Dienbien.gov.vn - Sáng 18/7, đồng chí Lò Văn Cương - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên dự diễn đàn “Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực tại Điện Biên” tại Hội trường Hoa Ban (Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh).

Diễn đàn do Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, Hội Làm vườn Việt Nam tổ chức.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên, năm 2025 sản xuất trồng trọt tiếp tục duy trì tăng trưởng ổn định, nhiều sản phẩm chủ lực đạt kết quả tích cực. Tổng diện tích rau các loại đạt khoảng 5.156 ha, sản lượng trên 95.000 tấn, góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và phát triển sản xuất hàng hóa. Đối với cây công nghiệp, diện tích cà phê đạt hơn 8.120 ha, sản lượng khoảng 6.025 tấn; mắc ca đạt trên 12.360 ha, từng bước trở thành ngành hàng có giá trị kinh tế cao. Lĩnh vực cây ăn quả đạt khoảng 4.160 ha, sản lượng 26.720 tấn, trong đó dứa là cây trồng chủ lực với diện tích trên 1.080 ha, sản lượng khoảng 9.000 tấn; chanh leo tiếp tục được duy trì và phát triển tại các vùng có điều kiện phù hợp.

Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu nâng diện tích rau các loại lên 6.500 ha, sản lượng trên 113.000 tấn; mở rộng diện tích cà phê lên trên 13.130 ha, mắc ca gần 14.900 ha và tổng diện tích cây ăn quả đạt 5.000 ha, trong đó tiếp tục phát triển các vùng chuyên canh dứa và chanh leo theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và liên kết chuỗi.

Phát biểu khai mạc, đồng chí Lò Văn Cương - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh, Điện Biên có nhiều tiềm năng, lợi thế về đất đai, thổ nhưỡng, khí hậu, tài nguyên sinh thái và bản sắc văn hóa để phát triển nông nghiệp hàng hóa, nông nghiệp xanh và nông nghiệp hữu cơ, bền vững. Với diện tích tự nhiên trên 954.000 ha, trong đó đất nông nghiệp và lâm nghiệp chiếm khoảng 93% diện tích tự nhiên, tỉnh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các vùng nguyên liệu tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Theo đồng chí Lò Văn Cương, đến nay, nhiều vùng sản xuất hàng hóa tập trung từng bước được hình thành. Toàn tỉnh hiện nay có trên 10.000 ha diện tích canh tác lúa chất lượng cao, trên 10.800 ha cà phê, 12.400 ha mắc ca, gần 5.000 ha cây ăn quả các loại.

Công tác xây dựng thương hiệu nông sản được quan tâm với 2 chỉ dẫn địa lý và 9 nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận được bảo hộ; công tác xúc tiến, thu hút đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp đạt nhiều kết quả, tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, tỉnh đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác với 8 nhà đầu tư, doanh nghiệp để nghiên cứu, đầu tư phát triển vùng nguyên liệu, trang trại chăn nuôi tập trung và chế biến nông sản.

Tại diễn đàn, TS. Lê Văn Đức - Hội Làm vườn Việt Nam cho biết, để phát triển kinh tế vườn tuần hoàn tại vùng trung du và miền núi phía Bắc, cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao giá trị sản xuất.

Trọng tâm là xây dựng các mô hình sản xuất khép kín theo hướng VAC tuần hoàn, kết hợp đa dạng cây trồng, vật nuôi và thủy sản để hình thành hệ sinh thái nông nghiệp bền vững. Ông cũng nhấn mạnh việc tích hợp sản xuất nông - lâm - thủy sản với chế biến, sản xuất theo chuỗi giá trị, số hóa trong sản xuất, kết nối với thị trường tiêu thụ, kết hợp du lịch sinh thái và trải nghiệm nhằm gia tăng giá trị.

Trong khi đó, ThS. Đinh Thị Tiếu Oanh - Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên nhấn mạnh, vùng Tây Bắc có nhiều lợi thế để phát triển cà phê chè nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả sản xuất, cần chú trọng đổi mới cơ cấu giống theo hướng sử dụng các giống mới có năng suất, chất lượng cao và khả năng chống chịu tốt, thay thế dần những giống đã bộc lộ hạn chế.

Bên cạnh việc phát triển giống, bà Oanh cho rằng, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về nhân giống, quy trình canh tác, tưới nước tiết kiệm, thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý vùng trồng theo yêu cầu truy xuất nguồn gốc, không gây mất rừng theo quy định của thị trường xuất khẩu.

Theo bà, việc tưới nước và bón phân đúng thời điểm còn giúp cây ra hoa đồng đều, quả chín tập trung, qua đó giảm chi phí thu hái do không phải thu hoạch nhiều đợt. Đồng thời, cần nâng cao năng lực sơ chế ngay tại vùng nguyên liệu để người dân chủ động hơn trong tiêu thụ, hạn chế tình trạng bị ép giá.

Bà Oanh cũng đề xuất địa phương và doanh nghiệp xây dựng các điểm thu mua, sơ chế và chế biến tập trung, góp phần giải quyết tình trạng ùn ứ nông sản vào thời điểm thu hoạch chính vụ, nâng cao giá trị và phát triển bền vững ngành cà phê chè tại khu vực Tây Bắc.

Còn theo PGS.TS Phạm Anh Tuấn - nguyên Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch, để nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, Điện Biên cần ưu tiên ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch phù hợp với từng ngành hàng.

Đối với lúa gạo, cần đẩy mạnh công nghệ sấy, bảo quản silo và chế biến gạo chất lượng cao; với cà phê, chè tập trung vào chế biến đặc sản, rang xay, lên men có kiểm soát và chiết xuất hoạt chất. Các sản phẩm cây ăn quả cần phát triển hệ thống kho lạnh, tiền làm lạnh, công nghệ bao gói khí biến đổi (MAP), cấp đông nhanh (IQF), sấy lạnh và sấy thăng hoa nhằm kéo dài thời gian bảo quản và giữ chất lượng. Đối với rau an toàn, ưu tiên hoàn thiện chuỗi lạnh, công nghệ bao gói và sơ chế, chế biến hiện đại. Trong khi đó, dược liệu và mắc ca cần được đầu tư các công nghệ sấy nhiệt thấp, chiết xuất hoạt chất, tinh dầu, ép dầu và chế biến thực phẩm chức năng.

Tại phiên tọa đàm với chủ đề “Kết nối chuỗi giá trị nông sản Điện Biên theo hướng xanh, bền vững”, các đại biểu đã tập trung trao đổi về định hướng phát triển các sản phẩm chủ lực của Điện Biên; thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn; phát triển chuỗi giá trị cà phê, mắc ca, rau quả; đồng thời đề xuất các giải pháp tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân nhằm xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Điện Biên trên thị trường trong nước và quốc tế.

Diễn đàn đã mang đến nhiều góc nhìn và giải pháp thiết thực nhằm phát triển nông nghiệp Điện Biên theo hướng xanh, hiện đại và bền vững. Các tham luận và phiên tọa đàm tập trung làm rõ những giải pháp về phát triển vùng nguyên liệu, đổi mới giống, ứng dụng khoa học công nghệ, chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn và liên kết chuỗi giá trị.

Đây là cơ sở quan trọng để Điện Biên khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và từng bước khẳng định vị thế nông sản Tây Bắc trên thị trường trong nước và quốc tế./.