Với nhiều người dân TX., Tết Tân Mão 2011 là cái tết đầu tiên trên vùng đất tái định cư. Không bồi hồi sao được khi mà sau mấy chục năm gắn bó, thậm chí nhiều thế hệ gắn bó, nay một sáng ngủ dậy thấy cơ man là nước, nước bao la từ ngã ba sông Đà dồn về, nước trắng một lòng thung với những cây cầu kiêu hãnh soi mình... Nhớ lại dịp chuẩn bị cho giai đoạn nút hầm, tích nước Thủy điện Sơn La, theo yêu cầu của Chính phủ chậm nhất ngày 15/4/2010 hai tỉnh Sơn La và Điện Biên phải hoàn thành toàn bộ công tác di dân, tuyệt đối không để hộ nào ở dưới cốt 195m. Thời điểm ấy, thống kê của Ban chỉ đạo Nhà nước Dự án Thủy điện Sơn La, cho biết đến cuối tháng 3/2010 Sơn La còn 405 hộ, Điện Biên còn 801 hộ chưa được di dời. Vậy mà chỉ sau khoảng 2 tháng, ngày 5/5/2010 tại TX. Mường Lay, UBND tỉnh Điện Biên tổ chức lễ báo công hoàn thành cuộc di dân với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Phát biểu tại lễ báo công, ông Đinh Tiến Dũng - Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên - cho biết, việc hoàn thành di dân tái định cư trên địa bàn tỉnh để bàn giao vùng ngập lòng hồ cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam đảm bảo yêu cầu tiến độ nút cống dẫn dòng, là dấu mốc quan trọng trong quá trình triển khai thực hiện dự án.

Mừng thì tất nhiên là mừng rồi, nhưng dù sao đấy cũng mới là kết quả tạm thời trước mắt. Mục tiêu lâu dài và mục tiêu lớn nhất, là việc phát triển sản xuất, đảm bảo có cuộc sống tốt hơn nơi ở cũ cho hơn 12 nghìn người dân tái định cư; đó là nhiệm vụ nặng nề đối với Đảng bộ, chính quyền, tổ chức và các ngành hữu quan của tỉnh cũng như TX. Mường Lay.Theo quy mô của Dự án, tỉnh Điện Biên phải tổ chức di chuyển, bố trí tái định cư cho hơn 4.700 hộ thuộc vùng ngập lòng hồ trên địa bàn 5 huyện, TX., thành phố: Mường Chà, Mường Nhé, Tủa Chùa, Mường Lay và Điện Biên Phủ. Riêng tại TX. Mường Lay, cùng với nhiệm vụ di dân tái định cư, phải tổ chức quy hoạch và đầu tư xây dựng tái thiết toàn bộ TX. với quy mô đô thị loại 4.

Mang trong lòng cảm xúc ấy, chúng tôi đến thăm một số gia đình vừa làm cuộc tái định cư mà bàn chân vẫn đang còn “bên ướt bên ráo”. Ông Đào Văn Sinh, một người dân của phường Sông Đà, rưng rưng nói: “Mãi mãi vợ chồng tôi không bao giờ quên được nơi ở cũ. Dù nó không lộng lẫy cao sang gì, nhưng đó là nơi chúng tôi bắt đầu lập nghiệp, khai cơ và nuôi các cháu lớn khôn”. Trong câu chuyện với người đàn ông từng sống qua gần một đời người nơi gieo neo bờ bãi, chúng tôi biết đêm trước hôm chuyển đi bà Sinh đã khóc vì những niềm lưu luyến khôn nguôi. Đó là những giọt nước mắt của một phụ nữ mà tình đất đã lặn vào máu thịt, hóa thành những nhung nhớ yêu thương.

