. Đi giữa cánh đồng lúa cao sản đang thời kỳ đứng cái, chuẩn bị làm đòng, xanh mướt, toả hương ngào ngạt, đoàn công tác hết lời khen ngợi trình độ thâm canh nông nghiệp của người dân nơi đây. Điểm ghé thăm đầu tiên là bản Hồng Lếch Cang. Do có kế hoạch từ trước nên bà con dân bản tập trung tại Nhà văn hóa bản khá đông. Trong trang phục đặc trưng của dân tộc Thái, các cô gái bản đẹp như bông hoa ban. Thời gian gấp gáp, đoàn công tác thăm mô hình bếp biôga của gia đình ông Lò Quang Vinh. Trong căn nhà bếp tuy hạn chế về không gian, nhưng ông Vinh bố trí, lắp đặt các thiết bị: bếp gas, đường ống dẫn khí gas rất khoa học. Tự tay mở khoá, bập bếp gas, ông Vinh giới thiệu với đoàn công tác rằng: Sau khi có dự án làm hầm biôga, gia đình đăng ký thực hiện. Hơn một năm qua, lượng khí gas đủ cung cấp cho việc đun nấu của gia đình. Sử dụng bếp gas, thời gian đun nấu nhanh, sạch sẽ, đỡ phải chùi rửa xoong nồi...

Bản Hồng Lếch Cang hiện có 33 hộ xây dựng hầm chứa biôga để lấy khí gas phục vụ đun nấu. Theo phân tích của người dân địa phương thì xây dựng hầm biôga là mô hình “3 trong 1”: chất thải gia súc, gia cầm được thu gom sạch sẽ; môi trường làng bản trong lành; sức khỏe con người được đảm bảo. Thanh Chăn - xã thuần nông, chăn nuôi gia súc, gia cầm rất phát triển. Nếu không xây dựng hầm biôga thì lượng chất thải gia súc, gia cầm luôn ùn ứ, như thế khó tránh khỏi ảnh hưởng tới môi trường và mỹ quan làng bản. Nhận thấy xây dựng hầm biôga mang lại nhiều lợi ích kinh tế và xã hội, xã chú trọng công tác tuyên truyền, vận động, tổ chức cho các gia đình tham quan, học hỏi cách làm của nhau. Đến nay, toàn xã Thanh Chăn có 643/668 hộ gia đình xây bếp biôga.

Thăm HTX thuỷ sản Thanh Chăn, thêm một lần nữa đoàn công tác của Trung ương cảm thấy yên tâm khi đồng vốn Nhà nước và nhân dân bỏ ra đã và đang phát huy hiệu quả. Trong điều kiện “nhà nhà ở Thanh Chăn nuôi thuỷ sản”, nhu cầu con giống nhiều, đa dạng, ông Trần Văn Yên đã đứng ra xin phép thành lập HTX thuỷ sản. Gần một năm qua, trên diện tích ao khoảng 4ha, HTX nuôi cá bố mẹ để nhân lấy giống nuôi ương cá con. Được sự hướng dẫn, giúp đỡ của cán bộ kỹ thuật ngành Thuỷ sản, việc nuôi ương cá giống của HTX thuận lợi, đã xuất bán ra thị trường khoảng 20 tấn cá các loại. Điều làm một vài đồng chí trong đoàn công tác của Trung ương quan tâm là vấn đề môi trường quanh khu vực ao nuôi. Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp - PTNT Cao Đức Phát, cho rằng: Môi trường nông nghiệp khác môi trường công nghiệp ở chỗ, nếu nguồn nước, không khí ô nhiễm, các loại cá sẽ không phát triển và có thể chết đi. Với HTX thuỷ sản Thanh Chăn, từ khi thành lập (tháng 5/2010) đến nay mà đã có cá giống xuất bán với khối lượng lớn như thế là rất thành công. Sản xuất con giống bán tại chỗ cũng có nghĩa HTX biết được nhu cầu “thị trường nội” đang cần loại cá gì, nuôi ương, xuất bán vào thời gian nào thì mang lại giá trị kinh tế cao... Đây là điều kiện cần và đủ để HTX khẳng định “thương hiệu” và không ngừng mở rộng quy mô sản xuất trong những năm tiếp theo.

