Theo thống kê gần đây nhất của Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh, 100% các xã thuộc diện 135 đều nhờ đến trung tâm để trợ giúp cho người dân các kiến thức pháp lý, chủ yếu về Luật đất đai, dân số, hôn nhân và gia đình, thủ tục đăng ký khai sinh, chế độ chính sách… Hiện nay, Điện Biên mới chỉ có 1 Trung tâm trợ giúp pháp lý (TGPL) Nhà nước tỉnh, 2 chi nhánh tại huyện Mường Chà và Tuần Giáo, vì vậy hoạt động TGPL tới người dân vẫn còn hạn chế. Tuy đã thành lập được 80 câu lạc bộ TGPL tại các xã, phường, thị trấn, song những câu lạc bộ này chưa thật sự phát huy hết hiệu quả, chủ yếu là hoạt động phổ biến kiến thức pháp luật chung cho người dân, tiếp nhận đơn thư khiếu nại, thắc mắc của dân rồi chuyển lên cấp trên. Bên cạnh đó, việc cán bộ cơ sở thiếu kiến thức về pháp lý, chưa được đào tạo chuyên sâu, chưa biết phương pháp tuyên truyền; một số chính sách của Nhà nước khi đưa vào cuộc sống đã vận dụng chưa đúng, gây mâu thuẫn, khiếu nại trong nhân dân.

Ông Hoàng Tiến Ngọ, Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh tâm sự: “Qua đơn thư khiếu nại đề nghị TGPL và những chuyến TGPL lưu động, tôi nhận thấy, hiện nay sự hiểu biết về kiến thức pháp lý của người dân so với trước đây đã được nâng lên một bước. Song chủ yếu mới chỉ quan tâm đến quyền lợi của mình, những kiến thức về nghĩa vụ với nhà nước và cộng đồng còn hạn chế”.

Vừa qua, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh nhận được 6 đơn thư khiếu nại, 4 đơn kiện của 9 người dân xã Mường Đun, huyện Tủa Chùa liên quan đến vấn đề bình xét hộ nghèo và cận nghèo, có nhiều vướng mắc của cán bộ xã. Trung tâm đã tổ chức 1 đoàn TGPL lưu động đến tận địa bàn xã xem xét giải quyết. Theo đó trung tâm nhận định cán bộ xã triển khai chính sách là đúng, song do nể nang đã thiếu công bằng trong việc bình xét, dẫn đến mâu thuẫn giữa các hộ dân. Nhiều bản đưa gần 100% hộ dân vào danh sách hộ nghèo, hoặc bình xét chia tỷ lệ theo thôn bản là không đúng. Theo Ông Hoàng Tiến Ngọ, những việc sửa sai như trên làm mất rất nhiều công sức cho các cơ quan liên quan. Chính vì vậy, cán bộ cơ sở cần chú trọng hơn khi giải quyết các vấn đề liên quan đến pháp luật, nhất là việc đưa các chế độ chính sách của Nhà nước đến với người dân cần phải đảm bảo công bằng, đúng luật, không cứng nhắc.

Tình trạng thiếu kiến thức pháp lý ở vùng sâu, cùng xa còn thể hiện ở sự kỳ thị dân tộc, phân biệt con lai ngay ở trẻ em. Trong các trường học nội trú, do thiếu hiểu biết một số trẻ em khác dân tộc không chịu ngủ chung, gây khó khăn cho nhà trường trong việc sắp xếp chỗ ăn nghỉ cho học sinh. Một thực trạng nữa gây khó khăn trong công tác TGPL hiện nay là sự hiểu biết của người dân về kiến thức pháp luật chưa sâu, dẫn đến không đồng tình với việc luật sư tham gia TGPL cho người phạm tội. Một số người dân cho rằng: “những người phạm tội thì phải bị pháp luật trừng phạt, bào chữa là hành động bao che cho tội phạm”. Bên cạnh đó, vấn đề bình đẳng giới ở các cơ sở chưa được quan tâm đúng mức. Thực tế cho thấy ở những vùng nông thôn hiện nay lao động chủ yếu là phụ nữ và người trung tuổi, trong khi đó thanh niên chỉ biết chơi bời. Để tăng tính thuyết phục và để người dân hiểu rõ hơn về những vấn đề này, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh đã huy động 85 cộng tác viên ở các ban, ngành; khi có vấn đề vướng mắc liên quan đến ngành nào sẽ huy động cộng tác viên ngành đó tham gia hoạt động trợ giúp.

Theo báo cáo của Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh, trong quý I năm 2011 trung tâm đã tham gia trợ giúp cho 167 vụ việc, 169 người có đơn yêu cầu, trong đó 148 trường hợp là người dân tộc. Chủ yếu là các khiếu kiện về tranh chấp đất đai và các chế độ chính sách. Tổ chức 3 đợt TGPL lưu động tại huyện Tủa Chùa và Mường Nhé, thu hút 733 người tham gia, giải đáp vướng mắc cho 78 vụ việc. Ông Ngọ cho biết thêm: Một tình trạng đáng báo động hiện nay là các đối tượng phạm tội đa phần còn đang ở độ tuổi thanh, thiếu niên. Vì vậy, từ cuối năm 2010 trở lại đây, các hoạt động TGPL chủ yếu tập chung vào nhóm đối tượng này, đặc biệt là thanh niên vùng sâu, vùng xa, thiếu sự hiểu biết và rất dễ bị kích động.

Hiện nay, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh đã và đang nỗ lực trong việc triển khai đưa kiến thức pháp lý đến với người dân, giúp dân biết tự bảo vệ quyền và lợi ích của mình; sống, làm việc theo hiến pháp và pháp luật. Nhưng để việc TGPL đến với người dân thực sự có hiệu quả thì không phải là điều dễ làm. Thiết nghĩ, cần phải có sự chung tay, góp sức của các cấp, các ngành và nhất là chính quyền cơ sở.

Theo www.baodienbienphu.com.vn