Tuy vậy, công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động ở tỉnh ta cũng bộc lộ một số điểm hạn chế: Tỷ lệ lao động qua đào tào nghề mới đạt 29,5%, số lao động xuất khẩu chưa nhiều… Một trong những nguyên nhân của tình trạng này là công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh phổ thông, và người lao động chưa được quan tâm đúng mức.

Đổ xô vào đại học

Ông Nguyễn Song Bình, Hiệu trưởng Trường CĐSP tỉnh cho rằng người lao động, nhất là học sinh phổ thông rất cần được hướng nghiệp song thực tế ở tỉnh ta hiện nay, công tác này chưa được quan tâm đúng mức. Ở hầu hết các trường phổ thông, việc hướng nghiệp chủ yếu tập trung vào định hướng lựa chọn trường học. Trong khi đó, việc phân luồng học sinh, giúp học sinh đánh giá đúng thực lực để có lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với nguyện vọng và khả năng của mình rất hạn chế. Những năm gần đây, Trường đã trực tiếp cử cán bộ đến các trường phổ thông để làm công tác tư vấn hướng nghiệp theo yêu cầu. Trong đó, cán bộ làm công tác hướng nghiệp của Trường cung cấp những thông tin về nhu cầu nguồn nhân lực của tỉnh, nhu cầu tuyển sinh các ngành nghề của Trường để học sinh có định hướng khi chọn trường, ngành học. Điểm mới trong công tác tư vấn hướng nghiệp hiện nay là đưa ra hướng dẫn để học sinh tự đánh giá mình trên cơ sở: khả năng của học sinh (phông kiến thức và sở thích), khả năng của gia đình và dựa trên nhu cầu nguồn nhân lực của xã hội. 

Tuy vậy, công tác hướng nghiệp trong trường học chưa thu được kết quả như mong muốn. Bằng chứng là hiện nay, hầu hết học sinh không xác định rõ khả năng của mình, cộng với tâm lý phải học qua trường đại học mới có thể có tương lai vững chắc... nên sau khi tốt nghiệp THPT đều nộp hồ sơ thi vào các trường đại học. Mặc dù trong những năm gần đây, nhiều trường đại học đã mở rộng diện tuyển sinh nhưng tỷ lệ học sinh tỉnh ta thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng hàng năm chưa nhiều. Ví dụ như mùa tuyển sinh năm 2009, tỉnh ta xếp thứ 57/64 tỉnh thành về tỷ lệ thí sinh thi đỗ vào các trường đại học. Mùa tuyển sinh năm 2010, tình hình có cải thiện hơn 1 bậc, tỉnh xếp thứ 56 với số thí sinh đỗ vào đại học chiếm hơn 30%. Nhưng số đông học sinh không thi đỗ vào đại học hệ chính quy có thể lựa chọn học theo hình thức cử tuyển, hệ tại chức hoặc từ xa do các trường chuyên nghiệp trên địa bàn và trung tâm giáo dục thường xuyên đều có chương trình liên kết đào tạo với các trường đại học.

Trường chuyên nghiệp “đói” học viên

Trong khi học sinh tốt nghiệp THPT đổ xô vào đại học thì công tác tuyển sinh ở các trường chuyên nghiệp tỉnh gặp khó khăn. Mùa tuyển sinh 2011, Trường CĐSP tỉnh tuyển 700 chỉ tiêu hệ cao đẳng, 250 hệ trung cấp, có trên 2.000 thí sinh đăng ký dự thi. Trường Cao đẳng KT - KT xây dựng kế hoạch tuyển 250 chỉ tiêu, chỉ có 392 thí sinh đăng ký dự thi (giảm gần 100 thí sinh so với năm 2010). Còn tại Trường Trung cấp Nghề, hệ đào tạo trung cấp nghề có 8 lớp với 774 học sinh theo học, đến cuối khoá chỉ còn 591 học sinh. Từ nhiều năm nay, Trường Trung cấp Nghề chưa năm nào tuyển sinh đủ chỉ tiêu.

