Dienbien.gov.vn - Trước đây, để biết thông tin về số tiền được chi trả từ chính sách dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), người dân, chủ rừng thường phải đến nhà văn hóa thôn, bản hoặc trụ sở chính quyền địa phương để xem bảng niêm yết. Nay, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, những thông tin ấy có thể được tra cứu nhanh chóng chỉ bằng một lần quét mã QR Code.

Sự thay đổi từ bảng thông báo truyền thống sang nền tảng số không chỉ giúp việc công khai thông tin trở nên thuận tiện hơn, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới trong thực hiện chính sách DVMTR - nơi người dân có thể chủ động nắm bắt thông tin, giám sát quyền lợi của mình và đồng hành cùng cơ quan quản lý trong công tác bảo vệ rừng.

Một lần quét mã, mở ra kênh thông tin mới

Những ngày này, tại một số thôn, bản trên địa bàn tỉnh Điện Biên, hình ảnh mã QR Code được niêm yết tại nhà văn hóa cộng đồng, trụ sở xã, phường đang dần trở nên quen thuộc với người dân. Dưới sự hướng dẫn của cán bộ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên, các chủ rừng được hướng dẫn cách sử dụng điện thoại thông minh để quét mã, truy cập và tra cứu các thông tin liên quan đến chính sách chi trả DVMTR.

Thay vì phải chờ thông báo hoặc tìm kiếm trên các bảng niêm yết, người dân giờ đây có thể chủ động kiểm tra thông tin về diện tích cung ứng DVMTR, đơn giá chi trả, số tiền được hưởng cũng như các nội dung liên quan chỉ bằng vài thao tác đơn giản.

Tại bản Nậm Chim, xã Na Sang, chủ rừng Lý A Tàng là một trong những người đầu tiên được hướng dẫn tiếp cận với phương thức tra cứu thông tin mới này. Theo ông, việc sử dụng mã QR Code giúp người dân thuận tiện hơn trong việc theo dõi các khoản chi trả DVMTR.

“Trước đây, muốn biết tiền DVMTR được chi trả như thế nào thì bà con phải đến trụ sở UBND xã xem thông báo. Có khi phải chờ cán bộ thông tin hoặc đến tận nơi mới biết được. Bây giờ được hướng dẫn quét mã QR Code trên điện thoại, tôi có thể xem ngay các thông tin liên quan. Cách làm này rất dễ, dễ hiểu, nhanh và tiện lợi. Chỉ cần có điện thoại thông minh là có thể kiểm tra được diện tích rừng, số tiền được nhận và những thông tin cần biết. Bà con nắm rõ hơn quyền lợi của mình thì cũng yên tâm hơn trong việc chăm sóc, bảo vệ rừng”, ông Lý A Tàng chia sẻ.

Hệ thống mã QR Code được thiết kế theo hướng thân thiện, dễ sử dụng, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng. Người dân chỉ cần mở ứng dụng quét mã trên điện thoại như camera, Zalo hoặc các ứng dụng hỗ trợ khác; hướng camera vào mã QR Code được niêm yết và truy cập đường link hiển thị trên màn hình để xem thông tin.

Một thao tác nhỏ nhưng đang góp phần tạo nên sự thay đổi lớn trong cách người dân tiếp cận chính sách, nhất là tại những địa bàn khó khăn, nơi khoảng cách về địa lý từng là trở ngại trong việc truyền tải thông tin.

Từ bảng niêm yết truyền thống đến phương thức công khai trên nền tảng số

Thực hiện Luật dân chủ ở cơ sở năm 2022, Luật Lâm nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên đã chủ động xây dựng hệ thống mã QR Code phục vụ công khai, tra cứu thông tin chi trả DVMTR hằng năm. Theo đó, Phòng Kinh tế các xã, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị các phường được đề nghị tham mưu UBND cấp xã, phường tổ chức niêm yết mã QR Code tại trụ sở cơ quan; đồng thời phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn người dân, chủ rừng thực hiện quét mã để tiếp cận thông tin một cách thuận lợi.

