Dienbien.gov.vn - Thuốc lá đang là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới. Không chỉ gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm và tử vong sớm, thuốc lá còn làm gia tăng gánh nặng kinh tế, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững của xã hội. Trước thực trạng đó, tỉnh Điện Biên đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao nhận thức của người dân, xây dựng môi trường sống không khói thuốc và từng bước đẩy lùi tác hại của thuốc lá trong cộng đồng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong sớm trên toàn cầu. Mỗi năm, các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá cướp đi sinh mạng của hơn 8 triệu người, trong đó có khoảng 1,3 triệu người tử vong do tiếp xúc với khói thuốc thụ động. Khu vực Đông Nam Á là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của thuốc lá với khoảng 3 triệu ca tử vong mỗi năm.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó có ít nhất 69 chất được xác định có khả năng gây ung thư. Sử dụng thuốc lá là nguyên nhân trực tiếp gây ra hơn 25 nhóm bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư thực quản, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác. Không những vậy, thuốc lá còn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe sinh sản, làm tăng nguy cơ vô sinh, sảy thai, sinh non và suy giảm chất lượng giống nòi.

Điều đáng lo ngại là tác hại của thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến người hút thuốc mà còn gây hậu quả nghiêm trọng đối với những người xung quanh thông qua khói thuốc thụ động. Trẻ em sống trong môi trường có khói thuốc dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, viêm phổi, hen suyễn và chậm phát triển thể chất. Phụ nữ mang thai hít phải khói thuốc có nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính cũng là những đối tượng dễ bị tổn thương trước tác động của khói thuốc lá.

Bên cạnh những ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sức khỏe, thuốc lá còn gây thiệt hại lớn về kinh tế và xã hội. Chi phí dành cho việc điều trị các bệnh liên quan đến thuốc lá là gánh nặng không nhỏ đối với mỗi gia đình và toàn xã hội. Năng suất lao động bị suy giảm, chất lượng nguồn nhân lực bị ảnh hưởng, môi trường sống bị ô nhiễm do khói thuốc và rác thải từ thuốc lá. Đây là những hệ lụy lâu dài cản trở sự phát triển bền vững của đất nước.

Hiện nay, bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng, đặc biệt trong giới trẻ. Các sản phẩm này thường được quảng bá với hình thức hiện đại, nhiều hương vị hấp dẫn, đánh vào tâm lý tò mò của thanh thiếu niên và người trẻ tuổi. Không ít người lầm tưởng rằng thuốc lá điện tử ít độc hại hơn hoặc có thể giúp cai nghiện thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định không có bất kỳ sản phẩm thuốc lá hay sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn đối với sức khỏe.

Nicotine là chất gây nghiện mạnh, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em và thanh thiếu niên bởi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não bộ, làm suy giảm khả năng học tập, kiểm soát cảm xúc và tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần. Ngoài nicotine, thuốc lá điện tử còn chứa nhiều hóa chất độc hại có thể gây tổn thương phổi, tim mạch và hệ thần kinh. Việc sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ đang trở thành vấn đề đáng báo động, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành và toàn xã hội.

Nhận thức rõ những nguy cơ và tác hại của thuốc lá, thời gian qua công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được ban hành từ năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 1/5/2013 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá trên phạm vi cả nước.

Đặc biệt, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 quy định nghiêm cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Đây được xem là bước đi mạnh mẽ nhằm bảo vệ sức khỏe Nhân dân, đặc biệt là thanh thiếu niên trước sự xâm nhập ngày càng mạnh của các sản phẩm thuốc lá mới.

Theo thống kê, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới Việt Nam đã giảm từ 45,3% năm 2015 xuống còn 38,9% năm 2023. Tỷ lệ hút thuốc thụ động tại nơi làm việc, trường học, cơ sở y tế và trên phương tiện giao thông công cộng cũng giảm đáng kể. Những kết quả này cho thấy sự nỗ lực của các cấp, các ngành và sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân.

Tại tỉnh Điện Biên, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh cùng sự phối hợp tích cực của các sở, ban, ngành, đoàn thể và địa phương. Ban Chỉ đạo Phòng, chống tác hại của thuốc lá tỉnh thường xuyên được kiện toàn và duy trì hiệu quả hoạt động.

Với vai trò là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, Sở Y tế tỉnh Điện Biên đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều kế hoạch, văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; tổ chức các hoạt động truyền thông, tập huấn, kiểm tra, giám sát tại các cơ quan, đơn vị và địa phương. Nhiều mô hình “Cơ quan, đơn vị, trường học, cơ sở y tế không khói thuốc” được xây dựng và duy trì hiệu quả, góp phần tạo môi trường làm việc và học tập lành mạnh.

Các hoạt động truyền thông được triển khai đa dạng dưới nhiều hình thức như tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, pa nô, áp phích, tổ chức mít tinh hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá hằng năm. Nội dung tuyên truyền tập trung nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá ngày càng được nâng cao. Theo số liệu điều tra trên địa bàn tỉnh, tỷ lệ hút thuốc lá đã giảm từ 28,2% năm 2018 xuống còn 17,7% năm 2022. Đây là kết quả đáng ghi nhận, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trên địa bàn tỉnh.

Phát biểu tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2026 vào sáng ngày 28/5, ông Phạm Giang Nam - Giám đốc Sở Y tế, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng, chống tác hại của thuốc lá tỉnh Điện Biên nhấn mạnh: “Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành Y tế mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi người dân hãy nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng; nói không với thuốc lá, chủ động từ bỏ thuốc lá để hướng tới cuộc sống khỏe mạnh hơn”.

Phòng, chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ lâu dài, cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, đơn vị, trường học và mỗi người dân cần tích cực thực hiện các quy định về môi trường không khói thuốc; nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi trong sử dụng thuốc lá. Đặc biệt, cần quan tâm bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ sử dụng thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá mới.

Vì sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, hãy nói không với thuốc lá ngay từ hôm nay. Mỗi hành động nhỏ sẽ góp phần xây dựng một môi trường sống trong lành, an toàn và khỏe mạnh hơn cho hiện tại và các thế hệ tương lai.