Có ai đó đã từng nói: “Non cao sáng trước, đất bằng sáng sau”, ấy là quy luật của tự nhiên, còn những người miệt mài dạy chữ ở vùng cao thì sao...?  Xin hãy trải lòng, chia sẻ với họ để cho cuộc sống của những người với nghiệp cao quý được ấm áp hơn.

Chuyện bên lề bục giảng

Những giáo viên lên công tác ở vùng cao đa số là người ở dưới xuôi, xa gia đình, khi về trường công tác thì niềm hạnh phúc nhất là có được nơi an cư. Nhưng theo báo cáo mới nhất của Sở Giáo dục - Đào tạo, nhà công vụ cho giáo viên chỉ mới đáp ứng được cho 4.736 giáo viên, với 2.368 phòng (trong đó 1.589 phòng kiên cố, bán kiên cố, 779 phòng tạm). Hiện còn thiếu 2.040 phòng, phục vụ nhu cầu 4.080 giáo viên. Chúng tôi đã đi thực tế nhiều trường trong tỉnh, trường nào có được nhà công vụ cho giáo viên, giáo viên ở những nơi ấy như là “trúng số”. Có trường, nhà bán trú của học sinh chưa có nhu cầu sử dụng đến, trường bố trí sắp xếp cho các thầy cô ở nhờ. Những giáo viên có gia đình mơ ước có được phòng tập thể, hay thuê được căn phòng tử tế có lẽ cũng là điều còn rất xa.

Hiện tại ở thị xã Mường Lay có tới trên 90% cán bộ, giáo viên, công nhân viên phải thuê nhà với giá từ 800.000 - 1.000.000 đồng/tháng. Trong khi đó đồng lương giáo viên mới ra trường chỉ 2.200.000 - 2.400.000 đồng/tháng, thử hỏi số tiền còn lại lo liệu cho cuộc sống ra sao khi giá cả thị trường như hiện nay. Nhưng thuê được nhà cũng không phải là dễ. Thầy Nguyễn Anh Tú, Trường THCS Sông Đà, nói với chúng tôi: “Vợ chồng em không thuê được nhà gần trường vì có con nhỏ không thể thuê chỗ ở xa, đành mượn đất dựng lán sau trường để ở, nhưng được 3 tháng lại phải dỡ ra để trả đất. Đa số các thầy cô dạy học ở đây phải về thuê nhà tận xã Lay Nưa, cũng may còn có chỗ cho các thầy cô trú thân, nơi đại công trường đang bộn bề này”.

Trong chuyến công tác mới đây nhất, chúng tôi về Trường THCS Mường Lạn, huyện Mường Ảng. Trường không có nhà công vụ, giáo viên về công tác tại trường phải tùy nghi di tản có nhiều thầy cô nhà ở thị trấn dạy xong về nhà với đoạn đường 30km. Mỗi sáng, các thầy cô phải dậy từ 4 giờ 30 phút chuẩn bị cơm nước mang theo vào trường, để ăn bữa trưa. Thầy Nguyễn Duy Toàn có 7 năm công tác tại trường, tâm sự: Vì ở trường vùng sâu chỗ thuê nhà không phải là dễ, cho nên mình đã chuyển không biết bao lần chỗ ở. Đầu tiên là thuê nhà dân, ở chung một căn nhà sàn được chủ nhà ngăn ra một phòng cho thuê, nhưng bất tiện về ăn uống sinh hoạt, chỗ soạn bài làm việc không có. Lại phải chuyển chỗ khác thuận lợi hơn để ở, nhưng chẳng được bao lâu thì gia đình họ không cho thuê, để dựng nhà mới. Năm học này có lẽ là năm vui nhất với các thầy cô ở đây, vì khu nhà của các em học sinh bán trú được xây theo Nghị quyết 30a, các em ở nhưng còn thừa 3 phòng. Nhà trường bố trí mỗi phòng 3 giường tầng, cho các thầy cô ở, tuy chật chội nhưng còn được thoải mái, tự do hơn. Không có bếp nấu, nên việc ăn uống sinh hoạt các thầy, cô phải xuống nhờ nhà dân nấu ăn chung. Dân ăn gì thì mình ăn đấy, không quen rồi cũng thành quen. Bên cạnh đó đồng lương eo hẹp, cuộc sống phải thật chắt chiu... Cô Phạm Thị Ngân, giáo viên Trường Tiểu học Nà Sáy, huyện Tuần Giáo tâm sự với chúng tôi, thời giá như hiện nay, đồng lương 3.500.000 đồng/tháng, một tháng về thăm con vào những ngày nghỉ chi phí tiết kiệm cũng hết 1.500.000 - 2.000.000 đồng, vậy chỉ còn lại 1.500.000 đồng dành cho sinh hoạt. Mỗi tháng chỉ gửi cho bà ngoại được 500.000 đồng nuôi con, còn lại nhờ ông bà giúp đỡ.

