Dienbien.gov.vn - Từ những vùng đồi, khu vực khó tiếp cận, cà phê, mắc ca, chè và các sản phẩm nông nghiệp của Điện Biên đang có thêm một phương thức vận chuyển bằng phương tiện bay không người lái (UAV). Không chỉ hỗ trợ đưa nông sản từ điểm thu hoạch đến nơi tập kết, UAV còn được thử nghiệm trong gieo hạt, phun thuốc, bón phân, vận chuyển vật tư nông nghiệp; qua đó mở thêm giải pháp giảm thời gian, chi phí vận chuyển, hạn chế hao hụt sau thu hoạch và hỗ trợ người dân vùng cao nâng cao hiệu quả sản xuất.

Thực hiện Quyết định số 1291/QĐ-UBND ngày 23/6/2026 của UBND tỉnh Điện Biên về cấp phép thử nghiệm có kiểm soát sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post), Tập đoàn FPT và các cơ quan, đơn vị triển khai mô hình trên địa bàn tỉnh. Một trong những hoạt động đầu tiên được triển khai là đưa UAV vào vận chuyển hàng hóa, nông sản tại Mường Ảng. Từ ngày 21/9/2026, Vietnam Post sử dụng UAV vận chuyển nông sản, trước mắt thực hiện chặng từ điểm thu hoạch đến điểm tập kết. Cà phê, mắc ca từ những vùng đồi khó tiếp cận có thể được vận chuyển bằng UAV với tải trọng lên tới 50kg/chuyến, sau đó tiếp tục kết nối bằng đường bộ đến hợp tác xã, cơ sở thu mua, chế biến. Với người dân, hợp tác xã và cơ sở sản xuất ở những khu vực địa hình khó khăn, việc có thêm phương thức vận chuyển từ vùng thu hoạch đến điểm tập kết có thể giúp rút ngắn một chặng trong quá trình đưa nông sản ra khỏi vùng sản xuất. Đây cũng là một trong những mục tiêu của mô hình khi hướng tới giảm thời gian, chi phí vận chuyển và hao hụt sau thu hoạch đối với các sản phẩm như chè, mắc ca, cà phê. 

Theo kế hoạch, giai đoạn 1 được triên khai từ tháng 9 đến hết tháng 12/2026 tập trung vào các hoạt động vận chuyển, phun thuốc bảo vệ thực vật, gieo hạt lúa tại khu vực rừng chè Tả Phìn - Tà Pao, xã Sính Phình; khu vực cánh đồng Mường Thanh và các xã Thanh Nưa, Tuần Giáo, Mường Ảng. Đây là giai đoạn tập trung đưa UAV vào những khâu trực tiếp phục vụ sản xuất. Việc hỗ trợ gieo hạt, phun thuốc và vận chuyển giúp mở thêm lựa chọn cho người dân, hợp tác xã trong tổ chức sản xuất, nhất là tại những khu vực địa hình gây khó khăn cho việc tiếp cận bằng phương tiện thông thường. Giai đoạn 2, từ tháng 1 đến tháng 3/2027, mô hình được mở rộng sang phun thuốc, phân bón và vận chuyển tại các vùng trồng mắc ca ở Tuần Giáo, vùng trồng cà phê tại Mường Ảng; đồng thời tiếp tục triển khai tại cánh đồng Mường Thanh, ưu tiên xã Thanh Nưa và xã Sính Phình. Việc đưa UAV vào nhiều khâu chăm sóc và vận chuyển được kỳ vọng góp phần giảm thời gian, chi phí sản xuất, đồng thời hỗ trợ người dân xử lý công việc tại những khu vực sản xuất phân tán, địa hình khó tiếp cận.

Giai đoạn 3, từ tháng 4 đến tháng 6/2027, phạm vi thử nghiệm tiếp tục mở rộng. UAV được sử dụng để vận chuyển thuốc men, vật tư y tế, mẫu xét nghiệm từ Trung tâm Y tế Mường Ảng đến 4 Trạm y tế, điểm Trạm y tế tại Nà Tấu, Ẳng Tở, Mường Đăng và Ngối Cáy. Cùng thời gian này, mô hình tiếp tục vận chuyển cà phê, mắc ca và chè tươi vào chính vụ tại Tuần Giáo, Sính Phình và Mường Ảng. Đối với người dân vùng sâu, vùng xa, lợi ích của UAV không chỉ nằm ở nông nghiệp, phương tiện này còn được thử nghiệm để hỗ trợ đưa thuốc men, vật tư y tế, mẫu xét nghiệm đến các điểm y tế, góp phần bảo đảm cung ứng kịp thời, an toàn phục vụ khám chữa bệnh và phòng, chống dịch. Giai đoạn 4, từ tháng 7/2027 đến hết quý II/2028, mô hình sẽ chuyển từ thử nghiệm sang mở rộng, vận hành và xúc tiến đầu tư. Tổng số chuyến bay dự kiến trong toàn bộ chương trình khoảng 6.000 chuyến.

Có thể thấy, UAV không chỉ được triển khai đơn thuần như một thử nghiệm công nghệ mà gắn với những nhu cầu cụ thể trong sản xuất và đời sống. Đặc biệt, mô hình vận chuyển nông sản tại Mường Ảng đang cho thấy cách UAV có thể kết nối với phương thức vận tải hiện có. UAV đảm nhận chặng từ điểm thu hoạch đến điểm tập kết, sau đó nông sản tiếp tục được vận chuyển bằng đường bộ đến hợp tác xã, cơ sở thu mua, chế biến. Với tải trọng lên tới 50kg/chuyến, phương thức này tạo thêm lựa chọn cho quá trình thu gom nông sản từ những vùng đồi khó tiếp cận. Để mô hình được triển khai đúng mục tiêu, Sở Khoa học và Công nghệ khuyến khích các tổ chức, cá nhân có nhu cầu ứng dụng UAV tham quan, trải nghiệm và thử nghiệm thực tế. Các doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức có nhu cầu cũng được định hướng tiếp cận mô hình để tìm hiểu khả năng ứng dụng UAV trong nông nghiệp, y tế, logistics, du lịch, thương mại, công nghệ số và quản lý tài nguyên.

Từ những chuyến bay thử nghiệm đầu tiên, UAV đang được đặt vào các khâu thiết thực của sản xuất và đời sống tại Điện Biên. Với nông nghiệp, trọng tâm là giảm thời gian, chi phí vận chuyển, hạn chế hao hụt và hỗ trợ người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các vùng sản xuất khó đi lại. Với người dân vùng sâu, vùng xa, công nghệ này còn được thử nghiệm để đưa thuốc men, vật tư y tế và mẫu xét nghiệm đến các điểm y tế. Lộ trình thử nghiệm khoảng 6.000 chuyến bay sẽ là cơ sở để Điện Biên đánh giá hiệu quả thực tế, xác định những lĩnh vực phù hợp, từng bước hoàn thiện mô hình và hướng tới mở rộng vận hành, xúc tiến đầu tư trong giai đoạn tiếp theo. Việc Vietnam Post đưa vào vận hành dịch vụ vận chuyển hàng hóa, nông sản bằng thiết bị bay không người lái (UAV) tại Điện Biên là một minh chứng về ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để giải quyết những bài toán thực tiễn của đời sống, sản xuất. Hoạt động này cũng góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương./.