Dienbien.gov.vn - Nhiều năm qua, việc chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đã trở thành nguồn lực quan trọng góp phần nâng cao thu nhập, khuyến khích người dân tham gia quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh Điện Biên. Tuy nhiên, tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, hình thức nhận tiền mặt vẫn phổ biến, kéo theo không ít bất cập: Người dân phải đi xa nhận tiền, mất thời gian, phát sinh chi phí đi lại; công tác quản lý, đối chiếu cũng gặp khó khăn.

Trước thực tế đó, cùng với yêu cầu đổi mới quản lý tài chính công và thúc đẩy chuyển đổi số, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh đang đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thực hiện nhận tiền chi trả DVMTR qua tài khoản ngân hàng, từng bước thay đổi thói quen giao dịch tiền mặt, hướng tới công khai, minh bạch và thuận tiện hơn trong thực hiện chính sách. Cuối tháng 4 vừa qua, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng phối hợp với chính quyền địa phương và Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai mô hình “Dân vận khéo” tại xã Búng Lao nhằm tuyên truyền chính sách chi trả DVMTR, đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ chủ rừng mở tài khoản ngân hàng để nhận tiền chi trả theo hình thức không dùng tiền mặt. Đây được xem là bước đi quan trọng trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi số lĩnh vực lâm nghiệp, nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý nguồn tiền DVMTR, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân vùng sâu, vùng xa.

Xã Búng Lao là địa bàn có nhiều hộ dân tham gia bảo vệ rừng và được hưởng chính sách chi trả DVMTR. Tuy nhiên, trước đây, phần lớn người dân vẫn quen nhận tiền mặt, trong khi đó, việc thanh toán không dùng tiền mặt vẫn còn khá mới với nhiều hộ dân vùng cao, nhất là người lớn tuổi hoặc những người ít có điều kiện tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Xuất phát từ thực tế đó, mô hình “Dân vận khéo” được triển khai theo hướng “đưa dịch vụ đến gần dân”, theo kế hoạch, các tổ công tác đã trực tiếp xuống từng bản để tuyên truyền chính sách chi trả DVMTR; giải thích rõ quyền lợi, trách nhiệm của chủ rừng; đồng thời hướng dẫn người dân mở tài khoản ngân hàng ngay tại địa bàn. Nội dung tuyên truyền được xây dựng theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện thực tế và nhận thức của người dân vùng cao. Cán bộ không chỉ tuyên truyền bằng văn bản mà còn trực tiếp hướng dẫn từng bước: Chuẩn bị giấy tờ, kê khai thông tin, ký hồ sơ, sử dụng tài khoản… Những vấn đề người dân còn băn khoăn đều được giải thích cụ thể ngay tại buổi làm việc. Theo báo cáo của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, từ ngày 19 - 25/4/2026, các tổ công tác đã tổ chức tuyên truyền tại 10 bản của xã Búng Lao, gồm: Thộ Lộ, Huổi Hỏm, Pú Tỉu, Bua 1, 2, Háo, Tọ Cuông, Pá Tong, Hồng Sọt, Tọ và Phang, có 472 người dân tham gia các buổi tuyên truyền trực tiếp. Đặc biệt, trong tổng số 51 chủ rừng chưa có tài khoản ngân hàng, đã có 40 chủ rừng hoàn thiện thông tin tài khoản, mở mới tài khoản, đạt 78,4%. Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ nét của cách làm “cầm tay chỉ việc”, sát dân và gần dân. Nhiều người dân cho biết trước đây họ ngại mở tài khoản vì nghĩ thủ tục phức tạp hoặc không biết sử dụng. Nhưng khi được cán bộ ngân hàng xuống tận nơi hướng dẫn, việc mở tài khoản trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Việc nhận tiền qua tài khoản cũng giúp người dân an tâm hơn bởi hạn chế rủi ro thất lạc, nhầm lẫn và không phải mất thời gian chờ đợi như trước. Đây cũng là một trong những điểm mới phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số hiện nay. Theo thống kê của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, lũy kế đến ngày 07/5/2026, đã có 8.066/8.914 chủ rừng mở tài khoản.

Mô hình “Dân vận khéo” triển khai tại xã Búng Lao không chỉ dừng ở tuyên truyền chính sách, mô hình đã đưa dịch vụ ngân hàng đến tận bản, hỗ trợ người dân làm quen với thanh toán không dùng tiền mặt – điều vốn còn rất mới với nhiều hộ dân vùng cao. Quan trọng hơn, mô hình cho thấy khi công tác dân vận được thực hiện đúng cách, chuyển đổi số sẽ không còn là khái niệm xa vời đối với người dân vùng sâu, vùng xa. Mặc dù, vẫn còn những khó khăn, như: Một số chủ rừng chưa mở được tài khoản do đi làm ăn xa, chưa đủ điều kiện hồ sơ hoặc còn tâm lý e ngại. Điều kiện hạ tầng, trình độ tiếp cận công nghệ ở nhiều nơi vẫn là rào cản lớn. Nhưng từ thực tế ở Búng Lao có thể thấy, khi chính sách được triển khai sát cơ sở, khi cán bộ thực sự gần dân, hiểu dân và kiên trì hướng dẫn người dân, thì những “điểm nghẽn” trong chuyển đổi số hoàn toàn có thể từng bước tháo gỡ. Đây cũng là xu hướng tất yếu trong bối cảnh tỉnh Điện Biên đang thúc đẩy chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực lâm nghiệp và quản lý tài nguyên, mô hình còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về trách nhiệm bảo vệ rừng. Thông qua các buổi tuyên truyền, người dân hiểu rõ hơn ý nghĩa của chính sách chi trả DVMTR, quyền lợi đi đôi với trách nhiệm giữ rừng, bảo vệ tài nguyên rừng bền vững. Vai trò của trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng cũng được phát huy hiệu quả trong quá trình vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân./.