Trong một lần chờ thông tuyến trên đoạn đường đi huyện Mường Nhé bị tắc, một anh công nhân công trình nói với chúng tôi: Trên đoạn đường này ai là giáo viên đi qua là biết ngay, anh nói nửa đùa, nửa thật: Vì ngửi toàn mùi cá khô. Kinh nghiệm cho anh biết rằng, những giáo viên khi đi lên bao giờ cũng tay xách nách mang, xe lúc nào cũng có bao hàng đằng sau. Chính điều ấy, thầy Nguyễn Chung Thắng, giáo viên Trường THCS xã Nà Hỳ đã cho chúng tôi biết: Khi chúng em có việc đi ra thị trấn hay về thành phố, giáo viên trong trường nhờ mua giúp những thứ trong xã không có, mà có thì đắt gấp nhiều lần. Mỗi người gửi mua một ít như: dầu ăn, nước mắm, cá khô, dầu gội... mua luôn những thứ thiết yếu cho mình dùng có khi vài tháng, nếu không như vậy thì vào đó có tiền muốn mua chẳng có mà mua. Cũng chỉ vì đường sá đi lại khó khăn nên thiếu thốn, các thầy cô vùng cao luôn chuẩn bị sẵn trong hành trình lên đường dạy học ở đây không thể thiếu được coi như bảo bối là: muối, bột ngọt, dầu ăn và cá khô.

Để trọn vẹn với nghề

Cũng vì điều kiện sinh hoạt mà tuần nào cũng vậy, cô Lương Thị Xuân, giáo viên Trường Tiểu học Ma Thì Hồ, huyện Mường Chà lại rong ruổi trên đoạn đường cua gấp, chênh chao vượt 90km đường rừng từ điểm trường về huyện Điện Biên. Sức mạnh của cô cũng vì nỗi nhớ con mới 12 tháng tuổi đang nhờ bà ngoại chăm sóc. Cũng có lúc, vì đi lại quá vất vả, cô đã từng đưa con lên trường một thời gian. Nhưng vì điều kiện khổ quá, ở trường nhiều ruồi, bọ chét đốt sưng người. Con khóc suốt ngày đêm, không cách nào khác cô lại phải đưa con về. Xa con, nhiều khi nghĩ không thể trụ được với nghề, nhưng phải quyết tâm, hơn nữa vì yêu nghề nên mới có thể nén được lòng mình. Giờ dù vất vả, mỗi tuần cô cũng cố về thăm con một lần. Cô tâm sự, không về thì nhớ mà về thì lại thương. Xa con, đêm đến ở nơi hiu hắt nhớ con cứ âm thầm nuốt nước mắt, lúc về đêm nằm ôm con nước mắt lại trào ra. Đã nhiều lần gia đình khuyên cô bỏ việc, vừa đỡ vất vả, lại có điều kiện chăm sóc, gần gũi con. Nhà cô lại có quầy bán hàng ở chợ Bản Phủ, huyện Điện Biên nghỉ việc đi bán hàng thu nhập cao hơn rất nhiều, chứ tính ra việc chi phí đi lại có tháng cô chẳng dành được gì cho con, mà con còn nhỏ rất cần tình cảm của người mẹ. Nhưng cô Xuân lại nói với chúng tôi: Chẳng biết thế nào mà so sánh cả, khi mình đã lựa chọn, đã gắn bó với nơi này, không thể dễ dàng từ bỏ được dù biết là khó khăn, thiếu thốn...

Đường sá xa xôi, giao thông cách trở, điều kiện sinh hoạt khó khăn... cho nên hầu hết các cặp vợ chồng giáo viên ở các trường vùng sâu, xa... có con đều trở thành cặp vợ chồng son. Con họ đều phó thác cho gia đình ở quê, một năm chỉ được gặp 2 lần. Trong chuyến đi công tác, tôi tâm sự với vợ chồng thầy Nguyễn Văn Thủy, cô Hoàng Thị Huệ, giáo viên dạy Trường THCS Na Cô Sa, huyện Mường Nhé. Thầy cô sinh cháu được 1 năm thì gửi cho ông bà quê ở Thanh Hóa, nay cháu 4 tuổi. Một năm 2 vợ chồng chỉ về được vào dịp hè và tết. Thầy Thủy nói với chúng tôi: Bố mẹ chẳng ai là muốn xa con nhưng đường sá xa xôi, mùa mưa đi bộ hàng ngày trời mới vào đến trường chẳng thể đưa cháu lên được. Mỗi lần vợ chồng thầy về thăm con niềm vui thì ít mà nỗi buồn, xót xa thì nhiều. Cháu xa bố mẹ lâu ngày nên khi về hàng tháng trời, con quen miệng cứ gọi bố mẹ bằng cô, chú. Đêm muốn ngủ cùng với con nhưng dỗ dành thế nào cháu cũng nhất định không chịu vì cháu quen ông bà, xa bố mẹ từ nhỏ.

Sự nghiệp giáo dục ở vùng cao gian khó, nhọc nhằn... Nơi đó có những thầy cô đang ngày đêm hy sinh thầm lặng để trọn vẹn với nghề. Sự hy sinh ấy thật cao cả. Họ tìm thấy hạnh phúc, bằng việc dồn thật nhiều tâm huyết, yêu nghề tạo cho mình niềm vui. Đó chính là cuộc sống của những giáo viên vùng sâu, biên giới.

Theo baodienbienphu.com.vn