Thực trạng này không chỉ riêng tỉnh Điện Biên, mà theo đánh giá của Bộ NN – PTNT, các tỉnh miền Bắc đều chung tình trạng năng suất lúa vụ đông xuân giảm, nguyên nhân chính là do ảnh hưởng của rét đậm, rét hại ngay từ đầu vụ.

Huyện Điện Biên – “vựa lúa” của tỉnh, địa phương người dân có trình độ thâm canh cao, tích cực áp dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất. Theo đánh giá thăm đồng định sản của cơ quan chuyên môn, năng suất lúa đông xuân toàn huyện chỉ đạt 61 tạ/ha, giảm 2 tạ/ha so với vụ đông xuân năm trước. Đến nay, các xã trong vùng lòng chảo Mường Thanh – nơi tập trung phần lớn diện tích lúa đông xuân của huyện Điện Biên đã hoàn thành việc thu hoạch lúa đông xuân. Tại những xã vùng ngoài, do tiểu vùng khí hậu, chủ yếu gieo cấy lúa trà muộn, nên lúa đa phần ở giai đoạn chắc xanh, chín sáp, năng suất đều giảm so với vụ đông xuân năm trước. Nói về vấn đề này, bà Trần Thị Tuyết, Trưởng phòng NN – PTNT huyện Điện Biên, cho biết: Ảnh hưởng của rét đậm, rét hại là nguyên nhân chính dẫn đến năng suất lúa đông xuân giảm. Đặc biệt, với các xã vùng lòng chảo Mường Thanh chủ yếu sản xuất lúa hàng hóa phục vụ nhu cầu thị trường, nên dù đã khuyến cáo bà con cân đối cơ cấu giống sử dụng trong sản xuất tránh nguy cơ mất mùa do giống, nhưng thực tế giống lúa thơm vẫn chiếm tới 80 – 90% trong cơ cấu giống, thay vì từ 50 – 55% cơ cấu trong kế hoạch. Trong điều kiện thời tiết bất thuận, sâu bệnh phát triển, các giống lúa thơm mẫn cảm với sâu bệnh, tập đoàn rầy, bọ xít, bệnh cháy cổ bông phát triển mạnh và gây hại rộng, khiến năng suất lúa đông xuân giảm.

Xã Thanh Chăn (huyện Điện Biên) gieo cấy 260ha lúa đông xuân, hơn 95% diện tích gieo cấy giống lúa bắc thơm và có đến 20ha sử dụng các giống lúa thơm gần như mất trắng, tập trung ở các bản: Co Mỵ, Na Khưa và bản Thanh Hồng, do đúng thời điểm lúa trổ bông vào hạt xuất hiện bệnh đạo ôn cổ bông, cháy cổ bông, người dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật “cứu lúa” song không hiệu quả, thất thu vẫn hoàn thất thu. Ông Lò Văn Thiên, đội 9, bản Hồng Lếch Cang, xã Thanh Chăn, cho biết: Vụ đông xuân gia đình tôi gieo cấy 3.000m2 lúa và 100% diện tích sử dụng giống lúa thơm. Bởi năng suất lúa cao, dễ tiêu thụ và giá trị kinh tế vượt trội so với các giống lúa lai và lúa địa phương, do vậy, trúng mùa là thắng đậm.

Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Giám đốc Sở NN – PNNT cho biết: Đợt rét đậm, rét hại đầu năm  2011, toàn tỉnh có hàng nghìn héc ta lúa xuân bị thiệt hại; trong đó, phần lớn là phải gieo cấy lại, khiến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây lúa bị kéo dài. Thêm vào đó, trong giai đoạn lúa làm đòng, trỗ bông gặp thời tiết bất thuận, sâu bệnh phát sinh và gây hại rộng, cộng với cơ cấu giống lúa sử dụng trong vụ đông xuân nặng về các giống lúa thơm, chất lượng cao mẫn cảm với sâu bệnh… Cộng hưởng bởi các yếu tố bất lợi là nguyên nhân khiến năng suất lúa đông xuân tại các địa phương trong toàn tỉnh đạt thấp. Đặc biệt, đối với các xã vùng lòng chảo huyện Điện Biên, ngoài giống lúa thơm được người dân ưu chuộng đưa vào sử dụng, nhiều năm qua giống lúa IR64 cũng được bà con gieo cấy với diện tích lớn, do năng suất cao và đem lại giá trị kinh tế, song thực tế cho thấy giống lúa này đang xuất hiện một số nhược điểm, đó là khả năng kháng bệnh kém dần. Do đó, nông dân ít đưa vào sử dụng. Đây cũng là bất lợi khi các giống lúa thơm trở thành chủ lực trong cơ cấu giống từ vài vụ qua của huyện trọng điểm lúa Điện Biên.

Khi mà chi phí đầu tư vào sản xuất nông nghiệp ngày một tăng, từ giá giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến công chăm sóc ngày một “leo thang” trong khi năng suất vụ đông xuân giảm, đồng nghĩa với việc cuộc sống của người nông dân thêm một vụ khó khăn. Song đây cũng là bài học để một lần nữa giúp người dân nhận thấy việc sử dụng đồng đều cơ cấu giống lúa vẫn còn nguyên giá trị, nhất là trong quá trình sản xuất gặp điều kiện thời tiết bất thuận.

* Vụ đông xuân năm 2011, toàn tỉnh gieo cấy hơn 7.900ha lúa. Đến thời điểm này các địa phương trong toàn tỉnh đã thu hoạch 5.3000ha, đạt trên 75% diện tích. Qua thăm đồng, đánh giá: Năng suất lúa đông xuân đạt cao nhất là huyện Điện Biên, đạt 61 tạ/ha, giảm 2 tạ/ha so với vụ đông xuân trước; thấp nhất là huyện Mường Nhé, năng suất lúa đạt 41 tạ/ha. 2 huyện Tủa Chùa và Điện Biên Đông chưa thu hoạch lúa đông xuân.

Theo www.baodienbienphu.com.vn