Đối với các cộng đồng thôn, bản - những đối tượng trực tiếp hưởng lợi từ chính sách DVMTR - mã QR Code được bố trí tại nhà văn hóa hoặc địa điểm sinh hoạt chung. Đây không chỉ là nơi công khai thông tin mà còn trở thành điểm kết nối, giúp người dân dễ dàng theo dõi, kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện chính sách.

Trước khi triển khai hình thức này, việc công khai thông tin chi trả DVMTR chủ yếu được thực hiện qua bảng thông báo tại trụ sở UBND cấp xã. Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, nhiều bảng thông báo đã xuống cấp, hư hỏng hoặc không còn phù hợp với yêu cầu thực tế.

Theo thống kê, toàn tỉnh từng lắp đặt 128 bảng thông báo chi trả DVMTR tại cơ sở, nhưng hiện chỉ còn 16 bảng còn sử dụng được; 112 bảng đã xuống cấp hoặc cần thay thế. Việc duy trì hình thức truyền thống không chỉ phát sinh chi phí sửa chữa, thay mới mà còn hạn chế khả năng cập nhật thông tin thường xuyên, kịp thời.

Từ thực tế đó, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên đã chuyển sang ứng dụng mã QR Code như một giải pháp phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số hiện nay. Phương thức này vừa tiết kiệm chi phí, vừa thuận lợi trong cập nhật dữ liệu, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin nhanh hơn.

Đến nay, Quỹ đã xây dựng và phát hành 06 mã QR Code, tích hợp các nội dung quan trọng như: thông báo chi trả tiền DVMTR, đơn giá, diện tích cung ứng DVMTR; đồng thời kết nối với các sản phẩm truyền thông như video tuyên truyền, trang thông tin điện tử và Zalo OA của Quỹ.

Minh bạch thông tin, tăng vai trò giám sát của cộng đồng

Việc ứng dụng mã QR Code trong công khai thông tin chi trả DVMTR bước đầu đã mang lại những hiệu quả tích cực. Người dân có thể tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi thông qua điện thoại thông minh, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thời gian và địa điểm niêm yết.

Quan trọng hơn, khi thông tin được công khai trên nền tảng số, người dân có thêm điều kiện để kiểm tra, đối chiếu các nội dung liên quan đến quyền lợi của mình. Đây cũng là cơ sở để phát huy vai trò giám sát của cộng đồng trong thực hiện chính sách DVMTR, góp phần nâng cao tính minh bạch trong quản lý, sử dụng nguồn kinh phí chi trả.

Việc đưa công nghệ số vào công tác tuyên truyền, công khai chính sách còn góp phần thay đổi thói quen tiếp cận thông tin của người dân, từng bước đưa chuyển đổi số đến gần hơn với cộng đồng vùng cao.

Dù mang lại nhiều tiện ích, quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn nhất định. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi, còn hạn chế trong việc sử dụng điện thoại thông minh; hạ tầng mạng tại một số khu vực chưa ổn định; thói quen tiếp nhận thông tin theo phương thức truyền thống vẫn còn phổ biến.

Trong thời gian tới, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên sẽ tiếp tục hoàn thiện nội dung tích hợp trên hệ thống mã QR Code, mở rộng phạm vi áp dụng, đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng. Việc kết hợp giữa phương thức công khai truyền thống và ứng dụng công nghệ số sẽ tiếp tục được duy trì nhằm bảo đảm mọi người dân đều có thể tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời.

Từ một thao tác đơn giản trên màn hình điện thoại, một phương thức công khai mới đang từng bước hình thành trong công tác quản lý, bảo vệ rừng ở Điện Biên. Khi thông tin được minh bạch, quyền lợi được công khai và cộng đồng được tham gia giám sát, chính sách chi trả DVMTR sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, trở thành động lực để người dân gắn bó hơn với rừng và chung tay bảo vệ những cánh rừng quê hương./.