Dienbien.gov.vn – Trên mảnh đất Điện Biên lịch sử, nơi hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, những nghĩa trang liệt sĩ không chỉ là nơi yên nghỉ của các anh hùng mà còn là biểu tượng thiêng liêng của lòng biết ơn. Hôm nay, gần 80 năm sau chiến tranh, một hành trình mới đang được viết tiếp. Đó là hành trình tìm lại tên cho những người con đã ngã xuống, bằng "Chiến dịch 500 ngày đêm" lấy mẫu ADN xác định danh tính liệt sĩ, được nhiều người gọi bằng cái tên đầy xúc động: "Chiến dịch của lòng tri ân".

Hiện nay, tỉnh Điện Biên có 7 nghĩa trang liệt sĩ, riêng trong lòng chảo Mường Thanh và vùng phụ cận có tất cả 5 nghĩa trang do ngành Nội vụ tỉnh quản lý... Trong đó có 3 nghĩa trang liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch Điện Biên Phủ tháng 5/1954 (Nghĩa trang A1, Nghĩa trang Him Lam và Nghĩa trang Độc Lập), thuộc quy mô cấp quốc gia, được xây dựng và tiến hành quy tập lần đầu vào cuối năm 1957 (sau 3 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ). Thông tin chính thức, cả 3 nghĩa trang: A1, Him Lam và Độc Lập được nâng cấp theo quyết định 07/QĐ-TTg ngày 06/01/1993 của Thủ tướng Chính phủ. Còn lại 2 nghĩa trang quy mô cấp tỉnh, là nghĩa trang của các Thanh niên xung phong hy sinh trong quá trình xây dựng Công trình Đại thủy nông Nậm Rốm (1963-1969) và Nghĩa trang Tông Khao - nơi lưu giữ hài cốt quân tình nguyện Việt Nam hy sinh trên chiến trường thượng Lào, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cách đây hơn năm thập niên...

Nghĩa trang Tông Khao nằm gần bản Tông Khao, xã Thanh Nưa được xây dựng năm 1989 với diện tích trên 4.000m². Đến nay đã quy tập được khoảng 2.500 hài cốt liệt sĩ, trong đó hơn 200 ngôi mộ rõ thông tin họ tên, quê quán của liệt sĩ...

Với tinh thần hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ, mới đây nhất, ngày 4/6/2026, đã diễn ra cuộc họp của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Điện Biên; nhằm tiến hành lấy mẫu, xác định danh tính liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ Tuần Giáo (dưới chân đèo Pha Đin), sau đó rút kinh nghiệm thực hiện đồng thời tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, đồng chí Nguyễn Văn Đoạt - Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Điện Biên, về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh: Tỉnh sẽ tích cực chỉ đạo và triển khai có hiệu quả, đảm bảo tiến độ và hoàn thành “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” với tinh thần quyết tâm cao nhất. Ban Chỉ đạo tỉnh tổng hợp, tiếp thu các ý kiến để bổ sung, hoàn thiện kế hoạch, báo cáo và tham mưu tổ chức triển khai thực hiện bảo đảm chất lượng, hiệu quả, theo phương châm 6 rõ, gồm: “Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”. Các đơn vị thành viên nỗ lực đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, cung cấp thông tin; thường xuyên đổi mới nội dung hình thức, phương pháp tuyên truyền đa dạng, phong phú. Vận động, phát huy vai trò của các tổ chức, cá nhân thu thập, kết nối, xử lý thông tin về mộ liệt sĩ. Bảo đảm kinh phí, trang bị phương tiện đầy đủ; tăng cường kiểm tra, đôn đốc của ban chỉ đạo, cơ quan thường trực và các tổ công tác.

