Dienbien.gov.vn – Những năm qua, dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đang ngày càng chứng minh vai trò là đòn bẩy kinh tế lâm nghiệp hiệu quả, bền vững. Không còn là một chính sách đơn thuần hỗ trợ đời sống người dân, DVMTR đã trở thành nguồn lực tài chính xanh, góp phần bảo vệ rừng, tăng thu nhập và xây dựng nền lâm nghiệp hiện đại dựa trên sự tham gia tích cực của cộng đồng tại tỉnh Điện Biên.

Cắm biển "Cấm lửa" tại khu vực chi trả DVMTR của Ban Quản lý rừng cộng đồng xã Sá Tổng

Theo báo cáo năm 2025 của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh, tổng thu DVMTR của Điện Biên ước đạt gần  276 tỷ đồng (đạt 100% kế hoạch), dù bối cảnh triển khai còn nhiều khó khăn về xác minh diện tích, hoàn thiện hồ sơ, tranh chấp đất rừng và chồng lấn thông tin giữa bản đồ và quyết định giao đất. Con số này cho thấy, DVMTR không chỉ mang tính hỗ trợ mà đã trở thành động lực kinh tế thực sự, có khả năng bù đắp chi phí quản lý rừng, tăng cường nguồn lực cho chủ rừng và thúc đẩy bảo vệ rừng dựa vào cộng đồng. DVMTR đã mở ra cơ hội gia tăng thu nhập ổn định cho hàng nghìn hộ dân trồng rừng. Theo báo cáo, tính đến tháng 11/2025, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã thanh toán gần 166 tỷ đồng tiền DVMTR năm 2024 cho 6.626 chủ rừng (đạt 98,4% kế hoạch); Chi trả thêm trên 4 tỷ 800 triệu đồng cho các chủ rừng còn tồn từ các năm trước; Tạm ứng trên 3 tỷ đồng năm 2025 cho 152 chủ rừng và dự kiến hoàn thành chi 75 tỷ đồng trước ngày 20/12/2025; Tổng diện tích rừng đủ điều kiện chi trả đạt trên 265.494 ha. Những con số này cho thấy DVMTR thực sự đang phát huy hiệu quả, trở thành phần thu nhập quan trọng trong đời sống của người dân. Đối với người dân địa phương, nhất là đồng bào dân tộc sinh sống ở ven rừng, thu nhập từ DVMTR tuy không quá lớn nhưng lại ổn định, giúp họ có thêm điều kiện mua giống cây trồng, vật nuôi, sửa chữa nhà cửa, hay đơn giản là trang trải các khoản sinh hoạt thiết yếu. Không chỉ hỗ trợ về tài chính, DVMTR còn khuyến khích cộng đồng chủ động bảo vệ rừng, coi rừng là tài sản và nguồn sinh kế dài hạn. Tại nhiều xã như Quài Tở, Pú Nhung, Nà Bủng, Nà Hỳ..., DVMTR đã tạo động lực để các bản củng cố tổ đội bảo vệ rừng, ký cam kết không vi phạm lâm luật và tự giác nhắc nhau chủ động PCCCR trong mùa khô hanh. Ông Mùa A Sử - Trưởng bản Thẳm Nặm, xã Quài Tở, chia sẻ khi lực lượng Kiểm lâm xuống bản tăng cường tuyên truyền kỹ năng PCCCR: “Giữ rừng giờ không chỉ vì luật, mà vì cuộc sống của chính mình, có rừng thì mới có tiền DVMTR để trang trải”. Đây chính là sự thay đổi có tính bước ngoặt, khi kinh tế gắn trực tiếp với rừng, cộng đồng tự nhiên sẽ bảo vệ rừng bền vững hơn.

Đại diện các khối, bản trên địa bàn xã Tuần Giáo ký cam kết với Chủ tịch UBND xã tại Hội nghị tổng kết công tác bảo vệ phát triển rừng, PCCCR mùa khô năm 2025 – 2026

