Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, đó là nhà nước công nông đầu tiên được thành lập ở Đông Nam châu Á. Ngày 3/9/1945, ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Hồ Chủ tịch đã có bài phát biểu quan trọng về việc cần thiết phải tổ chức cuộc Tổng tuyển cử tự do trên phạm vi cả nước...­­

Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa II (tháng 5/1960). Ảnh tư liệu

Người nói: “Trước đây chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế nên nước ta không có hiến pháp, nhân dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ. Chúng ta phải có một bản hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng tốt cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu”.

Chưa đầy một tuần sau, ngày 8/9/1945 Người ký ban hành Sắc lệnh số 14, nội dung tiến hành cuộc Tổng tuyển cử tự do trong toàn quốc. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, các địa phương suốt từ Mục Nam Quan (Lạng Sơn) đến mũi Cà Mau dồn công sức cho cuộc bầu cử. Sau hơn 3 tháng với rất nhiều nỗ lực chuẩn bị, ngày 10/12/1945 toàn bộ danh sách ứng cử viên đại biểu Quốc hội được thông báo công khai tại tất cả các tỉnh, thành trong cả nước. Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu đại biểu Quốc hội khóa I đã thành công tốt đẹp, cho dù các thế lực phản cách mạng (điển hình là bọn Việt Quốc và Việt Cách...) điên cuồng chống phá. Với tỷ lệ 95% cử tri đi bỏ phiếu, Quốc hội khóa I đã có 333 đại biểu trúng cử, đại diện cho cử tri 3 miền Bắc - Trung - Nam. Hồ Chủ tịch là một trong số 74 ứng cử viên để bầu lấy 6 đại biểu của Thủ đô Hà Nội.

Trước đó, cử tri Hà Nội có thư chung gửi lên Chính phủ, nội dung đề nghị Bác không phải ra ứng cử; tại nhiều tỉnh, thành khác cử tri cũng đề nghị Bác vào thẳng Quốc hội như một sự đương nhiên. Biết tâm nguyện của nhân dân nói chung và cử tri nói riêng, Bác viết một bức thư phúc đáp với lời lẽ giản dị và hết sức khiêm tốn: “Tôi rất cảm động được đồng bào quá yêu mà đề nghị tôi không phải ra ứng cử. Nhưng tôi là một công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nên tôi không thể vượt khỏi thể lệ của cuộc Tổng tuyển cử đã định. Tôi đã ứng cử ở Hà Nội, nên không thể ứng cử ở nơi nào khác nữa”. Cuối cùng, Bác vẫn ra ứng cử như mọi ứng cử viên khác. Kết quả có tới trên 97% cử tri cả nước đã tin tưởng dành lá phiếu bầu của mình cho đại biểu Quốc hội mang tên Hồ Chí Minh.

Ngày 2/3/1946, tại Thủ đô Hà Nội, Quốc hội khóa I đã họp kỳ thứ nhất. Tại kỳ họp lịch sử này, Bác Hồ phát biểu: “Cuộc quốc dân đại biểu đại hội lần này là lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam ta, đó là kết quả của cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946, mà cuộc Tổng tuyển cử lại là kết quả của sự hy sinh, tranh đấu của tổ tiên ta, nó là kết quả của sự đoàn kết, anh dũng phấn đấu của toàn thể đồng bào Việt Nam ta gồm tất cả các tôn giáo, tất cả các dân tộc trên bờ cõi Việt Nam đoàn kết chặt chẽ thành một khối, hy sinh không sợ, nguy hiểm không sờn, giành lấy nền độc lập cho Tổ quốc”.

Bằng uy tín tuyệt đối của mình, Bác Hồ đã đứng ra thành lập Chính phủ và được Quốc hội khóa I nhanh chóng phê chuẩn. Ngày 19/11/1946, Quốc hội khóa I họp kỳ thứ hai, đã chuẩn y bản Hiến pháp chính thức của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Như vậy, chỉ hơn một năm sau khi giành được độc lập từ tay thực dân Pháp, từ thân phận nô lệ và mất nước, chúng ta đã có Quốc hội, có Chính phủ và có Hiến pháp. Quốc hội khóa I là thành quả to lớn và toàn diện của cuộc đấu tranh bền bỉ, phức tạp, anh dũng và thông minh của Đảng ta, nhân dân ta, mà đứng đầu chính là công dân - cử tri - đại biểu Quốc hội Hồ Chí Minh. Một Quốc hội đại diện cho ý chí sắt đá và nguyện vọng thiêng liêng của mọi người dân Việt Nam yêu nước, trong tình đoàn kết rộng rãi, không phân biệt đảng phái, giai cấp, tôn giáo; hễ là người Việt Nam thì ai cũng phải gắng sức, gắng công; thà hy sinh tất cả vì nền tự do, độc lập của đất nước. Sau thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử khóa I, tình hình chính trị - xã hội nước ta có nhiều diễn biến phức tạp. Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng và Quốc hội, nhân dân ta nhất tề vùng lên làm cuộc kháng chiến trường kỳ đánh đổ thực dân Pháp mà đỉnh cao là Chiến thắng Lịch sử Điện Biên Phủ tháng 5/1954, tại Lai Châu (nay là tỉnh Điện Biên).

Kể từ Quốc hội khóa I (tháng 1/1946), đến lúc qua đời khi đang đảm nhiệm cương vị Chủ tịch nước của Quốc hội khóa III (tháng 9/1969), Bác Hồ liên tục là đại biểu Quốc hội trong vòng 24 năm. Dù trong thời kỳ hoạt động bí mật gian khổ và hiểm nguy, hay những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ sau này, Bác luôn nêu cao tấm gương là người đại biểu của nhân dân, được nhân dân bầu lên để chăm lo cuộc sống cho nhân dân. Tính từ Quốc hội đầu tiên (tháng 1/1946) đến Quốc hội khóa XIV sắp tới (tháng 5/2016), 70 năm qua những lời dạy còn quý hơn vàng ngọc của Bác luôn văng vẳng bên tai: “Những người được bầu vào Quốc hội luôn luôn cố gắng để xứng đáng là những người đầy tớ trung thành của đồng bào; những đại biểu cần - kiệm - liêm - chính, chí công - vô tư, hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội chủ nghĩa”...

Theo baodienbienphu.com.vn