Dienbien.gov.vn - Trong quá trình chuyển mình mạnh mẽ hướng tới bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, Điện Biên đang đối diện một bài toán lớn: Làm sao vừa tinh giản biên chế, vừa bảo đảm năng lực vận hành của chính quyền cơ sở trong mô hình hai cấp mới. Sau hơn ba tháng triển khai, cùng với việc rà soát thực trạng nhân sự, tỉnh đã khẩn trương tăng cường cán bộ cho cấp xã, bảo đảm bộ máy mới vận hành ổn định, phục vụ nhân dân tốt hơn.

Đoàn công tác Sở Nội vụ Điện Biên kiểm tra vận hành Trung tâm hành chính công tại xã Búng Lao

Theo báo cáo của Sở Nội vụ, đến đầu tháng 10/2025, toàn tỉnh có 2.952 cán bộ, công chức cấp xã đang làm việc trong 45 xã, phường thuộc mô hình chính quyền hai cấp. Tổng số biên chế thực tế dôi dư 165 người so với định mức, song vẫn thiếu hàng trăm nhân sự ở các vị trí chuyên môn sâu, đặc biệt là công nghệ thông tin, xây dựng, tài chính, giáo dục và y tế. Nguyên nhân xuất phát từ việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính, khiến nhiều xã nhập từ 2–3 xã cũ, quy mô dân số và khối lượng công việc tăng đột biến, trong khi số lượng công chức được giao lại không tăng tương ứng. Một số địa bàn vùng sâu, vùng xa như Xa Dung, Pu Nhi, Tìa Dình, Nậm Nèn đang thiếu từ 10–16 công chức; nhiều xã có cán bộ được điều chuyển từ nơi khác nhưng không đúng chuyên ngành đào tạo, khiến năng lực quản lý, điều hành chưa tương xứng yêu cầu mới. Đặc biệt, đội ngũ công chức khối chính quyền tuy đạt trình độ Đại học nhưng chưa được đào tạo lại phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, quản trị địa phương hiện đại, trong khi khối lượng công việc sau sáp nhập tăng gấp đôi.

Trước thực tế đó, nhằm tháo gỡ khó khăn về nhân lực, Sở Nội vụ đã phối hợp với Ban Tổ chức Tỉnh ủy tiến hành rà soát thực trạng cán bộ, công chức tại 45 xã, phường, từ đó xây dựng phương án bố trí, điều động và biệt phái nhân sự linh hoạt, bám sát yêu cầu thực tế. Theo phương án trình UBND tỉnh, Điện Biên sẽ biệt phái 97 công chức, viên chức từ các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh về hỗ trợ cấp xã, trong đó ưu tiên các lĩnh vực chuyên môn cấp thiết như công nghệ thông tin, giao thông – xây dựng, y tế, nông nghiệp, tài chính. Theo đó, 21 người thuộc các chuyên ngành công nghệ thông tin, thông tin – truyền thông, chuyển đổi số; 22 người trong lĩnh vực xây dựng và giao thông; 45 người trong ngành y tế cùng các chuyên viên về nội vụ, tài chính, văn hóa, nông nghiệp được điều động về giúp cơ sở. Song song với đó, Sở Nội vụ đề xuất cho phép các xã chủ động ký hợp đồng lao động ngắn hạn với những người có chuyên môn phù hợp để đáp ứng ngay yêu cầu công vụ, nhất là ở các lĩnh vực thiếu hụt lâu dài. Không chỉ dừng ở việc biệt phái, Điện Biên còn thực hiện điều động cán bộ giữa các xã thừa và thiếu nhân sự, nhằm cân đối lực lượng trong toàn tỉnh. Theo kế hoạch, phường Mường Lay và xã Na Sang (dư biên chế) dự kiến sẽ điều chuyển 13 người cho các xã Pa Ham, Nậm Nèn; xã Na Son, Mường Luân điều động 6 người cho các xã Tìa Dình, Xa Dung, Pu Nhi, Phình Giàng; phường Điện Biên Phủ và phường Mường Thanh mỗi đơn vị điều chuyển 3 cán bộ cho xã Thanh An và Sam Mứn. Cách làm này không chỉ khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân sự tại cơ sở mà còn tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ trẻ, có năng lực được rèn luyện trong môi trường thực tiễn, nâng cao kinh nghiệm quản lý nhà nước. Song song đó, tỉnh cũng giao nhiệm vụ cho các địa phương chủ động rà soát, sắp xếp lại nhân sự trong nội bộ xã, bố trí lại giữa khối Đảng, chính quyền và đoàn thể theo hướng “đúng người – đúng việc – đúng chuyên môn”. Đây được xem là bước đi quan trọng để tận dụng tối đa nguồn lực hiện có, giảm thiểu lãng phí biên chế.