DVMTR còn là đòn bẩy thúc đẩy quản lý lâm nghiệp, giúp hệ thống quản lý rừng của tỉnh ngày càng chuyên nghiệp và hiện đại hơn. Năm 2025, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã tổ chức 03 lớp tập huấn chuyên sâu về đo đếm, xác định trữ lượng các-bon, ứng dụng AI và Flycam trong giám sát rừng, thu hút hơn 90 lượt cán bộ tham gia. Đây là nền tảng để Điện Biên bước vào giai đoạn quản lý rừng bằng công nghệ số, minh bạch hơn, chính xác hơn. Bên cạnh đó, để nâng cao năng lực cộng đồng bảo vệ rừng, Quỹ đã tổ chức 19 lớp tập huấn với hơn 600 lượt người tham dự. Qua đó giúp chủ rừng là cộng đồng, hộ gia đình hiểu rõ cách lập phương án quản lý rừng bền vững, cách sử dụng tiền DVMTR đúng quy định và cách PCCCR an toàn, nhờ đó phát huy hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng tăng gấp đôi. Cuối năm 2025, là thời gian cao điểm của mùa hanh khô, cũng là lúc các lực lượng Kiểm lâm Điện Biên bước vào mùa cao điểm PCCCR. Lực lượng kiểm lâm đã triển khai nhiều đợt xuống tận bản, vào từng nhà dân để tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng PCCCR. Đồng chí Hà Lương Hồng – Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm khẳng định: “Phòng cháy rừng phải bắt đầu từ ý thức của người dân, nếu bà con hiểu, bà con sẽ giữ rừng tốt hơn bất kỳ lực lượng nào”. Nhờ định hướng đó, nhiều địa phương đã có chuyển biến mạnh, tại nhiều xã, PCCCR trở thành nội dung gắn liền với việc sử dụng tiền DVMTR. Với hơn 8.900 ha rừng, xã Pú Nhung đã tổ chức tuyên truyền tại toàn bộ 21 bản, hướng dẫn bà con canh tác theo vùng quy hoạch, tuyệt đối không đốt nương trong điều kiện thời tiết nguy hiểm. Nhờ gắn công tác PCCCR với chi trả DVMTR, người dân đã nhận thấy: Giữ rừng tốt thì nguồn thu tăng, rừng mất thì sinh kế cũng mất theo. Ngoài ra, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, năm 2025 Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã phối hợp với các cơ quan báo chí trung ương và địa phương thực hiện 24 phóng sự, 32 tin, 58 bài viết, đồng thời vận hành hiệu quả trang thông tin điện tử và các kênh mạng xã hội với hơn 64 tin, 14 bài đăng tải về hoạt động DVMTR. Đáng chú ý, các hoạt động truyền thông sáng tạo như cấp phát sổ tay, túi đeo chéo, lịch năm mới, tổ chức cuộc thi vẽ tranh “Chung tay bảo vệ rừng và môi trường vì tương lai xanh” đã thu hút sự quan tâm của học sinh và người dân. Nhờ vậy, tinh thần “bảo vệ rừng là bảo vệ cuộc sống chính mình” ngày càng được lan tỏa sâu rộng.

Được hưởng lợi từ rừng, người dân đã có ý thức trong công tác quản lý, bảo vệ rừng

Bước sang năm 2026, với mục tiêu DVMTR tiếp tục là động lực tăng trưởng kinh tế rừng, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng dự kiến thu, chi tiền DVMTR khoảng 264 tỷ đồng, trong đó 228 tỷ đồng sẽ được chi trả cho chủ rừng, bao gồm 80 tỷ tạm ứng và 148 tỷ thanh toán. Với các nhiệm vụ trọng tâm như: Hoàn thiện hồ sơ chi trả, xử lý tranh chấp, chồng lấn đất rừng, đảm bảo 100% chủ rừng đủ điều kiện được nhận tiền. Tiếp tục thực hiện nhiệm vụ: Xây dựng bản đồ chi trả DVMTR năm 2025; Xây dựng đề án chi trả DVMTR cho các cơ sở sử dụng nước, nuôi trồng thủy sản, du lịch sinh thái – mở rộng nguồn thu, tạo động lực mới; Đẩy mạnh tuyên truyền đa phương tiện nhằm lan tỏa nhận thức về vai trò của rừng và chính sách DVMTR.

Từ những kết quả năm 2025 và định hướng năm 2026, có thể khẳng định: DVMTR đã mang đến sự đổi thay tích cực, rừng được bảo vệ, đời sống người dân được cải thiện, cơ chế chi trả ngày càng minh bạch và công bằng hơn, chính quyền giảm áp lực và ngành lâm nghiệp có thêm nguồn lực để phát triển xanh./.

Ngọc Thuỷ