Được biết, thực hiện Kế hoạch số 3907/KH-BCĐ ngày 18/5/2026, về tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh là cơ quan được giao chủ trì, phối hợp Sở Nội vụ, cấp ủy chính quyền các xã, phường và các lực lượng liên quan, tiến hành khảo sát toàn bộ số mộ tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Trong đó, tập trung rà soát tại xã Tuần Giáo, đánh dấu xác định vị trí đối với 128 mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin cần lấy mẫu; chuẩn bị các điều kiện để thiết lập khu lấy mẫu, chuẩn hóa thông tin trên bia mộ và trên hệ thống phần mềm quản lý ở nghĩa trang liệt sĩ xã Tuần Giáo, góp phần đẩy nhanh tiến độ xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin trên địa bàn tỉnh. Sau khi hoàn thành lấy mẫu tại nghĩa trang liệt sĩ Tuần Giáo, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và các đơn vị phối hợp tổ chức rút kinh nghiệm, sau đó triển khai đồng bộ tại các nghĩa trang liệt sĩ khác trong tỉnh. Phấn đấu đến hết tháng 4/2027, hoàn thành mục tiêu lấy mẫu tại gần 4.600 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, thuộc 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn toàn tỉnh.  

Theo Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Điện Biên, toàn tỉnh hiện còn 4.593 phần mộ liệt sĩ tại 7 nghĩa trang cần lấy mẫu ADN để phục vụ công tác xác định danh tính. Tiếp tục triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” mà nhiều người gọi là “Chiến dịch của lòng tri ân” trên địa bàn tỉnh, chiều ngày 7/7/2026, Đoàn công tác của Sở Nội vụ tỉnh Điện Biên do đồng chí Nguyễn Tiến Đạt, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Nội vụ làm Trưởng đoàn đã đến thăm, động viên lực lượng đang thực hiện nhiệm vụ khai quật, lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ công tác giám định ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Him Lam và Nghĩa trang Liệt sĩ Tông Khao.

Tại các điểm đến, đồng chí Giám đốc Sở ghi nhận, biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực, quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ. Mặc dù điều kiện thời tiết nắng mưa thất thường, khối lượng công việc lớn, các lực lượng vẫn làm việc liên tục, bảo đảm tiến độ Chiến dịch 500 ngày đêm lấy mẫu ADN xác định danh tính liệt sĩ. Theo đồng chí Nguyễn Tiến Đạt, đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, góp phần tri ân các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời đáp ứng nguyện vọng của thân nhân các gia đình liệt sĩ trong hành trình tìm lại tên cho những người con đã ngã xuống.

Qua kiểm tra thực tế, đồng chí Giám đốc Sở đánh giá cao tinh thần trách nhiệm cao của các đơn vị trong việc tuân thủ quy trình khai quật, lấy mẫu, bảo quản và số hóa thông tin từng phần mộ cụ thể và chính xác. Đồng thời đề nghị các lực lượng tiếp tục khắc phục khó khăn, thực hiện nghiêm quy trình chuyên môn, bảo đảm việc khai quật, lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ được tiến hành chặt chẽ, chính xác, an toàn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác giám định ADN và xác định danh tính liệt sĩ. Mặc dù khối lượng công việc rất lớn, địa hình phức tạp, thời tiết thất thường, nền đất yếu gây không ít khó khăn trong quá trình thực hiện, đồng chí đề nghị các lực lượng tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn, tuân thủ nghiêm quy trình chuyên môn, bảo đảm việc khai quật, lấy mẫu hài cốt được thực hiện chặt chẽ, chính xác, an toàn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ. 

Gần tám thập kỷ qua (1947 - 2026), nhưng ký ức về sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ không bao giờ phai nhạt. Trên những nghĩa trang yên bình hôm nay từng dòng người nối nhau dâng nén hương thơm, vòng hoa, mang theo lòng biết ơn chân thành và niềm thương cảm dạt dào. Và trên những ngôi mộ trắng màu thanh bạch, tầng tầng hoa lá cùng thì hương nến và rất nhiều những giọt nước mắt hàm ơn lặng lẽ rơi xuống. Và kỳ diệu thay, thỉnh thoảng trên các bát hương, những nén tâm linh lại hoá thành những quầng lửa, cháy bùng lên trong tiếng chuông nghẹn ngào vút lên không trung, xoáy vào lòng người và lắng lại những dư âm da diết.../.