Thực hiện mô hình thí điểm xây dựng nông thôn mới, từ năm 2009 đến nay, xã Thanh Chăn dồn tâm lực, trí lực và tiền của để kiến thiết hạ tầng cơ sở; phát triển sản xuất nông nghiệp; khôi phục bản sắc văn hóa truyền thống, cải thiện môi trường và củng cố hệ thống chính trị. Kết quả bước đầu của chương trình đã có tác động làm chuyển biến nhận thức trong cán bộ và toàn thể nhân dân, tạo niềm tin về sự đổi mới trong tương lại. Vì thế, người dân đã tự giác tham gia nhiều hơn trong các hoạt động xây dựng nông thôn mới, quan tâm hơn đến công việc của cộng đồng và tại gia đình mình.
   
Để xã nông thôn mới thực sự... mới

Thực hiện mô hình thí điểm xây dựng nông thôn mới theo chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Thanh Chăn là một trong số những xã khó khăn nhất toàn quốc. Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng điều cơ bản nhất vẫn là do xuất phát điểm về kinh tế quá thấp; bên cạnh đó là trình độ dân trí, ý chí, nghị lực thoát nghèo của bà con chưa cao.

Chính vì vậy, sau hơn 2 năm triển khai, mặc dù đã có hơn 60 tỷ đồng được “rót” về xã để xây dựng cơ sở hạ tầng; phát triển các mô hình sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản; đào tạo đội ngũ cán bộ... nhưng hiện tại mới có 8/19 chỉ tiêu quốc gia về nông thôn mới đạt yêu cầu. Có 4/19 chỉ tiêu đạt một số nội dung là tiêu chí 2 về giao thông; tiêu chí 3 về thuỷ lợi; tiêu chí 9 về nhà ở dân cư và tiêu chí 1 về quy hoạch.

Theo Nghị quyết 26 - NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá X) về nông nghiệp, nông dân và nông thôn thì Đề án xây dựng Nông thôn mới sẽ kết thúc vào năm 2011. Trong vòng 3 năm triển khai mà phải thay đổi, đạt cùng lúc nhiều chỉ tiêu đối với một xã như Thanh Chăn là việc không dễ. Trong số các chỉ tiêu còn lại, theo phân tích của ông Cà Văn Pánh, Chủ tịch UBND xã Thành Chăn thì chỉ tiêu về chuyển đổi ngành nghề cho từ 70% trở lên lao động nông thôn rất khó thực hiện. Lý do là hiện nay, lực lượng lao động trong độ tuổi có trình độ học vấn thấp hoặc chưa qua đào tạo rất nhiều. Như trên đã đề cập, Thanh Chăn là xã thuần nông; các xã lân cận vùng lòng chảo cũng vậy. Và nữa, tỉnh Điện Biên nói chung, huyện Điện Biên nói riêng hơn 90% dân số sống bằng sản xuất nông nghiệp. Xây dựng xã nông thôn mới trên “nền” như vậy thì khó khăn là điều đương nhiên. Tiêu chí về tăng thu nhập cho nông dân theo Quyết định 497 cũng là thách thức đối với chính quyền và đồng bào các dân tộc Thanh Chăn. Tiếp nữa là việc cai nghiện ma tuý cho người nghiện. Thời gian qua, mặc dù xã đã đưa 98 đối tượng đi cai tập trung tại Trung tâm Giáo dục - Lao động xã hội, nhưng theo báo cáo của chính quyền địa phương thì vẫn còn hàng chục đối tượng “chưa bị lộ”.

Do áp lực về tiến độ, thời gian qua, Thanh Chăn đồng loạt khởi công xây dựng các công trình hạ tầng cơ sở: đường giao thông liên thôn, bản; trụ sở xã; trạm y tế; trường học; nhà văn hóa cộng đồng; nhà thi đấu thể thao đa năng... Tuy nhiên, vì thiếu vốn, chậm vốn, hiện nay một số nhà thầu đang tìm cách thi công “câu giờ” làm cho chủ đầu tư lúng túng trong công tác chỉ đạo, điều hành.

Được biết, tổng vốn đề nghị cho từng năm, theo 5 nhóm tiêu chí xây dựng nông thôn mới xã Thanh Chăn khoảng 117 tỷ đồng. Sau hơn 2 năm (2009 - 2011), xã mới được ghi vốn hơn 60 tỷ đồng, trong đó giải ngân 20,8 tỷ đồng. Bất kể một dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp hay đào tạo nguồn nhân lực cho xã... đều phải có tiền. Nguồn vốn cấp chậm dẫn tới các chương trình, dự án triển khai chậm, như thế sẽ ảnh hưởng tới tiến độ hoàn thành các tiêu chí quốc gia về nông thôn mới của Thanh Chăn.

Theo www.baodienbienphu.info.vn