Lên Điện Biên thưởng thức Bánh dày của người Mông

Bánh dày, một loại bánh không thể thiếu trong trong ngày tết của người Mông. Món quà thiên nhiên ban tặng tượng trưng cho trái đất tròn, môi trường sinh thái trong lành. Thưởng thức hương vị thơm ngon, thuần khiết của bánh dày nhưng ít ai nghĩ rằng bánh dày của người Mông làm rất công phu.

Nguyên liệu làm bánh dày hoàn toàn là quà tặng từ thiên nhiên: Thóc nếp nương được chọn phải là nếp gien gốc vùng cao, dẻo, thơm, không được pha tạp. Gạo đồ cơm làm bánh dày được giã thủ công, nên khi phơi sấy cũng phải đủ nhiệt độ; nghĩa là không quá nắng để hạt gạo không bị gẫy nát, vẫn thơm ngon, vẫn còn lớp màng mịn bám ngoài hạt gạo để tăng hương thơm cho bánh.

Nếp được đồ chín, hơi cơm tỏa thơm khắp bản (mỗi mẻ giã bánh dày tùy theo người làm song thường là 10 kg nên phải đồ cùng lúc 2 chõ xôi). Chõ xôi được đổ cả vào cối giã nhuyễn khi hơi cơm vẫn nghi ngút bốc, hương thơm cơm mới quyến rũ lan tỏa.

Cối giã bánh dày được làm bằng thân cây gỗ chắc, thớ mịn, có mùi thơm và khoét rỗng ruột như thuyền độc mộc. Chày giã bánh dày có 2 đầu, cán ở giữa, quá trình giã được xoa mỡ chống dính. Những thanh niên khỏe mạnh, trai tráng được chọn giã bánh dày, còn phụ nữ chuẩn bị lá gói bánh.Những tàu lá giong rừng xanh đậm, được rửa sạch bằng nước suối đầu nguồn, lau khô bằng khăn sạch. Trong quá trình giã, các thanh niên khéo léo dùng chày đẩy dồn cuộn cơm dẻo về một phía sau đó giã lại theo chiều "cuốn chiếu" để cơm nhuyễn đều.

Cơm càng giã kỹ càng dẻo, tạo thành bột trắng mịn, dính quyện lấy nhau. Lúc này các thanh niên gác chày, nhường công đoạn gói bánh cho phụ nữ. Những cuộn xôi được giã mịn màng, trắng ngần, còn nóng hổi được vo tròn, xếp vào lá dong.

Màu trắng ngần của miếng bánh nổi giữa màu xanh của lá. Bánh dày làm công phu nhưng để được rất lâu. Người Mông có thể mang bánh dày nướng trên bếp than hồng, hay chấm với mật ong...hoặc ăn cùng với chả khi bánh còn mềm, ngon.

Mèn mén với thịt treo hun khói của người Mông

Mèn mén là món ăn truyền thống của đồng bào vùng cao, nơi nhiệt độ bình quân hằng năm chỉ có 15oC. Nhất là vào những ngày đông giá rét, giữa mênh mông đá núi, khi cái rét ngoài trời xuống thấp dưới 5oC mà ngồi bên bếp than hồng thưởng thức hương vị quê hương mới thấy hết nét đặc sắc của văn hóa ẩm thực người Mông - một món ăn khá kỳ công, mang đậm bản sắc dân tộc và vùng miền.

Thịt treo hun khói được làm rất công phu qua mấy giai đoạn. Trước hết, người vùng cao phải chọn con lợn có trọng lượng ngót ngét 1 tạ để giết mổ. Tiếp đó là xẻ thịt cả khổ từ giữa lưng sang giữa bụng, mỗi miếng từ 0,8 đến 1,2 kg. Sau đó ướp muối và gia vị như: gừng, thảo quả...từ 6 đến 12 tiếng để thịt có vị đậm đà và không bị các vi khuẩn xâm nhập. Trước khi mang ra treo trên bếp phải đem thịt ướp nhúng rửa vào nước nóng trên 70oC, có như vậy khi hun khói thịt mới đỏ, trông vừa đẹp mắt lại có cảm giác thèm ăn. Không nên để thịt hun khói quá lâu trên bếp thịt sẽ bị cứng và khô. Thời gian treo trên giánh bếp từ 6 đến 10 ngày; chú ý không treo thịt quá gần bếp lửa sẽ làm cho thịt bị khô ép và cũng không để quá cao. Sau khi thịt đủ độ khô, nếu chưa sử dụng ngay thì dùng giấy báo hoặc lá dong gói lại để trên giánh bếp. Khi chế biến, đem miếng thịt nướng cháy phần bì , rồi ngâm vào nước đun sôi, rửa sạch bồ hóng để thịt mềm dễ thái thành miếng, xào như thịt lợn tươi. Thịt treo ngon là phần thịt nạc có màu đỏ hồng, phần mỡ có màu nâu trong.

Mèn mén chế biến từ ngô hạt đem xay nhỏ, phải xay bằng cối đá và xay hai lần mới nhỏ mịn và khi đồ mới ngon. Đem bột ngô vẩy nước vào đảo đều với độ ẩm vừa phải, khi cầm nắm ngô bột không bị dính, cũng không bị bở ra là được. Tiếp đó cho vào chõ đồ lần 1, đến khi hơi bốc lên thơm thì đổ ra mẹt vẩy thêm một ít nước rồi đảo đều cho tơi ra, sau đó lại cho vào chõ đồ lần 2; khi có mùi thơm lừng bốc lên, khi đó mèn mén đã chín, bưng ra chỗ cao ráo để ăn trong cả ngày.

Thịt treo ăn cùng mèn mén với đĩa muối ớt là món ăn truyền thống ngàn đời không thể thiếu của người Mông. Ngày nay, do nền kinh tế phát triển, nhiều hộ gia đình bán ngô mua gạo về ăn, vừa đỡ tốn công sức, đỡ vất vả cho người phụ nữ trong gia đình. Nhưng những ngày lễ, tết hoặc cưới hỏi, ma chay...thì vẫn không thể thiếu món ăn này.

Hãy lên với vùng cao, vùng đồng bào Mông để thưởng thức món ăn đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc này, quý khách sẽ thấy hài lòng và không thể nào quên hương vị độc đáo của nó.
 

Theo www.dulichcaocap.vn