Theo kết quả giám sát việc thực hiện kế hoạch biên chế hành chính sự nghiệp của HĐND tỉnh, đến hết năm 2010, toàn tỉnh còn trên 1.000 biên chế sự nghiệp giáo dục chưa được thực hiện do thiếu nguồn tuyển dụng các chuyên ngành như: ngoại ngữ, tin học, công nghệ, thư viện, thiết bị...  Trong khi đó, số thí sinh đăng ký dự thi vào ngành sư phạm Tiếng Anh và Toán - Tin không nhiều. Ở đơn vị sự nghiệp nông nghiệp - PTNT chưa tuyển đủ chỉ tiêu được giao do thiếu nguồn tuyển dụng ở các ngành: trồng trọt, chăn nuôi, thú y...

Tại kỳ họp thứ 2, HĐND tỉnh khóa XIII mới đây, vấn đề đào tạo, tuyển dụng cán bộ được nhiều đại biểu quan tâm. Thực tế hiện nay nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp các trường đại học chưa tìm được việc làm. Ở khu vực nông thôn, còn phổ biến tình trạng lao động phổ thông đi làm thuê cho các doanh nghiệp hoặc ra chợ lao động kiếm sống với mức thu nhập thấp và bấp bênh theo mùa vụ.

Cần tăng cường tư vấn hướng nghiệp cho người lao động

Theo khảo sát của Sở Lao động - Thương binh & Xã hội, các cơ sở đào tạo nghề trong tỉnh có thể đáp ứng đào tạo cho khoảng trên 5.000 lao động/năm. Trong đó, riêng Trường Trung cấp Nghề có thể đáp ứng đào tạo trên 1.000 học viên/năm. Tỉnh cũng đã có Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020 với nhiều chính sách đãi ngộ, ưu tiên dạy nghề cho các đối tượng là người thuộc diện được hưởng chính sách ưu đãi: hỗ trợ chi phí  đối với người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, người dân tộc thiểu số, người tàn tật, người bị thu hồi đất canh tác,  hộ cận nghèo...

Theo đánh giá của anh Đào Huy Cường, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Nghề: Việc lựa chọn học nghề, có rất nhiều ưu thế như ra trường kiếm việc nhanh, dễ, thu nhập cũng tương đối. Thời gian học nghề ngắn hơn, vì thế người học có thể ổn định sớm hơn. Với những học viên có chí tiến thủ, với bằng trung cấp nghề có thể học liên thông lên cao đẳng và đại học theo quy định của Bộ Giáo dục - Đào tạo. Trang thiết bị dạy và học của Trường Trung cấp Nghề hiện nay là khá tốt, trong đó, trường chú trọng yếu tố thực hành. Do đó, khi vào hoạt động thực tế, người lao động sẽ nhanh tiếp cận công việc.

Ông Nguyễn Song Bình, Hiệu trưởng Trường CĐSP tỉnh thì cho rằng: việc né tránh những ngành học mới (thực tế là nhu cầu xã hội đang cần) để lao vào các ngành học phổ biến như tình trạng đang diễn ra trong quá trình đăng ký dự thi của các thí sinh hiện nay sẽ gây nên hệ luỵ lãng phí trong đào tạo và tuyển dụng sau này. Và tình trạng nhân lực vừa thừa lại vừa thiếu sẽ chưa được giải quyết nếu không có những biện pháp định hướng học nghề đúng đắn.

Thực trạng nêu trên đặt ra yêu cầu, các cấp, ngành cần vào cuộc để tư vấn, tuyên truyền, vận động người lao động, đặc biệt là đối tượng thanh niên tham gia học nghề để có cơ hội tìm kiếm việc làm ổn định. Tại các trường học, ngay từ bậc THCS đã cần được hướng nghiệp một cách có hệ thống để sớm phân luồng học sinh, tạo cho học sinh có nhiều cơ hội lựa chọn ngành nghề theo đúng năng lực và phù hợp với nhu cầu xã hội. Có như vậy mới khắc phục hạn chế mất cân đối nguồn nhân lực. Người lao động ngày càng có thêm nhiều cơ hội việc làm, góp phần tăng thu nhập, nâng cao mức sống, làm lợi cho địa phương.

Theo baodienbienphu.com.vn