Dienbien.gov.vn - Từ những lớp học vùng cao đến các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đang được ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên triển khai bằng nhiều giải pháp thiết thực. Không chỉ trang bị kiến thức pháp luật, các nhà trường chú trọng tư vấn, hỗ trợ học sinh, duy trì sĩ số và phối hợp với gia đình, cộng đồng để ngăn ngừa nguy cơ từ sớm.

Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới, địa bàn rộng, địa hình chia cắt, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn. Đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống phân tán tại nhiều vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Trong khi đó, tại một số địa bàn, những phong tục, tập quán lạc hậu liên quan đến hôn nhân và gia đình vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến việc học tập, sự phát triển của trẻ em và chất lượng nguồn nhân lực.

Xác định phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là nhiệm vụ gắn với bảo vệ trẻ em và nâng cao chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chủ động triển khai Nghị quyết số 27-NQ/TU ngày 8/5/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy cùng các kế hoạch của UBND tỉnh và của ngành về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống giai đoạn 2026-2030.

Nội dung này được đưa vào kế hoạch năm học và chương trình công tác của các cơ sở giáo dục, gắn với giáo dục đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống, giáo dục giới tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, tư vấn tâm lý học đường và duy trì sĩ số học sinh.

Đến nay, 100% cơ sở giáo dục và đào tạo đã lồng ghép nội dung phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vào kế hoạch năm học; 100% cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên được quán triệt các văn bản chỉ đạo. Các trường đồng thời lắp đặt pano, khẩu hiệu tuyên truyền tại những vị trí dễ quan sát trong khuôn viên trường học.

Công tác tuyên truyền được đổi mới theo hướng gần gũi, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Bên cạnh những nội dung về quy định pháp luật đối với độ tuổi kết hôn, quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân và gia đình, học sinh được tìm hiểu về tác hại của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống đối với sức khỏe, việc học tập và tương lai của bản thân.

Nhiều hình thức được triển khai như sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, diễn đàn, tọa đàm, hội thi tìm hiểu pháp luật, sân khấu hóa, các cuộc thi trực tuyến, hoạt động Đoàn - Đội và các câu lạc bộ trong trường học. Một số cơ sở giáo dục khai thác website, fanpage, bảng tin, góc truyền thông pháp luật và các sản phẩm số như video clip, infographic để tăng hiệu quả truyền tải thông điệp.

100% cơ sở giáo dục tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; 100% học sinh THCS và THPT được tuyên truyền, phổ biến kiến thức về hôn nhân và gia đình, sức khỏe sinh sản vị thành niên, tác hại của tảo hôn và kỹ năng phòng tránh các nguy cơ liên quan.

Cùng với tuyên truyền, các nhà trường chú trọng phòng ngừa từ sớm thông qua việc rà soát, nắm bắt hoàn cảnh và diễn biến tâm lý của học sinh. Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tư vấn tâm lý học đường, cán bộ làm công tác xã hội, tổ chức Đoàn, Đội thường xuyên theo dõi những học sinh có nguy cơ bỏ học, kết hôn sớm hoặc mang thai ở tuổi vị thành niên để kịp thời hỗ trợ.

100% cơ sở giáo dục đã triển khai rà soát, nắm bắt tình hình học sinh có nguy cơ bỏ học, nguy cơ tảo hôn hoặc mang thai ở tuổi vị thành niên. Khi phát hiện trường hợp có nguy cơ, nhà trường phối hợp với gia đình, chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan để tuyên truyền, tư vấn, vận động và can thiệp phù hợp, bảo đảm các em được tiếp tục học tập.

Đối với các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và những cơ sở giáo dục có đông học sinh dân tộc thiểu số, việc quản lý, hỗ trợ học sinh được thực hiện thường xuyên. Nhà trường phối hợp với cha mẹ học sinh, người có uy tín, trưởng bản, trưởng dòng họ và chính quyền địa phương để nắm bắt tình hình, nhất là những trường hợp có nguy cơ chịu tác động bởi phong tục, tập quán lạc hậu.

Việc giáo dục cũng được thực hiện phù hợp với đặc điểm văn hóa từng địa bàn. Cùng với tuyên truyền pháp luật, các nhà trường chú trọng giáo dục học sinh biết trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, đồng thời từng bước thay đổi những quan niệm không còn phù hợp trong hôn nhân và gia đình.

Phòng, chống tảo hôn cũng được ngành Giáo dục xác định là nhiệm vụ cần sự chung tay của nhiều lực lượng. Sở Giáo dục và Đào tạo tăng cường phối hợp với Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Y tế, Sở Tư pháp, Công an tỉnh, Tỉnh đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan trong tuyên truyền, tư vấn, hỗ trợ học sinh và gia đình.

Nổi bật, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Sở Tư pháp tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng tuyên truyền về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên các cơ sở giáo dục năm 2026. Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 486 điểm cầu, với 15.340 đại biểu tham dự, góp phần nâng cao năng lực tuyên truyền, tư vấn và hỗ trợ học sinh cho đội ngũ nhà giáo.

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hoàng Tuyết Ban, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống tảo hôn tại một số cơ sở giáo dục vẫn còn khó khăn. Hình thức tuyên truyền ở một số nơi chưa thật sự đa dạng, việc lồng ghép đôi khi còn mang tính hình thức; công tác phát hiện sớm và hỗ trợ học sinh có nguy cơ gặp trở ngại do địa bàn rộng, học sinh sinh sống phân tán. Đội ngũ tư vấn tâm lý học đường, công tác xã hội trường học còn kiêm nhiệm, trong khi nguồn lực dành cho truyền thông và xây dựng mô hình chưa đồng đều...

Thời gian tới, ngành Giáo dục và Đào tạo tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền; đẩy mạnh chuyển đổi số; lồng ghép giáo dục pháp luật, giới tính, sức khỏe sinh sản, kỹ năng sống và phòng, chống tảo hôn trong các hoạt động giáo dục. Đồng thời, tăng cường tư vấn tâm lý, duy trì sĩ số, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn; củng cố phối hợp giữa nhà trường, gia đình, chính quyền và cộng đồng.

Mỗi học sinh được giữ lại với lớp học là thêm một cơ hội để các em tiếp tục học tập, trưởng thành và lựa chọn tương lai. Từ môi trường học đường, những kiến thức và kỹ năng được trang bị hôm nay sẽ góp phần thay đổi nhận thức, từng bước đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và mở rộng cơ hội phát triển cho trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.