Dienbien.gov.vn - Với hơn 12.731 ha rừng hiện có, trong đó trên 12.113 ha được hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), xã Na Sang đang từng bước phát huy hiệu quả nguồn lực từ chính sách này, gắn quyền lợi kinh tế với trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng của cộng đồng dân cư. Nguồn tiền DVMTR không chỉ góp phần cải thiện thu nhập mà còn tạo động lực để người dân chủ động tham gia tuần tra, kiểm tra, phòng cháy, chữa cháy rừng, bảo vệ tài nguyên rừng tại địa phương.

Theo Kế hoạch số 5342/KH-UBND ngày 28/10/2026 của UBND xã Na Sang về triển khai công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng mùa khô năm 2026-2027, toàn xã hiện có 12.731,94 ha rừng, trong đó diện tích được hưởng chính sách chi trả DVMTR là 12.113,37 ha. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, duy trì nguồn nước, chống xói mòn đất và tạo tiềm năng phát triển kinh tế lâm nghiệp tại địa phương.

Thực hiện chính sách DVMTR, năm 2025, tổng số tiền Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã chi trả cho các chủ rừng, cộng đồng dân cư và UBND xã Na Sang là hơn 11,35 tỷ đồng. Nguồn kinh phí được phân bổ cho 75 hộ gia đình, cá nhân, 30 cộng đồng dân cư, Đồn Biên phòng Mường Mươn và UBND xã Na Sang. Năm 2026, tổng kinh phí chi trả là hơn 2,9 tỷ đồng, trong đó 43 hộ gia đình, cá nhân được nhận hơn 188 triệu đồng và 25 cộng đồng dân cư được nhận hơn 2,72 tỷ đồng.

Đối với diện tích 727,39 ha rừng được Nhà nước giao UBND xã Na Sang trực tiếp quản lý, năm 2025, xã được giao quản lý và sử dụng hơn 805 triệu đồng tiền DVMTR. Việc sử dụng nguồn tiền được xã xây dựng kế hoạch cụ thể, bám sát hướng dẫn của liên ngành tại Hướng dẫn số 3696/HDLN-SNNMT-STC ngày 7/6/2026.

Theo đó, kinh phí được bố trí cho các hoạt động quản lý, bảo vệ rừng; chi trả cho cộng đồng dân cư nhận khoán bảo vệ rừng; hỗ trợ lực lượng tuần tra, truy quét các điểm nóng, phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, nghiệm thu rừng. Ngoài ra, nguồn tiền còn phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng; hỗ trợ người tham gia ngăn chặn hành vi phá rừng, chữa cháy rừng bị tai nạn, thương tật; tổ chức tập huấn, hội nghị, sơ kết, tổng kết và mua sắm công cụ, dụng cụ, trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ bảo vệ rừng. Các khoản thu, chi được công khai thông qua Hội đồng nhân dân xã, góp phần bảo đảm việc quản lý, sử dụng kinh phí đúng mục đích, đúng quy định.

Không chỉ mang lại nguồn lực tài chính cho công tác lâm nghiệp, chính sách chi trả DVMTR còn từng bước làm thay đổi nhận thức và hành động của người dân. Từ chỗ chủ yếu nhìn nhận rừng qua giá trị gỗ, lâm sản, người dân ngày càng hiểu rõ hơn những lợi ích mà rừng mang lại thông qua điều tiết nguồn nước, bảo vệ đất, hạn chế xói mòn và duy trì nguồn sinh thủy. Việc được hưởng tiền dịch vụ môi trường rừng cũng giúp các hộ gia đình, cộng đồng nhận khoán thấy rõ quyền lợi gắn với trách nhiệm bảo vệ diện tích rừng được giao.

Tại các bản, cộng đồng dân cư từng bước phát huy vai trò tự quản, chủ động phân công thành viên tham gia tuần tra, kiểm tra rừng; phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng Kiểm lâm phát hiện, thông báo kịp thời các hành vi chặt phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, lấn chiếm đất rừng. Ý thức phòng cháy, chữa cháy rừng cũng được nâng lên, nhất là trong việc sử dụng lửa an toàn khi sản xuất nương rẫy và chủ động thông tin khi phát hiện nguy cơ cháy rừng.

Cùng với sự vào cuộc của chính quyền và cộng đồng, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng phối hợp với địa phương kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách DVMTR, từ công tác chi trả, quản lý, sử dụng kinh phí đến kiểm tra thực tế kết quả bảo vệ rừng. Qua đó, kịp thời hướng dẫn, chấn chỉnh những tồn tại, góp phần bảo đảm nguồn tiền được sử dụng đúng mục đích, phục vụ thiết thực nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng. Hoạt động kiểm tra, giám sát cũng góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý tài chính, tăng cường năng lực hoạt động của các cộng đồng nhận khoán và trách nhiệm của các chủ rừng.

Bên cạnh phát huy nguồn lực từ chính sách DVMTR, Na Sang tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Trước dự báo mùa khô năm 2026-2027 có thể xuất hiện tình trạng ít mưa, nắng nóng, khô hanh kéo dài, nguy cơ cháy rừng ở mức cao, xã tập trung tuyên truyền các quy định của pháp luật về lâm nghiệp; vận động người dân nâng cao ý thức bảo vệ rừng, sử dụng lửa an toàn trong sản xuất nương rẫy. Địa phương tổ chức ký cam kết quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng giữa các hộ dân với trưởng bản, chủ rừng, hoàn thành trước ngày 15/12/2026.

Xã cũng kiện toàn Ban Chỉ huy phòng cháy, chữa cháy rừng; phân công lực lượng trực 24/24 giờ trong thời gian từ tháng 10/2026 đến hết tháng 5/2027; củng cố các tổ bảo vệ rừng tại bản, tổ dân phố, tăng cường tuần tra, kiểm tra những khu vực có nguy cơ xảy ra cháy rừng, phá rừng. Công tác tuyên truyền được triển khai qua hệ thống loa truyền thanh và trực tiếp tại các bản, dòng họ, điểm, nhóm tôn giáo; chú trọng tăng thời lượng phát thanh bằng tiếng Mông, tiếng Thái để người dân dễ tiếp cận, hiểu và thực hiện.

Địa phương đồng thời định hướng phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững thông qua trồng rừng mới, trồng cây phân tán, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, nâng cao chất lượng rừng và tăng độ che phủ. Việc phát triển cây mắc ca trồng xen cà phê, khuyến khích trồng lâm sản ngoài gỗ và cây dược liệu dưới tán rừng có giá trị kinh tế cũng được quan tâm, nhằm tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Việc gắn chính sách chi trả DVMTR với trách nhiệm của từng chủ rừng, hộ gia đình và cộng đồng dân cư đang tạo thêm nguồn lực cho công tác quản lý, bảo vệ rừng tại Na Sang. Khi quyền lợi kinh tế được gắn với trách nhiệm giữ rừng, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn trở thành lực lượng trực tiếp tham gia quản lý, giám sát và bảo vệ tài nguyên rừng. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương duy trì diện tích rừng hiện có, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển sinh kế bền vững gắn với rừng./.