Theo cây cầu treo bắc tạm, chúng tôi lên nơi mà ngày nào được xem là “Đồi Cao” với cả hai nghĩa. Thay vì một vùng đồi núi nhấp nhô trong quá khứ, nay cả khu vực được san ủi thành bao la bình địa. Gữa bộn bề công trường, chúng tôi cố hình dung chỗ nào từng có rạp chiếu phim, cửa hàng bách hóa, ngã ba xuống trường Trung học cơ sở Sông Đà, khu Ty Bưu điện, Xí nghiệp dược hoặc Ty Lương thực... Vào những năm đầu thập kỷ 60 thế kỷ XX, công dân Đồi Cao đều là con em đến từ các tỉnh: Thái Bình, Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An... theo tiếng gọi của Đảng lên xây dựng kinh tế - văn hóa Lai Châu. Rồi cuộc xâm lăng bằng không quân của đế quốc Mỹ lan ra miền Bắc và lan tới TX. Mường Lay, theo sự chỉ đạo của trên, các gia đình sơ tán đi Phong Thổ, Mường Tùng, Pa Ham, Tuần Giáo... Mãi cuối năm 1967 đầu năm 1968, các cơ quan và các hộ gia đình mới lần lượt trở về TX. nhưng hầu hết cư trú theo kiểu “tùy nghi”, ai muốn ở đâu thì ở. Thăm lại Bệnh viện Đa khoa khu vực TX. M¬ường Lay, chúng tôi không khỏi chạnh buồn khi nhớ về một Bệnh viện Đa khoa tỉnh vốn là cơ sở y tế được trang bị kỹ thuật vào hàng cao nhất của tỉnh, có bề dày lịch sử và những thành tích gắn liền với ngành Y tế Điện Biên, giờ bỗng dưng trở thành bệnh viện tuyến huyện. Đã đành vì nhiệm vụ nên tất cả đều sẵn sàng, song người ta không phải gỗ đá, vì thế đâu đó có những tâm trạng ngậm ngùi trong chia tay cũng là lẽ đương nhiên... Ông Nguyễn Quốc Tuân, nguyên Bí thư Thị ủy Mường Lay, cho biết: Theo thiết kế tổng thể của Dự án tái định cư Thủy điện Sơn La tại TX. Mường Lay, chỉ vài tháng nữa khi bệnh viện đa khoa mới xây xong, Bệnh viện Đa khoa khu vực TX. M¬ường Lay này sẽ được phá đi nhường chỗ cho tỉnh lộ 142 Mường Tùng - Nậm Nhùn đi qua. Như vậy, cái bệnh viện từng là một trong ba công trình xây dựng điểm của tỉnh Lai Châu đầu thập niên 80, nay “sứ mạng lịch sử” chỉ còn tính tháng tính ngày...

Làm việc với ông Chu Văn Tờn - Bí thư Đảng ủy phường Na Lay, được biết dẫu thời gian trôi đi đã hơn 3 năm, nhưng cán bộ và nhân dân phường Na Lay vẫn nhớ như in chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và đoàn công tác của Quốc hội, đầu tháng 10/2007. Hôm ấy, trong cương vị Chủ tịch Quốc hội, sau khi đi thăm thực địa khu tái định cư Nậm Cản, phường Na Lay, Chủ tịch Nguyễn Phú Trọng và đoàn công tác của Quốc hội có buổi làm việc với những cán bộ chủ chốt TX. Mường Lay. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng hoan nghênh Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc TX. Mường Lay, đã có nhiều nỗ lực trong công tác di dân tái định cư. Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao tinh thần hợp tác của đồng bào địa phương trong việc chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, sẵn sàng chuyển đến nơi ở mới, dù gặp không ít khó khăn trong sản xuất và đời sống; mong đồng bào tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, thực hiện tốt việc di dân giải phóng mặt bằng, góp phần cùng cả nước bảo đảm đúng tiến độ công trình Thủy điện Sơn La; đồng thời xây dựng quê hương Mường Lay mỗi ngày một sung túc hơn, tươi đẹp hơn.

Hôm nay, vào những ngày cuối xuân Tân Mão, ý nguyện của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã và đang trở thành hiện thực. Vẫn biết cái đích “mỗi ngày một sung túc hơn” là không thể nôn nóng một sớm một chiều, nhưng đã thấy ngay trước mắt một TX. tươi đẹp và sẽ còn tươi đẹp hơn với cận cảnh trên bến dưới thuyền, có câu hát thiết tha: “Anh có về quê em Mường Lay, nơi thị xã ngã ba sông sớm chiều dạt dào sóng vỗ...”...

Theo www.baodienbienphu.com.vn