Đoàn công tác của Sở Nội vụ và Ban Tổ chức Tỉnh uỷ làm việc với các xã về thực trạng hoạt động của cấp xã

Tuy đạt được nhiều kết quả bước đầu, song theo đánh giá của Sở Nội vụ, mô hình chính quyền hai cấp ở Điện Biên vẫn đang đối mặt với hàng loạt thách thức. Hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, đặc biệt ở hệ thống công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung. Nhiều xã vẫn phải thao tác thủ công, phần mềm quản lý văn bản thường xuyên trục trặc, ảnh hưởng tiến độ công việc. Cùng với đó, nhiều xã chưa có trụ sở tập trung, phải chia đôi địa điểm làm việc; cán bộ không có phòng công vụ, đời sống sinh hoạt khó khăn. Một số xã có chức năng quản lý diện tích rộng gấp đôi trước đây nhưng chỉ được bố trí 32 biên chế – mức bình quân tạm thời theo quy định hiện nay, khiến công chức thường xuyên trong tình trạng quá tải. Bên cạnh đó, việc phân cấp, ủy quyền giữa các cấp chính quyền chưa thật rõ ràng, HĐND tỉnh vẫn chưa ban hành Nghị quyết cho phép Chủ tịch UBND cấp xã ủy quyền ký chứng thực cho công chức, dẫn đến việc lãnh đạo xã phải trực tại Trung tâm Phục vụ hành chính công để ký chứng thực cho người dân, ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo điều hành tại cơ sở.

Từ thực tiễn triển khai, các xã, phường đã kiến nghị UBND tỉnh xem xét cho phép xã, phường được ký hợp đồng lao động để thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ của công chức đối với các vị trí chuyên ngành còn thiếu của các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã theo Nghị định 173/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức, cũng như sớm ban hành khung biên chế và chức năng của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã – đơn vị đầu mối thực hiện các dịch vụ công tại cơ sở. Đặc biệt, ngành Giáo dục đề xuất giữ nguyên phụ cấp đứng lớp cho giáo viên được biệt phái về xã làm việc, để khuyến khích những người có chuyên môn, năng lực tham gia công tác tại chính quyền địa phương. Các địa phương cũng mong muốn Chính phủ sớm ban hành định mức biên chế chính thức cho cấp xã thay cho quy định tạm thời, vì thực tế khối lượng công việc tại cấp cơ sở hiện nay “vượt xa” khả năng của 32–35 biên chế. Song song với việc điều động, biệt phái, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng nhân lực. Thời gian tới, tỉnh sẽ phối hợp với các cơ sở đào tạo như: Trường Chính trị tỉnh, Trường Cao đẳng Điện Biên, Đại học Tây Bắc… tổ chức các lớp đào tạo lại theo chuyên ngành còn thiếu, nhất là công nghệ thông tin, quản trị công, quản lý đầu tư và kinh tế số. Các xã, phường cũng được khuyến khích tự chủ động cử công chức tham gia học tập, bồi dưỡng; khuyến khích mô hình “học qua thực hành”, ghép cặp giữa cán bộ biệt phái từ tỉnh với công chức xã để vừa hỗ trợ nghiệp vụ, vừa đào tạo tại chỗ.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã), là bước đột phá lớn trong cải cách tổ chức bộ máy hành chính. Mục tiêu của mô hình là tinh gọn trung gian, tăng tính chủ động cho cơ sở, đưa chính quyền gần dân hơn, xử lý công việc nhanh hơn và hiệu quả hơn. Việc hoàn thiện đội ngũ cán bộ cấp xã là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quyết định để mô hình mới phát huy hiệu quả. Điện Biên đang trong giai đoạn cải cách hành chính, việc tăng cường nhân sự cho cấp xã không chỉ là biện pháp tình thế, mà còn là bước chuẩn bị dài hạn cho nền hành chính hiện đại, vận hành theo hướng phục vụ. Sự chủ động của Sở Nội vụ, tinh thần vào cuộc quyết liệt của các xã, phường và sự chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh chính là “chìa khóa” để mô hình chính quyền hai cấp ở Điện Biên sớm vận hành thông suốt, hiệu quả./.