Dienbien.gov.vn - Trong tiến trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, Điện Biên đang đứng trước cơ hội mang tính bước ngoặt: Phát triển “kinh tế không gian tầm thấp”, một lĩnh vực mới nhưng giàu tiềm năng, mở ra hướng đi chiến lược trong chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp của tỉnh, từ tư duy sản xuất sang tư duy công nghệ.

Đầu tháng 4/2026, tại bản Pá Liếng (xã Mường Ảng), tỉnh Điện Biên đã tổ chức Lễ phát động trồng cây cà phê, mắc ca và triển khai thử nghiệm mô hình phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa phát động phong trào sản xuất, mà còn đánh dấu bước chuyển mới trong cách tiếp cận phát triển nông nghiệp. Đây là một trong những nội dung cụ thể hóa Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035. Theo Kế hoạch của UBND tỉnh, năm 2026, toàn tỉnh đặt mục tiêu trồng mới khoảng 12.000ha cây cà phê và mắc ca, tương ứng hơn 21,6 triệu hố trồng, huy động trên 14.000 lao động tham gia. Đây là một trong những chiến dịch sản xuất nông nghiệp có quy mô lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn. Không dừng lại ở mở rộng diện tích, tỉnh xác định rõ, phát triển phải đi đôi với đổi mới phương thức sản xuất. Chính vì vậy, mô hình kinh tế không gian tầm thấp, với trọng tâm là ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong nông nghiệp được lựa chọn triển khai thí điểm ngay trong Lễ phát động. Tại khu vực Hồ Ẳng Cang (xã Mường Ảng), lần đầu tiên người dân địa phương được trực tiếp chứng kiến UAV/drone thực hiện phun phân bón lá cho cây cà phê trên diện tích khoảng 1ha. Theo đại diện doanh nghiệp công nghệ tham gia trình diễn, hiện nay drone đã có thể thực hiện nhiều công đoạn trong nông nghiệp, như: phun thuốc, bón phân, gieo sạ, giám sát cây trồng… với độ chính xác cao, tiết kiệm chi phí và giảm phụ thuộc vào lao động thủ công. Nếu phun thủ công 1ha lúa cần từ 2–3 giờ, thì drone chỉ mất khoảng 8 phút, nhanh hơn từ 15 đến 20 lần. Không chỉ vậy, lượng nước sử dụng giảm từ khoảng 200 lít/ha xuống còn 30–50 lít/ha, đặc biệt phù hợp với các khu vực đồi núi, thiếu nước. Với cây cà phê, cây trồng chủ lực tại Mường Ảng, việc sử dụng drone còn giúp phân bổ vật tư đồng đều, hạn chế tình trạng giẫm đạp cây trồng như phương pháp thủ công. Quan trọng hơn, người lao động không phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Ngoài ra, drone còn có thể phục vụ vận chuyển nông sản, hàng hóa thiết yếu, thiết bị y tế, đặc biệt tại những khu vực xa, khó tiếp cận; ứng dụng tuần tra, giám sát, quan sát hiện trường, giám sát rừng, cứu hộ cứu nạn và trong cả du lịch. Có thể thấy, UAV không chỉ là một công cụ, mà là “đòn bẩy” giúp tháo gỡ những điểm nghẽn lâu nay trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh.

Lực lượng kiểm lâm cũng như các đơn vị quản lý rừng trên địa bàn tỉnh đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng các thiết bị khoa học để nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng

Tuy nhiều tiềm năng, nhưng kinh tế không gian tầm thấp cũng đặt ra không ít thách thức, việc đưa UAV vào sản xuất đại trà không đơn giản. Do chi phí đầu tư ban đầu cho drone và hệ thống vận hành không nhỏ, đòi hỏi cơ chế hỗ trợ phù hợp. Bên cạnh đó, để vận hành được drone cần có đội ngũ kỹ thuật, phi công UAV được đào tạo bài bản. Ngoài ra, hành lang pháp lý cho hoạt động UAV trong dân dụng, đặc biệt là trong nông nghiệp, vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Để mô hình không chỉ là hoạt động trình diễn, có thể ứng dụng vào thực tiễn, cần một chiến lược dài hạn, như: Xây dựng các mô hình hợp tác xã dịch vụ UAV; Thu hút doanh nghiệp công nghệ đầu tư dài hạn; Đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ; Đồng thời, hoàn thiện cơ chế quản lý, cấp phép hoạt động.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương phát biểu tại chương trình làm việc với tỉnh Điện Biên và Bộ Quốc phòng đầu tháng 4/2026 vừa qua

Đặc biệt điểm nhấn quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, vào đầu tháng 4/2026 vừa qua, tại trụ sở Bộ Khoa học và Công nghệ, đồng chí Lê Văn Lương – Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh đã có buổi làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng về xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên. Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, việc lựa chọn Điện Biên để xây dựng Đề án không chỉ xuất phát từ điều kiện thực tế của một địa phương miền núi, địa hình chia cắt, mà còn nhằm hình thành mô hình tham chiếu cho các địa phương khác trong thời gian tới. Trọng tâm của Đề án là xây dựng mô hình ứng dụng cụ thể để đánh giá hiệu quả khi tích hợp UAV vào hoạt động kinh tế. Việc triển khai thí điểm tại Điện Biên được kỳ vọng sẽ cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng, làm cơ sở xây dựng khung pháp lý và định hình mô hình phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới.

Việc thí điểm ứng dụng UAV trong nông nghiệp tại Điện Biên có thể mới chỉ là bước đi ban đầu. Nhưng trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đây là bước đi đúng hướng, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược. Từ những cánh đồng cà phê ở Mường Ảng, công nghệ đang từng bước được đưa vào sản xuất, mở ra kỳ vọng về một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn. Từ một vùng đất từng gắn với chiến thắng lịch sử, Điện Biên hôm nay đang viết tiếp câu chuyện phát triển bằng một tinh thần mới – tinh thần của đổi mới, sáng tạo và dám nghĩ, dám làm./.