Được biết các dân tộc rất người này đang sống rải rác ở thành phố Điện Biên Phủ, thị xã Mường Lay, huyện Điện Biên, Mường Chà, Mường Ảng và Mường Nhé. Dân tộc Cống và dân tộc Si La sống tập trung hơn, hiện đang cư trú tại bản Búng Bon, bản Huổi Moi thuộc xã Pa Thơm, huyện Điện Biên, bản Nậm Sin xã Chung Chải, bản Lả xã Pa Tần và bản Nậm Kè xã Nậm Kè huyện Mường Nhé.

Để phát triển và bảo tồn các dân tộc rất ít người, trong những năm qua Đảng, Nhà nước đã có nhiều chính sách, chương trình, dự án hỗ trợ phát triển kinh, tế xã hội giúp đồng bào ổn định cuộc sống, XĐGN... Đó là Chương trình 135/CP, Quyết định 134/CP, Quyết định 33/CP, Chương trình phát triển kinh tế, xã hội vùng cao của tỉnh Điện Biên, dự án “Hỗ trợ phát triển dân tộc Si La”... đã được triển khai trong nhiều năm qua. Các chương trình, dự án thực sự đi vào lòng dân thể hiện ở hiệu quả đầu tư các công trình hạ tầng cơ sở. Đời sống của đồng bào các dân tộc rất ít người đang ngày càng nâng cao cả vật chất và tinh thần.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước thông qua các chương trình, dự án đầu tư cơ sở vật chất cơ bản đảm bảo cho trẻ em trong độ tuổi đi học đến trường. Hệ thống cơ sở vật chất: phòng học, nhà công cụ, nhà vệ sinh, công trình nước sạch, thiết bị dạy học, thiết bị đồ chơi cho trẻ tại các điểm trường khu dân cư mà có số học sinh ít thì đã đảm bảo nhu cầu học. Những bản có nhiều bậc học cũng đảm bảo được 50% nhu cầu học. Hiện nay số trẻ em các dân tộc rất ít người trong độ tuổi từ 0 - 17 có 456 em. Năm học 2010 - 2011 tỷ lệ huy động học sinh trong độ tuổi đối với dân tộc Cống, Si La đi học mầm non đạt 75%, tiểu học 99,3%, trung học cơ sở 88,3%, còn trung học phổ thông chỉ đạt 9%. Trong đó có 327 học sinh thuộc dân tộc Cống và Si La đang theo học tại 17 trường trong toàn tỉnh.

Tiếp tục thực hiện chủ trương của Đảng về chính sách dân tộc, mới đây Chính phủ đã có Đề án phát triển giáo dục đối với các dân tộc rất ít người giai đoạn 2011 - 2015. Nhằm cụ thể hóa Đề án này, ngày 28/4/2011, UBND tỉnh Điện Biên đã xây dựng và ban hành kế hoạch phát triển giáo dục vùng dân tộc rất ít người, giai đoạn 2011 - 2015. Về quan điểm của tỉnh triển khai kế hoạch này tiếp tục góp phần phát triển kinh tế, XĐGN cho vùng đồng bào dân tộc rất ít người. Ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị dạy học cho các cơ sở giáo dục có học sinh dân tộc rất ít người. Cùng với đó là các chế độ chính sách đặc thù cho trẻ em, học sinh, sinh viên dân tộc rất ít người được học tập nhằm đảm bảo công bằng trong giáo dục...  

Mục tiêu chung từ năm 2011- 2015 phấn đấu tạo điều kiện thuận lợi nhất để phát triển cả về số lượng và đặc biệt coi trọng nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ em, học sinh, sinh viên các dân tộc rất ít người. Điều quan trọng hơn cả là góp phần bảo tồn và phát triển bền vững các dân tộc rất ít người. Bởi vậy trẻ em, học sinh, sinh viên các dân tộc rất ít người được học tập, rèn luyện trong một môi trường giáo dục tốt. Các em được hưởng chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng đặc biệt để có trình độ văn hóa, trình độ nghề, bổ sung vào đội ngũ cán bộ nguồn phục vụ địa phương. Nhờ có chủ trương, chính sách mới, giai đoạn 2011-2015, tỉnh ta quyết tâm triển khai quy hoạch các điểm trường đảm bảo nhu cầu học tập của học sinh các cấp với một cơ sở vật chất được đầu tư đầy đủ trang thiết bị dạy học tại các thôn, bản. Cấp ủy, chính quyền các cấp xác định cho dù điều kiện nào cũng phải tuyên truyền huy động ra lớp và 100% trẻ mẫu giáo được học 2 buổi/ngày; 100% trẻ tốt nghiệp tiểu học được vào học tại các trường PTDT bán trú dân nuôi; 100% học sinh tốt nghiệp THCS được vào học tại các trường PTDT nội trú THPT huyện; 100% học sinh tốt nghiệp THPT được ưu tiên cử tuyển, xét tuyển đặc biệt vào các trường, khoa dự bị đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề. Đặc biệt là chính sách hỗ trợ trẻ em các dân tộc rất ít người, 100% số học sinh được hưởng, bảo đảm sự công bằng về học tập và chính sách với các dân tộc khác. Với quyết tâm rất cao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh phấn đấu để đạt mục tiêu trên đã rất cụ thể, mong muốn xây dựng cuộc sống bình đẳng giữa các dân tộc. Đạt được điều đó, cần sự cộng tác tích cực của nhân dân mà nòng cốt là cấp ủy, chính quyền cơ sở, các cơ quan chuyên môn tổ chức triển khai thực hiện với trách nhiệm, hiệu quả cao nhất. Vì vậy trong thời gian tới đẩy mạnh việc triển khai tuyên truyền chủ trương này đến với 100% hộ gia đình các dân tộc rất ít người để họ nắm bắt cùng cơ sở rà soát, đưa vào kế hoạch phát triển giáo dục ngay từ  năm học 2011- 2012.

Để chủ trương chính, sách đi vào cuộc sống các dân tộc rất ít người, ngoài công việc triển khai của các cấp chính quyền thì các già làng trưởng bản, người có uy tín trong dòng họ có vai trò rất quan trọng. Vai trò của họ được thể hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống, như: sản xuất, phong tục tập quán, bản sắc văn hóa dân tộc, đối nhân xử thế của mỗi thành viên và cả cộng đồng dân cư. Già làng, trưởng bản ủng hộ thì mọi việc sẽ thành công. Mọi chủ trương, chính sách từ các cấp chính quyền có đến với người dân hay không đều thông qua cán bộ thôn, bản, già làng. Bên cạnh đó còn một đội ngũ cũng không kém vai trò quan trọng, đó là những người giáo viên tâm huyết cùng ăn, cùng ở với bà con các dân tộc rất ít người lâu nay. Bởi vậy, đội ngũ này cũng cần tìm hiểu nắm bắt tâm lý, phong tục tập quán, bản sắc văn hóa của họ để hiểu bà con hơn thì công việc triển khai mới đáp ứng yêu cầu. Cái chính là tuyên truyền vận động để 100% trẻ em đến trường học chữ, rồi tuyên truyền các gia đình vùng dân tộc rất ít người này nhận thức, hiểu biết để động viên con em đến trường học chữ, tiếp thu kiến thức chăn nuôi, trồng trọt. Để sau này trở lại địa phương các em phục vụ chính dân tộc mình, đồng thời áp dụng vào sản xuất, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống gia đình và cho bản làng.

Theo www.baodienbienphu.com.vn